Nâng cao tính giám sát và phản biện

Báo chí không chỉ làm tốt nhiệm vụ phản ánh khách quan sự việc, hiện tượng mà cần có sự nhìn nhận, giám sát và phản biện một cách khách quan, đứng trên lập trường quan điểm tư tưởng của Đảng, gắn với sự quản lý của Nhà nước, vì lợi ích của quốc gia, dân tộc. Giám sát, phản biện của truyền thông báo chí nhằm góp phần đấu tranh, phòng chống tham nhũng, ngăn chặn các quan điểm sai trái, kiên quyết chống các khuynh hướng tư tưởng giáo điều, cực đoan, chủ quan duy ý chí, xa rời thực tiễn cách mạng...

Nhạy bén thông tin và tính chính trị

Phát triển kinh tế trong chế độ xã hội chủ nghĩa không nằm ngoài lợi ích phục vụ Nhân dân. Chính sách của Đảng và Nhà nước ta luôn lấy con người là trung tâm của sự phát triển. Vì vậy, không phát triển kinh tế bằng mọi giá. Nếu kinh tế phát triển mà mục đích trái với lợi ích quốc gia, dân tộc, không đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho Nhân dân thì vô nghĩa. Chỉ rõ điều đó để xác định mọi chính sách phát triển kinh tế-xã hội của Đảng, Nhà nước ta đề ra đều không nằm ngoài mục đích phục vụ Nhân dân, xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa ngày càng phồn thịnh, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho Nhân dân.

Một buổi họp báo tại Trung tâm báo chí TP. Hồ Chí Minh.
Một buổi họp báo tại Trung tâm báo chí TP. Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, có lúc, có nơi, quá trình thực hiện chính sách ở cơ sở còn bất cập, tùy tiện, chủ quan duy ý chí, tham nhũng, lợi ích nhóm của một số cá nhân dẫn đến sai lầm, khuyết điểm... gây ảnh hưởng xấu đến niềm tin của người dân đối với chính quyền. Vì vậy, trách nhiệm của nhà báo về quyền phản ánh, giám sát và phản biện cần nhạy bén trước các vấn đề thực hiện chính sách phát triển kinh tế-xã hội, gắn với đời sống dân sinh phức tạp đang diễn ra. Làm sao giữ tròn trọng trách của nhà báo có tâm và tầm, tròn trọng trách với đất nước, Nhân dân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ giám sát, phản biện.

Có giai đoạn ở Tây Nguyên, tôi cứ thích xông vào những vụ việc phức tạp về quản lý đất đai, tài nguyên môi trường, xây dựng... Bởi lĩnh vực này luôn nhạy cảm trong việc cấp phép đầu tư dự án, khai thác rừng, khoáng sản... và dễ nảy sinh tiêu cực. Nhưng, khi phản ánh những vấn đề tiêu cực lại rất nhạy cảm bởi trong giai đoạn các thế lực xấu, phản động ráo riết chống phá chính quyền, kích động một số người dân tộc thiểu số biểu tình, gây rối...

Khi bài viết gửi về tòa soạn, có lãnh đạo nhắc nhở, làm báo không tỉnh táo đưa những thông tin tiêu cực lúc này như đổ thêm dầu vào lửa, bọn phản động tạo cớ kích động. Khi ấy mình mới nhận ra, nếu không tỉnh táo trong phản ánh thông tin dễ để kẻ xấu, các thế lực phản động lợi dụng xuyên tạc, kích động. Những lúc này cần cung cấp thông tin sai phạm cho cơ quan chức năng điều tra, xử lý theo quy định, vừa bảo đảm tính chính trị, pháp luật và trách nhiệm giám sát, phản biện của nhà báo. Vì vậy, công tác truyền thông báo chí trong đấu tranh, phản biện phải thể hiện đúng lúc, phù hợp giai đoạn thực tiễn của xã hội để làm sao vừa chống được tiêu cực, tham nhũng, vừa góp phần ổn định xã hội, phục vụ cho sự phát triển của đất nước là vấn đề nhạy bén của người cầm bút và trách nhiệm của người đứng đầu các phương tiên truyền thông, cơ quan  báo chí.

Giám sát, phản biện vì lợi ích chung

Hàng loạt vụ án tham nhũng từ đất đai, xây dựng hạ tầng, tài chính ngân hàng, tài sản công... đã và đang bị xử lý trong thời gian gần đây cho thấy công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng của Đảng, Nhà nước ta đang rất quyết liệt và được đông đảo nhân dân ủng hộ. Vai trò giám sát, phản biện của truyền thông báo chí có sự góp sức quan trọng trên mặt trận nóng bỏng này.

Sự giám sát, phản biện không phải soi mói, tìm sơ hở để chỉ trích, đả kích theo kiểu cá nhân, vụ lợi, mà phải đứng trên nền tảng quy định của pháp luật, đạo đức công vụ của người làm báo. Từ cách nhìn nhận pháp luật đúng đắn, nhà báo sẽ chỉ ra mặt được và chưa được của các cá nhân, tổ chức trong việc thực thi pháp luật, chấp hành các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước, từ đó có hướng xử lý các sai phạm, góp phần bảo vệ công lý, đưa pháp luật đi vào cuộc sống một cách hiệu quả và công bằng.

Đại tá Trần Kim Thẩm, Phó Tổng Biên tập Báo CAND (bìa trái) tặng quà bệnh nhân ung thư tại Bệnh viện Ung bướu TP. Hồ Chí Minh.
Đại tá Trần Kim Thẩm, Phó Tổng Biên tập Báo CAND (bìa trái) tặng quà bệnh nhân ung thư tại Bệnh viện Ung bướu TP. Hồ Chí Minh.

Thực tiễn về thực thi chính sách và pháp luật của bất cứ thể chế chính trị nào trong từng giai đoạn phát triển cũng có những bất cập. Ở nước ta, vấn nạn tham nhũng, quan liêu đã từng bước bị đẩy lùi nhờ sự đổi mới mạnh mẽ, bằng quyết tâm cao của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy tình trạng tiêu cực, tham nhũng lĩnh vực tài sản công vẫn diễn ra phức tạp. Để khắc phục, một trong những yếu tố góp phần hạn chế tình trạng tiêu cực, tham nhũng đó là tính công khai, minh bạch đối với việc bố trí, quản lý, sử dụng tài sản công. Vấn đề này nhằm giúp cho mọi người dân và các cơ quan chức năng, truyền thông báo chí có điều kiện giám sát và phản biện khi phát hiện sai phạm.

Quy định pháp luật về việc công khai, minh bạch tài sản công thì đã có nhưng các chủ thể có trách nhiệm quản lý tài sản công có thực hiện đúng các quy định này hay không là một chuyện khác. Nhiều vụ việc tiêu cực, tham nhũng đất công xảy ra hàng chục năm, đến khi cơ quan thanh tra vào cuộc, báo chí phản ánh thì mới phát hiện, xử lý. Chính vì vậy, yếu tố rất quan trọng đối với công cuộc phòng, chống tham nhũng, đó là hoạt động giám sát và phản biện. Trong đó vai trò của báo chí truyền thông góp phần kiểm soát quyền lực và hoàn thiện chính sách công.

Theo nghiên cứu khảo sát của PGS, TS Nguyễn Văn Dững - Học viện Báo chí và Tuyên truyền: nhận thức, thái độ của nhà báo và công chúng đối với vấn đề giám sát, phản biện xã hội qua cuộc điều tra trên phạm vi 4 địa điểm: TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, TP. Cần Thơ và tỉnh Quảng Ninh cho thấy có sự khác nhau theo khu vực. Tuy nhiên, cái chung được những người làm báo đề cập tới nhiều nhất là theo dõi việc xây dựng, ban hành, triển khai, thực thi các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước; theo dõi các thiết chế công dân (văn hóa, kinh tế, giáo dục, pháp luật...). Báo chí khu vực TP. Hồ Chí Minh quan tâm nhiều đến các vai trò phòng, chống tham nhũng, đấu tranh cho công bằng và nâng cao kiến thức, nhận thức cho người dân...

Thực tiễn cho thấy, khó khăn nhiều nhất đến hoạt động và hiệu quả giám sát, phản biện của báo chí là các yếu tố về môi trường pháp lý và năng lực nhà báo, vai trò lãnh đạo điều hành của cơ quan báo chí. Một thực tế không thể không đề cập là tính thương mại hóa báo chí đã phần nào làm hạn chế tính phản biện hoặc làm lệch lạc tính chiến đấu. Đối với các nhà báo, cơ quan báo chí, việc đăng tải thông tin phản ánh vấn đề tiêu cực trên các sản phẩm báo chí không dễ dàng, nhất là khi đụng chạm tới các quy định pháp luật, các cơ quan công quyền, các nhóm lợi ích, hay mối quan hệ “nhạy cảm”.

Cũng qua một khảo sát cho thấy, hơn 50% nhà báo cho rằng mình chưa đóng góp hoặc đóng góp còn hạn chế trong vai trò giám sát, phản biện của báo chí; khoảng hơn 43% cho rằng cá nhân mình có đóng góp đáng kể. Tuy nhiên, vấn đề cũng chỉ dừng lại phản ánh vụ việc, rất ít các nhà báo chú trọng, trực tiếp điều tra các vụ tiêu cực, bảo vệ cá nhân chống tiêu cực, phê phán và đề xuất giải pháp điều chỉnh, khắc phục các thiếu sót, lạc hậu, trì trệ...

Nhà báo tác nghiệp tại Lễ hội cà phê Tây Nguyên.
Nhà báo tác nghiệp tại Lễ hội cà phê Tây Nguyên.

Để nâng cao vai trò, hiệu quả báo chí giám sát, phản biện, cần cải  thiện môi trường pháp lý, tăng cường hiệu lực của Luật Báo chí; biểu dương, khen thưởng kịp thời các tác giả, tác phẩm báo chí có tính phản biện cao. Đặc biệt, phải nâng cao phẩm chất, năng lực đội ngũ người làm báo. Muốn báo chí nâng cao năng lực giám sát, phản biện thì trước hết nhà báo phải có năng lực đó.

Điều đó đòi hỏi trách nhiệm, bản lĩnh của nhà báo và các cơ quan truyền thông báo chí có vai trò quan trọng trong nhiệm vụ tuyên truyền, giám sát, phản biện để thực hiện thắng lợi nghị quyết của Đảng đề ra.

Đặng Ngọc Như

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.