“NATO hóa” Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương?

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, do lợi ích chiến lược của Mỹ tăng lên, việc bành trướng sức mạnh của NATO sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương xem ra là điều tất yếu. Bắt đầu từ việc can dự vào lĩnh vực an ninh, NATO trong cuộc cạnh tranh chiến lược ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương không ngừng vươn dài sang các lĩnh vực kinh tế, quân sự, công nghệ...

Sự can dự của NATO vào khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương bắt đầu bằng việc mở rộng sang thiết lập cơ chế liên kết với Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand. Năm 2016, tại Brussels (Bỉ), NATO đã tổ chức đối thoại chính trị với Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand nhằm tăng cường kết nối chính trị với 4 nước này. Năm 2021, tổ chức này xây dựng chiến lược phát triển “Chương trình  nghị sự NATO 2030” và đề xuất can dự rộng rãi hơn vào các vấn đề toàn cầu, đặc biệt là chiến lược phát triển “hành động Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”. Quan hệ giữa NATO với các nước trong khu vực này thường xuyên được nâng cấp.

Tháng 4/2022, Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Madrid lần đầu tiên mời các nhà lãnh đạo của Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand thảo luận về sự thay đổi cán cân quyền lực toàn cầu và sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Tháng 5/2022, Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO đã có cuộc họp với Bộ trưởng Quốc phòng 4 nước. Hợp tác “NATO + 4 nước châu Á - Thái Bình Dương” từng bước được mở rộng từ lĩnh vực an ninh phi truyền thống sang lĩnh vực an ninh quân sự truyền thống.

Tháng 1/2023, Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg đến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc, tuyên bố an ninh của khu vực xuyên Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương liên kết chặt chẽ với nhau.

“NATO hóa” Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương? -0
Cuộc tập trận không quân Air Defender 2023 lớn nhất trong lịch sử NATO có sự tham gia của Nhật Bản.

Mỹ đã thiết lập các cơ chế kết nối đa phương dày đặc ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Liên minh chia sẻ thông tin tình báo Ngũ nhãn (bao gồm Mỹ, Anh, Canada, Australia và New Zealand); cơ chế Đối thoại an ninh 4 bên Mỹ - Nhật Bản - Ấn Độ - Australia (Bộ Tứ) cùng Hiệp ước Đối tác an ninh tăng cường 3 bên Australia - Anh - Mỹ (AUKUS). An ninh luôn là trọng tâm trong các cuộc thảo luận về vấn đề Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương phiên bản năm 2022 của Mỹ coi khu vực này là “vùng chiến sự ưu tiên”. Quân đội Mỹ đã đẩy nhanh thực hiện Sáng kiến răn đe Thái Bình Dương; ra sức thúc đẩy Quan hệ đối tác Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương về nhận thức lĩnh vực hàng hải (IPMDA)...

NATO cũng đã gia tăng các cuộc tập trận chung giữa các khu vực và tăng cường các hoạt động phối hợp. Những năm gần đây, NATO tổ chức nhiều cuộc tập trận quy mô lớn: Từ tháng 6 đến 8/2022, tổ chức cuộc tập trận Vành đai Thái Bình Dương (RIMPAC) ở vùng biển ngoài khơi quần đảo Hawaii và Nam California, trong đó Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia đều huy động vũ khí và trang thiết bị hiện đại nhất của mình, tăng cường huấn luyện diễn tập sử dụng trang bị tiên tiến và thực hiện quan niệm tác chiến hiện đại. Ngày 23/6/2023, NATO mời Nhật Bản tham gia cuộc tập trận trên không lớn nhất kể từ khi tổ chức này được thành lập - cuộc tập trận chung Air Defender 2023. Nhìn chung, các cuộc tập trận giữa NATO và các nước Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đều có đặc điểm là quy mô lớn, tần suất gia tăng, lực lượng được đa dạng hóa, phạm vi bao phủ rộng và khả năng răn đe mạnh.

Mỹ nhấn mạnh Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nhằm duy trì trật tự khu vực và các chuẩn mực quốc tế tự do, rộng mở và thịnh vượng, thúc đẩy lợi ích chung rộng lớn của các nước trong khu vực. Để phối hợp với sự thúc đẩy chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, NATO thường xuyên tăng cường tiến trình can dự vào các vấn đề khu vực.

Tuy nhiên, chiến lược “NATO hóa” Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương do Mỹ giữ vai trò chủ đạo không được thúc đẩy một cách thuận lợi. Đã có những tiếng nói nghi ngờ và phản đối trong cộng đồng quốc tế và nội bộ NATO. Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi cộng đồng quốc tế cảnh giác với mối nguy hiểm từ việc hình thành trận tuyến và cuộc Chiến tranh Lạnh mới do Mỹ và các quốc gia phương Tây cổ xúy, cho rằng đối đầu theo phe và đối đầu ý thức hệ trên phạm vi thế giới là việc làm điển hình để khôi phục mô hình Chiến tranh Lạnh. Mỹ và châu Âu nhất trí bảo vệ lợi ích chung của phương Tây, nhưng châu Âu lại không đồng ý về việc Mỹ thúc đẩy chủ nghĩa bá quyền trên toàn thế giới dưới ngọn cờ NATO.

Trong những năm gần đây, các hoạt động quân sự của NATO đã gây ra một số hệ lụy ở châu Á - Thái Bình Dương, Trung Đông và cả châu Âu, làm leo thang căng thẳng trong khu vực và khiến người dân trên khắp thế giới bất bình. Từ năm 2023 đến nay, tại các quốc gia châu Âu như Pháp, Đức, Thụy Điển và Tây Ban Nha, các cuộc biểu tình quy mô lớn phản đối NATO đã bùng phát. Đối với Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, sự đối đầu theo phe về chính trị và ý thức hệ sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đối với nền tảng lòng tin, mô hình tương tác và sự cân bằng chính sách vốn đã suy yếu trong khu vực này.

Các nước thành viên NATO cũng bất đồng quan điểm về các mối đe dọa. Trong nội bộ NATO, đòi hỏi lợi ích giữa các quốc gia thành viên cũng khác nhau. Các nước Trung và Đông Âu muốn ràng buộc NATO với Nga và chủ trương tăng cường chức năng cốt lõi của Điều 5, Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Các quốc gia Nam Âu lại quan tâm nhiều hơn đến sự hiện diện quân sự của NATO ở khu vực Địa Trung Hải, Bắc Phi và Trung Đông. Các thành viên Bắc Âu lại quan tâm đến việc kiểm soát và quản lý chiến lược ở khu vực Bắc Cực. Năng lực chống rủi ro của một số quốc gia thành viên NATO chưa thực sự tốt và giữa chính họ còn có những tranh chấp lãnh thổ, sắc tộc, tôn giáo, văn hóa... từ đó làm suy yếu sự thống nhất chiến lược của tổ chức này, cản trở định hướng trật tự an ninh mới của NATO.

Một số quốc gia châu Âu còn cho rằng, về mặt địa lý, NATO phải giới hạn nghiêm ngặt trong khu vực Bắc Đại Tây Dương, vì lo ngại việc các nước châu Âu can thiệp vào vấn đề Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ làm tăng rủi ro an ninh khu vực.

Huy Thông

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.