Ngân sách viện trợ nước ngoài bí mật của Lầu Năm Góc

Tháng 2-2016, chính quyền của Tổng thống Barack Obama tiết lộ bản đề xuất ngân sách năm 2017 bao gồm hàng ngàn trang, trong đó đề cập đến số tiền yêu cầu lên đến gần 600 tỷ USD dành cho Lầu Năm Góc!

Khoản tiền khổng lồ này được dành cho một loạt những dự án lớn; ví dụ như 1,8 triệu USD dùng để mua sắm trang thiết bị quân sự cho Bộ chỉ huy Tác chiến Đặc biệt Mỹ (SOCOM), và 1,2 tỷ USD dành cho chương trình quốc phòng nghiên cứu phát triển các loại vũ khí hóa học và sinh học. Trong mỗi trường hợp, chính quyền Mỹ đều cẩn thận giải trình về mục đích của yêu cầu ngân sách.

Trong bản đề xuất ngân sách này không bao gồm khoản tiền khổng lồ 10 tỷ USD viện trợ quân sự nước ngoài mà Lầu Năm Góc quản lý hàng năm dành cho chương trình có tên gọi khá mỹ miều là Xây dựng Năng lực Đối tác (BPC). Thực ra, khó có thể tính toán chi phí cho mỗi chương trình viện trợ riêng biệt cũng như khó xác định được các chương trình BPC có hiệu quả hay không.

Những khoản tiền viện trợ nước ngoài của Lầu Năm Góc không được minh bạch.
Những khoản tiền viện trợ nước ngoài của Lầu Năm Góc không được minh bạch.

Đó là điều đáng lo ngại, bởi vì đôi khi BPC khiến cho những vấn đề trở nên rối rắm hơn là giải quyết chúng. Ngày 16-3-2016, Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ tổ chức buổi điều trần về những chương trình này. Song theo các chuyên gia đánh giá thì hành động giám sát này diễn ra quá chậm. Quốc hội Mỹ cần có trách nhiệm giải trình công khai về hoạt động quản lý các chương trình BPC trước khi chúng vô tình gây tổn hại thêm cho các lợi ích của Mỹ trên toàn cầu.

Vào thập niên 1990, Quốc hội Mỹ bắt đầu cho phép Bộ Quốc phòng nước này cung cấp sự hỗ trợ trực tiếp cho quân đội nước ngoài nhằm phản ứng trước mối lo ngại tăng cao về sự sử dụng ma túy ngay trên đất Mỹ. Sau đó, Lầu Năm Góc bắt đầu triển khai nhiều chương trình huấn luyện và trang bị khí tài quân sự cho các lực lượng quân đội ở Tây bán cầu đồng thời giám sát chặt chẽ mạng lưới cartel ma túy. Hành động này dẫn đến quyền lực mới đáng kể cho Bộ Quốc phòng Mỹ (DOD).

Tiền viện trợ quân sự của Mỹ chỉ khiến nhiều người ủng hộ phe cực đoan Al Shabaab.
Tiền viện trợ quân sự của Mỹ chỉ khiến nhiều người ủng hộ phe cực đoan Al Shabaab.

Trước hết, ngân sách Bộ Ngoại giao Mỹ dành gần một nửa khoản tiền cho mọi sự hỗ trợ của quân đội Mỹ. Kể từ sau ngày 11-9-2001, những chương trình BPC bắt đầu gia tăng gấp đôi về quy mô cũng như số lượng.

Theo tổ chức nghiên cứu quốc tế phi lợi nhuận RAND Corporation, Lầu Năm Góc hiện nay có ít nhất 70 thẩm quyền khác nhau nhằm giúp BPC đối đầu với nhiều thách thức đang tăng trên khắp thế giới – như cuộc nổi dậy ở Philippines, bạo lực băng nhóm ở El Salvador, khủng bố ở Vùng châu thổ Nigeria, vấn đề Biển Đông và buôn lậu ma túy ở Tajikistan. Tổng cộng, DOD đã chi tiêu ít nhất 122 tỷ USD để vũ trang và huấn luyện cho quân đội nước ngoài trong vòng 15 năm qua.

Tuy nhiên, sự chi tiêu của Lầu Năm Góc không rõ ràng và luôn nằm trong bí mật. DOD là cơ quan chính quyền duy nhất của Mỹ không đòi hỏi phải giải trình ngân sách hàng năm với Quốc hội, do đó công chúng không thể biết được Lầu Năm Góc chi tiêu bao nhiêu cho một quốc gia nào đó và tại sao phải cung cấp sự hỗ trợ tài chính. Nếu không có cơ sở dữ liệu tham khảo, người ta khó thể đánh giá những chương trình BPC có thành công hay không cũng như việc sử dụng nguồn tài chính viện trợ của một quốc gia nào đó có thật sự hiệu quả hay không.

Viện trợ nước ngoài của Mỹ được đánh giá là chưa hiệu quả.
Viện trợ nước ngoài của Mỹ được đánh giá là chưa hiệu quả.

Năm 2016, trưởng ban tài chính của DOD tiết lộ thêm nhiều tài liệu ngân sách viện trợ nước ngoài hơn trước đây, cung cấp chi tiết về 5 chương trình trong đó bao gồm Quỹ Đối tác chống Khủng bố trị giá 1 tỷ USD. Hành động này được coi là sự cải thiện đáng kể trong thời gian qua. Tuy nhiên, vẫn còn đến 66 chương trình viện trợ khác do DOD quản lý chưa được cung cấp chi tiết. Mặc dù những chương trình này có quy mô nhỏ nhưng chúng cũng chiếm hàng tỷ USD. Trong khi đó, các tổ chức giám sát của Quốc hội cũng hết sức mù mờ về các chương trình viện trợ BPC.

Tháng 12-2015, Vụ Khảo cứu Quốc hội Mỹ - cơ quan trực thuộc Thư viện Quốc hội và có quyền truy cập toàn bộ các tài liệu và file máy tính Lầu Năm Góc – tiến hành đánh giá các chương trình BPC có hoàn thành mọi mục tiêu như ban đầu đề ra hay không. CRS tìm thấy ít có bằng chứng cho thấy những chương trình này giúp kết thúc những cuộc chiến tranh, chấm dứt bạo lực hay kiểm soát được tình hình bất ổn trong khu vực. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu ở CRS cũng không thể đánh giá được tính hiệu quả của những khoản tiền viện trợ do thiếu sổ sách kế toán bên trong Lầu Năm Góc.

Họ viết trong báo cáo: “Hiện nay, việc xác định DOD chi tiêu bao nhiêu tiền cho các hoạt động BPC là gần như không thể được”. Tuy nhiên, thông tin về chi tiêu viện trợ quân sự cho nước ngoài của Lầu Năm Góc có thể tham khảo cơ sở dữ liệu của chương trình Giám sát Hỗ trợ An ninh (SAM) thuộc Trung tâm Chính sách Quốc tế - tổ chức phi lợi nhuận theo dõi và phân tích những chương trình hỗ trợ quốc phòng và an ninh của Mỹ trên toàn thế giới.

Theo số liệu từ SAM, các khoản tiền viện trợ của Lầu Năm Góc tăng từ 1 tỷ USD trong năm 2002 đến 10,8 tỷ USD năm 2015. Ngoài những vấn đề trách nhiệm tài chính, những chương trình của BPC bị phê phán là vô tình phá hoại ngầm an ninh quốc gia Mỹ.

Nghiên cứu mới đây của Saferworld – tổ chức phi lợi nhuận đặt trụ sở tại thành phố London nước Anh – về những nỗ lực chống khủng bố ở Afghanistan, Somalia và Yemen cho thấy những chương trình hỗ trợ quân sự của Mỹ đã tạo thêm nhiều kẻ thù nguy hiểm cho nước Mỹ.

Ví dụ như ở Yemen, Mỹ đã viện trợ hơn 1 tỷ USD từ năm 2010 đến 2104 để tăng cường sức mạnh cho các lực lượng an ninh chính quyền Yemen. Song tiền viện trợ vô tình củng cố sức mạnh cho chế độ Yemen tham nhũng và vi phạm nhân quyền tràn lan đã làm những tầng lớp dân chúng căm phẫn và gia nhập các nhóm nổi loạn như Houthi và cực đoan như Al Qaeda ở Bán đảo Arập hoặc tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS).

Ở Somalia, chính quyền Mỹ tiêu tốn hơn 1 tỷ USD từ năm 2007 để hỗ trợ cho đồng minh khu vực trong nỗ lực chống lại chiến binh Al Shabaab. Nhưng tiền viện trợ quân sự của Mỹ chỉ càng khiến cho nhiều người trong khu vực ủng hộ phe cực đoan Al Shabaab. Sự ủng hộ của Mỹ ở Uganda và Burundi cũng giúp cho chính quyền 2 nước này gây ra những vụ thảm sát hàng loạt những người chống đối.

Theo 2 tổ chức Minh bạch Quốc tế và Carnegie Endowment for International Peace, những khoản tiền viện trợ quân sự nước ngoài không minh bạch của DOD tạo điều kiện cho giới chức địa phương tham nhũng và bòn rút ngân quỹ Mỹ.

Diên San (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.