NATO với bài toán thích ứng

Khi Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg lập ra nhóm chuyên gia độc lập để tham vấn về Sáng kiến NATO 2030 trong khuôn khổ Thượng đỉnh G7 2021, một trong những câu hỏi đặt ra là làm thế nào để nâng cao vai trò chính trị của khối? Có vẻ như trước những mối đe dọa và thách thức được cho là không ngừng phức tạp, đã khiến cho những người có trách nhiệm của tổ chức này đặt ra vấn đề trên.

Thế nhưng, xem ra không hẳn như vậy. Việc nâng cao vai trò chính trị của NATO chưa chắc đã củng cố tổ chức này, mà thay vào đó còn có nguy cơ làm suy yếu nó. Sự khác biệt về quan điểm giữa Mỹ và các nước châu Âu trong một số vấn đề có thể tác động tiêu cực đến sự gắn kết xuyên Đại Tây Dương. Điều 4 của Hiệp ước NATO cho phép các quốc gia thành viên yêu cầu tham vấn về bất kỳ chủ đề nào liên quan đến lợi ích an ninh của nước mình.

Trong các cuộc tham vấn như vậy, các nước đồng minh thậm chí còn phải xem xét tình hình hiện tại có thể gây ra hậu quả gì đối với 3 nhiệm vụ cốt lõi của NATO là phòng thủ tập thể, xử lý khủng hoảng và quan hệ đối tác, vốn được xác định trong Khái niệm chiến lược NATO năm 2010. Nhưng, việc nâng cao vai trò chính trị của NATO được cho rằng sẽ là một sai lầm.

Câu tục ngữ “Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe” vẫn là phương châm tối ưu để duy trì sự gắn kết nội bộ của tổ chức này và củng cố vai trò thiết yếu của khối này trong việc đảm bảo an ninh cho các quốc gia thành viên.

Cuộc tập trận Steadfast Defender 2021 của NATO như một phương án tập dượt phòng thủ.
Cuộc tập trận Steadfast Defender 2021 của NATO như một phương án tập dượt phòng thủ.

Thế nhưng, nếu không trở thành một liên minh mang tính chính trị thì NATO sẽ phải làm gì? Thực tế là kể từ Hội nghị thượng đỉnh Wales năm 2014, NATO đã bắt tay vào việc điều chỉnh thế trận phòng thủ và răn đe của mình. Từng bị sao nhãng trong suốt hai thập niên do tập trung xử lý các cuộc khủng hoảng ở ngoài khu vực, việc xây dựng lại các năng lực quân sự thông thường hiện đang nhận được nhiều sự quan tâm nhất: Tăng cường Lực lượng phản ứng nhanh NATO (NRF) cũng như các lực lượng yểm trợ. NATO đã hồi sinh các khái niệm và học thuyết quân sự về phòng thủ tập thể và coi đây là trọng tâm của các chương trình huấn luyện và tập trận. Cuộc tập trận Steadfast Defender 2021 được tổ chức gần đây là một ví dụ điển hình.

Rõ ràng là không có chỗ cho sự tự mãn, khi mà hầu hết các thành viên NATO thuộc châu Âu vẫn chưa đảm bảo năng lực thiết yếu, nhất là lục quân. Các nhà hoạch định quốc phòng của khối cũng có chung quan điểm. Và Hà Lan hay một số nước Bắc Âu là những ví dụ. Trong các đánh giá về năng lực của NATO, các nước này luôn bị coi là không đủ lực lượng để tham gia hoạt động phòng thủ tập thể của các lực lượng trên bộ của NATO. Và, điều quan trọng hơn là chính bản thân các nước này không có ý định tăng cường năng lực đó.

Tuy nhiên, có luồng quan điểm cho rằng đòi hỏi như vậy là tư duy lỗi thời. Chiến tranh tương lai xoay quanh cuộc chiến kỹ thuật số, phá hủy mạng lưới chỉ huy và điều khiển của đối thủ và giành thắng lợi trong cuộc chiến tranh thông tin. Hỏa lực sẽ được thay thế bằng sức mạnh trên không gian mạng. Cuộc chạy đua công nghệ sẽ thay thế cuộc chạy đua vũ khí. Tất cả những điều này không có gì mới: Công nghệ luôn đi tiên phong trong quá trình hiện đại hóa quân đội, từ súng trường đến súng máy, từ kỵ binh  đến lính xe tăng và từ đạn đến tên lửa.

Quả thật, chiến tranh thông tin thậm chí còn trở nên quan trọng hơn khi công nghệ thế kỷ 21 giúp rút ngắn thời gian gây thiệt hại từ tính bằng ngày và giờ xuống còn tính bằng phút và giây. Việc lợi dụng không gian mạng có thể làm gián đoạn hành động của đối thủ hoặc gửi đi tín hiệu cảnh báo rằng tiếp tục gây hấn sẽ dẫn đến leo thang xung đột. Nhưng, rốt cuộc, các lực lượng vũ trang vẫn phải có khả năng ngăn chặn kẻ thù triển khai năng lực quân sự và trong trường hợp cần thiết là phá hủy các tài sản quan trọng của đối thủ trước khi hệ thống của mình bị tấn công. Điều này có nghĩa là lực lượng của các quốc gia thành viên vẫn cần có đủ cả 2 yếu tố: khả năng gây gián đoạn và năng lực phá hủy.

Điều đó có nghĩa là, các nước NATO phải đầu tư vào các công nghệ mới nhằm có khả năng gây gián đoạn (EDT) như là yếu tố then chốt trong hiện đại hóa quân sự. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, các hệ thống không người lái và robot là điều không thể không nhắc đến. Các khoản đầu tư này được cho là rất cấp thiết.

Tuy nhiên, cần nhớ rằng, công nghệ mới làm tăng nguy cơ leo thang xung đột mất kiểm soát trong thời kỳ khủng hoảng. Đến một thời điểm nào đó, trí tuệ nhân tạo và hệ thống vũ khí không người lái thiếu sự kiểm soát của con người sẽ gây ra một mối nguy hiểm mới và chưa từng có. Do đó, quan trọng nhất hiện nay là phải khởi động các cuộc đàm phán quốc tế về các cơ chế cấm sản xuất và sử dụng vũ khí không có người điều khiển. Thứ hai, các nước không thể chỉ dựa vào EDT để đảm bảo sự toàn vẹn lãnh thổ của mình mà vẫn cần phải đầu tư cho hỏa lực tấn công và chắc chắn phải lưu ý tới những thay đổi trong các điều kiện và công nghệ, như xu hướng kéo dài khoảng cách khai hỏa và rút ngắn quá trình ra quyết định.

Tính phức tạp của môi trường an ninh hiện tại và tương lai với sự xuất hiện của nhiều bên tham gia mới được cho là điều kiện để khiến NATO phải gia tăng nhiệm vụ. Tuy nhiên, việc biến NATO thành một tổ chức chính trị và mở rộng hoạt động đồng nghĩa với việc tự gây rắc rối. Nó sẽ làm suy yếu sự gắn kết của liên minh, đưa NATO vào thế đối đầu với các cường quốc khác và thúc đẩy sự hợp tác quân sự đối lập. Có lẽ phát huy thế mạnh với tư cách là liên minh quân sự phòng vệ hiệu quả sẽ là một thành công hơn của NATO tại thời điểm này và trong tương lai.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?