“NATO hóa” Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương?

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, do lợi ích chiến lược của Mỹ tăng lên, việc bành trướng sức mạnh của NATO sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương xem ra là điều tất yếu. Bắt đầu từ việc can dự vào lĩnh vực an ninh, NATO trong cuộc cạnh tranh chiến lược ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương không ngừng vươn dài sang các lĩnh vực kinh tế, quân sự, công nghệ...

Sự can dự của NATO vào khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương bắt đầu bằng việc mở rộng sang thiết lập cơ chế liên kết với Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand. Năm 2016, tại Brussels (Bỉ), NATO đã tổ chức đối thoại chính trị với Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand nhằm tăng cường kết nối chính trị với 4 nước này. Năm 2021, tổ chức này xây dựng chiến lược phát triển “Chương trình  nghị sự NATO 2030” và đề xuất can dự rộng rãi hơn vào các vấn đề toàn cầu, đặc biệt là chiến lược phát triển “hành động Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”. Quan hệ giữa NATO với các nước trong khu vực này thường xuyên được nâng cấp.

Tháng 4/2022, Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Madrid lần đầu tiên mời các nhà lãnh đạo của Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand thảo luận về sự thay đổi cán cân quyền lực toàn cầu và sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Tháng 5/2022, Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO đã có cuộc họp với Bộ trưởng Quốc phòng 4 nước. Hợp tác “NATO + 4 nước châu Á - Thái Bình Dương” từng bước được mở rộng từ lĩnh vực an ninh phi truyền thống sang lĩnh vực an ninh quân sự truyền thống.

Tháng 1/2023, Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg đến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc, tuyên bố an ninh của khu vực xuyên Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương liên kết chặt chẽ với nhau.

“NATO hóa” Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương? -0
Cuộc tập trận không quân Air Defender 2023 lớn nhất trong lịch sử NATO có sự tham gia của Nhật Bản.

Mỹ đã thiết lập các cơ chế kết nối đa phương dày đặc ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Liên minh chia sẻ thông tin tình báo Ngũ nhãn (bao gồm Mỹ, Anh, Canada, Australia và New Zealand); cơ chế Đối thoại an ninh 4 bên Mỹ - Nhật Bản - Ấn Độ - Australia (Bộ Tứ) cùng Hiệp ước Đối tác an ninh tăng cường 3 bên Australia - Anh - Mỹ (AUKUS). An ninh luôn là trọng tâm trong các cuộc thảo luận về vấn đề Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương phiên bản năm 2022 của Mỹ coi khu vực này là “vùng chiến sự ưu tiên”. Quân đội Mỹ đã đẩy nhanh thực hiện Sáng kiến răn đe Thái Bình Dương; ra sức thúc đẩy Quan hệ đối tác Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương về nhận thức lĩnh vực hàng hải (IPMDA)...

NATO cũng đã gia tăng các cuộc tập trận chung giữa các khu vực và tăng cường các hoạt động phối hợp. Những năm gần đây, NATO tổ chức nhiều cuộc tập trận quy mô lớn: Từ tháng 6 đến 8/2022, tổ chức cuộc tập trận Vành đai Thái Bình Dương (RIMPAC) ở vùng biển ngoài khơi quần đảo Hawaii và Nam California, trong đó Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia đều huy động vũ khí và trang thiết bị hiện đại nhất của mình, tăng cường huấn luyện diễn tập sử dụng trang bị tiên tiến và thực hiện quan niệm tác chiến hiện đại. Ngày 23/6/2023, NATO mời Nhật Bản tham gia cuộc tập trận trên không lớn nhất kể từ khi tổ chức này được thành lập - cuộc tập trận chung Air Defender 2023. Nhìn chung, các cuộc tập trận giữa NATO và các nước Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đều có đặc điểm là quy mô lớn, tần suất gia tăng, lực lượng được đa dạng hóa, phạm vi bao phủ rộng và khả năng răn đe mạnh.

Mỹ nhấn mạnh Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nhằm duy trì trật tự khu vực và các chuẩn mực quốc tế tự do, rộng mở và thịnh vượng, thúc đẩy lợi ích chung rộng lớn của các nước trong khu vực. Để phối hợp với sự thúc đẩy chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, NATO thường xuyên tăng cường tiến trình can dự vào các vấn đề khu vực.

Tuy nhiên, chiến lược “NATO hóa” Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương do Mỹ giữ vai trò chủ đạo không được thúc đẩy một cách thuận lợi. Đã có những tiếng nói nghi ngờ và phản đối trong cộng đồng quốc tế và nội bộ NATO. Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi cộng đồng quốc tế cảnh giác với mối nguy hiểm từ việc hình thành trận tuyến và cuộc Chiến tranh Lạnh mới do Mỹ và các quốc gia phương Tây cổ xúy, cho rằng đối đầu theo phe và đối đầu ý thức hệ trên phạm vi thế giới là việc làm điển hình để khôi phục mô hình Chiến tranh Lạnh. Mỹ và châu Âu nhất trí bảo vệ lợi ích chung của phương Tây, nhưng châu Âu lại không đồng ý về việc Mỹ thúc đẩy chủ nghĩa bá quyền trên toàn thế giới dưới ngọn cờ NATO.

Trong những năm gần đây, các hoạt động quân sự của NATO đã gây ra một số hệ lụy ở châu Á - Thái Bình Dương, Trung Đông và cả châu Âu, làm leo thang căng thẳng trong khu vực và khiến người dân trên khắp thế giới bất bình. Từ năm 2023 đến nay, tại các quốc gia châu Âu như Pháp, Đức, Thụy Điển và Tây Ban Nha, các cuộc biểu tình quy mô lớn phản đối NATO đã bùng phát. Đối với Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, sự đối đầu theo phe về chính trị và ý thức hệ sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đối với nền tảng lòng tin, mô hình tương tác và sự cân bằng chính sách vốn đã suy yếu trong khu vực này.

Các nước thành viên NATO cũng bất đồng quan điểm về các mối đe dọa. Trong nội bộ NATO, đòi hỏi lợi ích giữa các quốc gia thành viên cũng khác nhau. Các nước Trung và Đông Âu muốn ràng buộc NATO với Nga và chủ trương tăng cường chức năng cốt lõi của Điều 5, Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Các quốc gia Nam Âu lại quan tâm nhiều hơn đến sự hiện diện quân sự của NATO ở khu vực Địa Trung Hải, Bắc Phi và Trung Đông. Các thành viên Bắc Âu lại quan tâm đến việc kiểm soát và quản lý chiến lược ở khu vực Bắc Cực. Năng lực chống rủi ro của một số quốc gia thành viên NATO chưa thực sự tốt và giữa chính họ còn có những tranh chấp lãnh thổ, sắc tộc, tôn giáo, văn hóa... từ đó làm suy yếu sự thống nhất chiến lược của tổ chức này, cản trở định hướng trật tự an ninh mới của NATO.

Một số quốc gia châu Âu còn cho rằng, về mặt địa lý, NATO phải giới hạn nghiêm ngặt trong khu vực Bắc Đại Tây Dương, vì lo ngại việc các nước châu Âu can thiệp vào vấn đề Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ làm tăng rủi ro an ninh khu vực.

Huy Thông

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?