Nga và Iran trước hai đòn đánh của phương Tây

Việc Mỹ và EU thông báo dỡ bỏ lệnh cấm vận với Iran rồi sau đó lại áp một lệnh trừng phạt mới với Tehran cùng lúc tác động tới cả Nga và Iran. Người ta từng dự báo đến tháng 7-2016, Mỹ và EU mới dỡ bỏ lệnh cấm vận cho Iran nhưng việc các nước phương Tây “đẩy nhanh” quá trình này khiến giới phân tích nghi ngờ rằng quyết định của phương Tây thực chất là nhằm vào Nga, bởi lẽ giá dầu giảm sẽ càng khiến Nga thêm khốn đốn.

Ngày 18-1, giá dầu thế giới rớt xuống mốc 28USD/thùng, mức thấp nhất từ năm 2003 đến nay sau khi Mỹ và EU dỡ bỏ lệnh trừng phạt chống lại chương trình hạt nhân của Iran vào ngày 16-1. Mặc dù Iran chưa đưa thùng dầu mới nào vào thị trường nhưng yếu tố tâm lý lo ngại rằng lượng dầu xuất khẩu của Tehran sẽ gia tăng nên khiến giá dầu giảm.

Sự trở lại của "ông lớn dầu khí" Iran đã khiến các nước có nguồn thu ngân sách chủ yếu từ xuất khẩu dầu lo lắng, Nga, Arab Saudi, Iraq, Venezuela... phải điều chỉnh lại kế hoạch tài chính thu chi quốc gia. Đặc biệt là Nga và Venezuela.

Venezuela có lẽ là quốc gia lâm vào tình cảnh bi đát nhất vì giá dầu giảm. Nền kinh tế nước này đang lún sâu vào khủng hoảng kể từ sau sự ra đi của nhà lãnh đạo Hugo Chavez trùng với thời điểm thị trường dầu mỏ đi xuống. Thu nhập của nước này phụ thuộc phần lớn vào xuất khẩu dầu khí và dùng để nhập lương thực. Thu nhập sụt giảm gây ra khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng.

Theo các dữ liệu kinh tế lần đầu tiên được công bố từ hơn một năm qua, GDP của nước này tính đến cuối năm 2015 giảm 7,1% so với cùng kỳ năm trước đó. Tỷ lệ lạm phát vào cuối quý III cùng năm là 141,5%. Venezuela đang phải dùng dự trữ ngoại hối để chi tiêu công. Chính phủ của Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hôm 15-1 đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia trong 60 ngày nhằm giải cứu nền kinh tế đang bị suy thoái trầm trọng.

Thông báo dỡ bỏ lệnh cấm vận với Iran của Mỹ và EU khiến giá dầu giảm mạnh.
Thông báo dỡ bỏ lệnh cấm vận với Iran của Mỹ và EU khiến giá dầu giảm mạnh.

Tuy nhiên, trong bối cảnh giá dầu thế giới sẽ tiếp tục giảm, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) mới đây dự báo nền kinh tế vốn phụ thuộc tới 96% vào xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela sẽ suy giảm từ 6-10% và tỷ lệ lạm phát có thể lên tới 200% trong năm nay và có khả năng Venezuela sẽ lâm vào tình trạng phá sản.

Trong khi đó, nền kinh tế Nga đang rơi vào khủng hoảng. Nguồn thu từ dầu mỏ chiếm 1/2 ngân sách của Nga. Chính phủ Nga đã quyết định cắt giảm chi tiêu trong những lĩnh vực quan trọng như quốc phòng, giáo dục, y tế để cân bằng ngân sách của năm 2016. Nền kinh tế xứ sở bạch dương gặp nhiều khó khăn trong nhiều tháng qua do giá dầu thô thấp cùng những biện pháp trừng phạt do phương Tây áp đặt lên Moscow do những bất đồng trong cuộc khủng hoảng Ukraine. Đồng rup mất gần 50% giá trị trong năm 2014 và phục hồi một phần khi giá năng lượng ổn định trở lại trong năm 2015.

Tuy nhiên, việc giá dầu tiếp tục giảm sâu đã phủ bóng đen lên triển vọng kinh tế Nga. Kể từ đầu năm 2016 đến nay, đồng rup đã mất hơn 5% giá trị. Ngân hàng Trung ương Nga dự báo trong trường hợp giá dầu duy trì ở mức hiện tại, GDP của nước này sẽ giảm 2% trong năm 2016. Trong Thông điệp Liên bang hồi tháng trước, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã trấn an người dân khi nói rằng Moscow đã có sự chuẩn bị cho bất kỳ tình huống nào, kể cả sự bất ổn của giá dầu.

Việc dỡ bỏ lệnh cấm sẽ giúp người dân Iran, trước hết là tái lập quan hệ ngân hàng và tài chính với thế giới. Họ được quyền gửi và nhận tiền, xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa một cách dễ dàng hơn. Quan trọng nhất là Teheran có thể tiếp tục xuất khẩu dầu hỏa, mà lệnh cấm vận đã làm sụt giảm đến 60%.

Ngày 16-1, trả lời phỏng vấn báo giới tại thủ đô Teheran, Thứ trưởng Dầu mỏ của Iran là Amir Hossein Zamaninia cho biết đất nước Vùng Vịnh này đang hướng đến mục tiêu ngay lập tức xuất khẩu khoảng 500.000 thùng dầu mỗi ngày. Iran cũng có kế hoạch bổ sung thêm nửa triệu thùng dầu trong vài tháng tới. Vấn đề là tình trạng dầu lửa hiện nay xuống giá, dưới mức 30 USD mỗi thùng, có thể làm cho chiến thắng ngoại giao của Iran thành mật đắng.

Thật vậy, Chính phủ Iran sẽ thiếu rất nhiều tiền để phục hưng nền kinh tế. Ngoài việc được gỡ bỏ các lệnh trừng phạt, Iran nay có thể tiếp cận hàng tỉ USD tài sản đã bị đóng băng trong các ngân hàng ở nước ngoài suốt nhiều năm qua.

Việc dỡ bỏ lệnh cấm vận Iran chỉ là thủ tục sau khi nhóm P5+1 (gồm Mỹ và những thành viên thường trực khác của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, Đức và Liên minh châu Âu) cùng Iran thông qua thỏa thuận về vấn đề hạt nhân của Tehran vào tháng 7-2015. Theo đó, Iran sẽ ngưng toàn bộ chương trình hạt nhân quân sự để đổi lấy việc các cường quốc dỡ bỏ lệnh cấm vận.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry (trái) và đồng nhiệm Iran Mohammad Javad Zarif gặp nhau tại Vienna, Áo.
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry (trái) và đồng nhiệm Iran Mohammad Javad Zarif gặp nhau tại Vienna, Áo.

Ngay thời điểm đó người ta đã dự đoán rằng dầu mỏ của Iran sẽ trở lại thị trường thế giới với số lượng ồ ạt. Trước khi bị siết chặt cấm vận, năm 2011 Iran sản xuất 2,6 triệu thùng dầu mỗi ngày. Những tin tức đó đã khiến giá dầu mỏ vốn đang giảm mạnh do nhu cầu tiêu thụ trên thế giới giảm lại lao dốc mạnh hơn.

Người ta dự báo đến tháng 7-2016, Mỹ và EU mới dỡ bỏ lệnh cấm vận với Iran nhưng việc các nước phương Tây "đẩy nhanh" quá trình này. Giới phân tích nghi ngờ rằng quyết định của phương Tây thực chất là nhằm vào Nga. Bởi lẽ giá dầu giảm sẽ càng khiến Nga thêm khốn đốn.

Trong suốt gần 2 năm qua, Nga đã khiến Mỹ và châu Âu mất mặt tại nhiều chiến trường từ Ukraine tới Syria. Để "trả thù", ngoài việc tăng cường rồi gia hạn các lệnh cấm nhằm hạ gục nền kinh tế Nga trong thời gian qua, phương Tây giờ đây còn "chơi tiếp đòn" mở cửa cho dầu mỏ Iran vào thị trường. Trong lúc Mỹ có đồng minh là Arab Saudi không chịu "siết van dầu" của khối OPEC, việc Iran trở lại sân chơi do quá cần tiền mà chấp nhận bán dầu giá rẻ sẽ càng khiến giá dầu xuống thấp.

Nếu Nga biết việc Iran sẽ trở lại thị trường dầu mỏ thế giới sẽ ảnh hưởng tới giá dầu thì tại sao Moscow không ngăn chặn ngay từ trước khi có thỏa thuận tháng 7-2015 vì Nga nằm trong số các nước thuộc nhóm P5+1 đàm phán hạt nhân với Iran.

Theo giới phân tích, vì Nga là đồng minh của Iran nên chuyện Moscow cấm cản phương Tây dỡ bỏ lệnh cấm với Tehran sẽ khiến liên minh này rạn nứt. Trong việc này, Nga còn duy trì được đồng minh Iran tại Trung Đông. Bằng chứng là ngay sau khi Iran được dỡ bỏ cấm vận, Nga cũng đã ký được nhiều hợp đồng vũ khí với Tehran.

Rõ ràng là Nga biết phương Tây sẽ chơi đòn hiểm với mình, và chính quyền của Tổng thống Putin cũng đã có những bước đi ứng phó. Vấn đề là đòn đánh của phương Tây có tác dụng tới mức nào với nền kinh tế Nga hay các biện pháp chống đỡ của chính quyền Putin hiệu quả đến đâu thì cần phải một thời gian nữa mới biết được.

Tuy nhiên, chỉ một ngày sau việc dỡ bỏ lệnh cấm vận Iran, Mỹ lại áp thêm một sự trừng phạt mới đối với Tehran. Ngày 17-1, Mỹ tuyên bố tổng cộng có 11 công ty và các cá nhân của Iran không thể sử dụng hệ thống ngân hàng Mỹ. Những biện pháp trừng phạt mới này được coi là đòn trả đũa việc Iran bắn thử tên lửa đạn đạo của Iran vào các ngày 10-10 và 21-11-2015.

Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Iran, ông Hossein Jaber Ansari, ngay lập tức lên án các trừng phạt mới của Mỹ chống lại chương trình tên lửa đạn đạo và khẳng định đây là các hành động ''bất hợp pháp''. Các trừng phạt này có nguy cơ gây ra những căng thẳng mới trong quan hệ Iran - Mỹ.

Tổng thống Hassan Rohani tuyên bố Iran sẽ phản đối mọi biện pháp mới mà Washington đưa ra để chống lại nước này. Ông Hassan Rohani nhấn mạnh: ''(Ký) thỏa thuận hạt nhân không có nghĩa là chúng tôi tin tưởng vào Mỹ''.

Các chuyên gia nói rằng, việc Mỹ vừa dỡ bỏ lệnh cấm vận với Iran rồi lại áp một lệnh trừng phạt mới là nhằm hai mục đích. Thứ nhất là nhằm trấn an những thành phần chống đối thỏa thuận hạt nhân với Iran ở Mỹ và thứ hai là dằn mặt chính quyền Tehran. Hôm 17-1, ông Obama đã nhắc lại rằng vẫn còn nhiều "bất đồng sâu sắc" giữa Mỹ với Iran, đặc biệt là trên các hồ sơ nhân quyền, tên lửa đạn đạo và khủng bố.

Cho tới nay, đối với Mỹ, Iran vẫn nằm trong danh sách các quốc gia yểm trợ khủng bố. Như vậy, mặc dù đã đạt thỏa thuận lịch sử về hạt nhân nhưng con đường đi đến bình thường hóa quan hệ giữa Mỹ với Cộng hòa Hồi giáo Iran chắc sẽ còn dài.

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.