NATO tấn công Libya: Càng đánh, càng rối

Trong những ngày đầu chỉ huy là Bộ Tư lệnh Liên quân Mỹ trong khu vực châu Phi AFRICOM. Hiện nay, Mỹ không còn thích "đầu têu" nữa mà muốn các nước NATO gánh vác sứ mệnh này. Và đấy cũng là lý do khiến nội bộ NATO lủng củng.

Dầu mỏ và không chỉ vì dầu mỏ

Có nhiều cách lý giải khác nhau về những nguyên nhân đã dẫn tới chiến sự ở Libya như hiện nay.  Các nhà lãnh đạo phương Tây, như thường lệ, đều đồng thanh tuyên bố "thế thiên hành đạo", muốn gieo hạt giống dân chủ bằng những trận ném bom giết cả dân lành và coi đó là cách duy nhất để giúp người dân Libya thoát khỏi nhà lãnh đạo của họ mà phương Tây coi là độc tài (?!)

Ngay Tổng thống Nga Dmitri Medvedev cũng cho rằng: "Tất cả những gì đang  diễn ra ở Libya đều liên quan đến hành vi hết sức tệ hại của ban lãnh đạo Libya, đến những tội ác họ đã làm để chống lại chính nhân dân mình. Không nên quên điều đó. Tất cả những việc còn lại chỉ là hậu quả".

Tuy nhiên, sẽ là ngây thơ nếu nghĩ rằng những người đang liên quan tới cuộc chiến chống lại Libya chỉ đơn thuần muốn mang lại điều tốt lành cho người dân ở quốc gia Bắc Phi này. Rất nhiều nhà phân tích cho rằng, căn nguyên của những tai họa mà Libya đang phải chịu chính là nguồn tài nguyên "vàng đen" to lớn đang nằm trong lòng đất nước này.

Đối với phương Tây nói chung và Washington nói riêng, đó là miếng mồi quá hấp dẫn, cũng tương tự như dầu mỏ ở Iraq . Nếu Đại tá Moamar Gadhafi bị lật đổ thì các công ty Mỹ sẽ tràn vào Libya để tự tung tự tác với "vàng đen" cho giá rẻ đi, chứ như hiện nay thì quá đắt (!). Dẫu vậy, theo đánh giá của báo Nga Komsomolskaia Pravda, nếu nhìn từ một góc độ khác, tỉ lệ dầu mỏ trong nền kinh tế Mỹ không quá lớn, nếu không muốn nói là nhỏ.

Hơn nữa, nếu coi dầu mỏ là động lực chính thì Libya không phải là miếng bánh ngon lành nhất. Tỉ lệ xuất khẩu dầu mỏ từ Libya ra ngoài trong những thời điểm thuận lợi nhất cũng chỉ ở mức 1,5 triệu thùng, trong khi tổng lượng khai thác trên toàn thế giới là 89 triệu thùng.

Tức là còn ít hơn 2%. Hơn nữa, xuất khẩu dầu mỏ từ Libya ra ngoài chủ yếu dồn về châu Âu. Thêm vào đó, cuộc chiến ở Libya cũng như ở Iraq lại càng làm giá dầu mỏ tăng thêm và quá trình tăng giá như thế có thể kéo dài.

Không loại trừ rằng, cuộc chiến Libya là sự trả thù của một số nhà lãnh đạo châu Âu đối với Đại tá Gadhafi. Những người bạn cũ của ông là Tổng thống Pháp Nikolaz Sarkozy và Thủ tướng Italia, Silvio Berlusconi hiện nay đang đứng đầu trong hàng ngũ những người muốn "gieo hạt giống dân chủ và tự do" vào sa mạc Libya (?!).

Họ nói rằng họ có lý do để ném bom Tripoli và những thành phố khác ở Libya . Con trai của ông Kadhafi từng tuyên bố rằng chính ông Sarkozy đã cầm tiền của nhà lãnh đạo Libya để tiến hành chiến dịch tranh cử Tổng thống. Còn tới Italia thì có lẽ sẽ phải mất nhiều thời gian mới tính hết những công ty của nước này đã làm ăn với Libya thông qua những quỹ đầu tư từ Tripoli .

Hơn nữa, trong thời điểm hiện nay, những tin tức chiến sự từ Libya chắc hẳn sẽ phân tán bớt sự chú ý của dư luận với các trò vui vẻ của Thủ tướng Italia. Nước Pháp cũng sắp phải bước vào bầu cử và bản thân ông Sarkozy cũng cần có những luận chứng để vượt lên trước những phần tử dân tộc chủ nghĩa đang thổi sát gáy ông. Nếu có được một chiến thắng may mắn xinh xinh từ Libya thì, đó sẽ là một đóng góp đáng kể.

Tuy nhiên, nếu nói rằng Washingon đồng ý để các đồng minh thân cận giải quyết các vấn đề của họ bằng cách này thì quả là một sự phóng đại kích cỡ của các nhà lãnh đạo trên. Có thể đúng hơn nếu nghĩ rằng, những nhà lãnh đạo này đã lao mình vào cuộc phiêu lưu quân sự mà Mỹ khởi xướng bằng tâm thế của những tay mơ được hứa nếu "đái công" thì sẽ chuộc được tội.

Vậy lý do đích thực là đâu? Nhà văn Anh nổi tiếng George Orwell (1903-1950), tác giả  từng nói: "Mục tiêu của chiến tranh luôn luôn chỉ có một - cải thiện vị thế để gây ra cuộc chiến tranh tiếp theo". Nếu nhìn từ góc độ này, trong khu vực Bắc Phi và Tây Á chỉ có một mục tiêu duy nhất tương xứng với các cuộc "ném bom nhân đạo" tiếp theo - đó là thêm một bước tiến lại gần hơn với Iran .

Ai Cập, đó là sự kiểm soát đối với kênh đào Suez . Ai Cập, Tunisia và Libya hợp lại với nhau - đó là sự kiểm soát đối với cả vùng biển phía nam Địa Trung Hải. Một hậu phương tuyệt đối an toàn trong cuộc chiến chống lại Iran . Nếu đánh bại được Tehran thì phương Tây không chỉ ngăn chặn được sự xuất hiện của một cường quốc hạt nhân mới, một chế độ, nói một cách nhẹ nhàng, không thân thiện đối với châu Âu và Bắc Mỹ, mà còn làm khó cho Trung Quốc trong những nỗ lực kiếm tìm các nguồn năng lượng mới.

Đối với Washington hiện nay, sự gia tăng sức mạnh mọi mặt của Bắc Kinh đang là mối đe dọa tiềm tàng trong cả hiện nay lẫn tương lai và vì thế Mỹ có lẽ luôn hài lòng không chỉ khi kích động được những mối hiềm khích với Trung Quốc ở  các nước khác trên khắp các khu vực mà còn ngăn chặn được những nguồn lực vật chất có thể hữu ích cho Bắc Kinh… Và như vậy, có thể nói dầu mỏ đã là một động lực lớn để chiến sự bùng nổ ở Libya và có nguy cơ sẽ lan rộng ra hơn nữa.

Đốt tiền có đã?

Đây quả thực là một cuộc chiến quá tốn kém. Chỉ trong 4 ngày đầu tiên không kích Libya đã "đốt" tới 800 triệu USD. Trong tháng chiến sự đầu tiên, chi phí có thể sẽ lên tới 1 tỉ USD. Điều này không có gì lạ nếu ta biết rằng, mỗi một tên lửa Tomahawk ít nhất cũng có giá là một triệu euro.

Liên minh quốc tế đã bắn vào Libya ít nhất là 162 tên lửa như thế, máy bay ném bom B2 trong những ngày qua  đã phải ở trên không vào khoảng 25 giờ, mỗi giờ làm mất tới 10 nghìn USD. Nếu phân tích những số liệu mà London đưa ra, có thể thấy việc sử dụng 10 máy bay tiêm kích trong vùng cấm bay trên bầu trời Libya đã làm mất khoảng 3-4 triệu euro một ngày.

Mỗi một hàng không mẫu hạm mang trên mình 7 máy bay lên theo chiều thẳng đứng, một ngày  sử dụng lượng nhiên liệu trị giá 100 nghìn euro. Các tàu chiến tiêu thụ một lượng dầu diezel rất lớn vì thế bên cạnh chúng luôn phải có tàu chở dầu đi kèm. Và như thế là, một hạm đội nhỏ gồm 5 con tàu tiêu thụ khoảng 300 euro một ngày.

Càng đánh càng rối

Có thể nhìn thấy trước rằng, so về cán cân thực lực, liên quân quốc tế có sức mạnh hơn hẳn so với những lực lượng mà Đại tá Gadhafi đang nắm giữ. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là nhà lãnh đạo Libya sẽ sớm chịu khuất phục sức mạnh quân sự từ nước ngoài. Và ngay cả nếu như ông lâm vào thế bí, thì cũng không có nghĩa là tình hình ở Libya sẽ sớm trở lại bình thường.

Thực tế cho thấy, càng đánh càng rối, rối từ chính nội bộ NATO. Đúng như Tổng thống Nga Medvedev nhận định: "Xét theo cách sự kiện bắt đầu phát triển trong thời điểm hiện nay, tôi nghĩ rằng tình hình sẽ diễn biến không đơn giản. Vấn đề chính là ở đâu, theo tôi, là ở chỗ hiện không tồn tại một liên minh nào có thể thực thi một chính sách phối hợp chặt chẽ. Dẫu cho có những quốc gia riêng, những đối tác của chúng ta trong thời điểm hiện nay vẫn đang thực thi hành động vãn hồi trật tự theo cách riêng của mình, thì những hành động đó vẫn không thể nào được chỉnh đốn, những hành động đó không thể phối hợp được với nhau. Kết quả là có những hạng mục khác nhau chịu thiệt hại, và theo như tôi hiểu, thì không hề có một kế hoạch thống nhất nhằm mục đích củng cố trật tự ở Libya . Đó chính là điều thật sự tồi tệ. Còn có một vấn đề khác nữa - đó là nói chuyện với ai ở đó. Bởi vì đối với phần lớn các nước phương Tây thì nhân vật đứng đầu phe cách mạng ở Libya , người cho rằng ông ta không có một chức danh nhà nước nào, đã là một nhân vật "không đáng bắt tay" mà sẽ không có ai muốn tiếp xúc…".

Cuộc chiến ở Libya đang ngày một trở nên phiêu lưu và đẫm máu hơn. Đúng như tờ báo Pháp Liberation nhận định: "Một chiến dịch không thể đủ kiểm soát một lãnh thổ rộng gấp ba lần nước Pháp". Đang xuất hiện một vòng luẩn quẩn: nếu không sử dụng bộ binh thì rất khó đạt được mục tiêu là xóa sổ chế độ của Đại tá Gadhafi. Nhưng nếu sử dụng bộ binh thì rõ ràng là mọi sự đã bị bẻ ngoặt sang một hướng khác với những hệ lụy khôn lường.

Trong lúc đó, khi Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Alain Juppe hứa rằng sẽ không để chiến sự kéo dài ("việc tiêu diệt tiềm lực quân sự của Libya chỉ tốn khoảng vài ngày đến vài tuần chứ không thể dài hơn"), thì Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Gerard Longuet lại cho rằng không thể nhanh chóng đạt được thắng lợi hoàn toàn trong khuôn khổ chiến dịch quân sự ở Libya.

Theo số liệu thống kê trong cuộc thăm dò dư luận của YouGov, đại đa số người Anh đều hoài nghi về những động cơ mà chính phủ nước Anh đưa ra trong chiến dịch quân sự ở Libya . Nhiều nước, nếu không muốn nói là đa số các quốc gia, đều cho rằng, những hành động như thế là phiêu lưu, vụ lợi và hai mặt