Nam Phi rơi vào khủng hoảng trầm trọng

Cộng hòa Nam Phi - một quốc gia đã phải chịu đựng hàng thập kỷ phân biệt chủng tộc và đấu tranh đẫm máu. Vài thập kỷ sau cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên và 7 năm liên tục tăng trưởng kinh tế, nước này đã phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng lớn và mức độ cao tình trạng thất nghiệp, bất bình đẳng và nghèo đói.

Dưới sự lãnh đạo của tổng thống da đen đầu tiên của Nam Phi Nelson Mandela, chính phủ hứa sẽ tạo ra một  nền kinh tế hiệu quả do nhà nước lãnh đạo, cũng như cải thiện điều kiện sống của những người châu Phi bị áp bức. Có một thời gian, ANC đã điều hành đất nước thành công trong 10-15 năm. Từ năm 1994-2001, GDP của đất nước đã tăng 200%, một số lĩnh vực của nền kinh tế được cải thiện, chẳng hạn như sản xuất ô tô và thực phẩm.

1. phản đối tổng thống cyril ramaphosa.jpg -0
Dân chúng phản đối Tổng thống Cyril Ramaphosa

Đời sống khó khăn

Tuy nhiên, sau đó là thời kỳ nhiều năm bê bối của tham nhũng và trì trệ kinh tế. Tổng thống đương nhiệm lên nắm quyền với lời hứa sẽ khắc phục mọi thứ nhưng không thành công. Đổ thêm dầu vào lửa là vụ 580.000 USD được giấu trong ghế sofa ở trang trại của tổng thống khiến cho nguyên thủ quốc gia có nguy cơ bị luận tội, cũng như việc tổng thống mua hai con trâu cái đang sắp đẻ với giá 12,5 triệu rand (0,6 triệu USD) trong thời điểm đất nước khó khăn có hơn một nửa dân số trên bờ vực nghèo đói.

Hiện nay, chính phủ của Nam Phi khó có thể được gọi là đấu tranh thành công cho quyền của người da đen: mức lương thấp, tỷ lệ nghèo đói cùng tỷ lệ thất nghiệp gần tới mức tối đa trong lịch sử. Nam Phi như là một quốc gia có sự bất bình đẳng kinh tế lớn nhất thế giới. Theo Ngân hàng Thế giới, chỉ số Gini (sự phân tầng về mức thu nhập giữa người giàu nhất và người nghèo nhất) tại đây là 63,0.

Chính quyền thừa nhận rằng người dân đang phải vật lộn để đáp ứng các nhu cầu cơ bản do chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Ngoài ra, các dịch vụ xã hội của đất nước, bao gồm giáo dục, cấp nước và chăm sóc sức khỏe đang bị ảnh hưởng. Điều này dẫn đến đợt bùng phát dịch tả tồi tệ nhất trong 15 năm qua đã tấn công Nam Phi vào tháng 2/2023 và vẫn đang lan rộng. Trong 6 tháng qua có 122 cuộc biểu tình lớn đã diễn ra trên khắp cả nước (con số này có thể đạt kỷ lục vào cuối năm nay) do chính phủ không thể cung cấp đủ điện, nước cho người dân dẫn đến tình trạng mất vệ sinh và các bệnh nhiễm trùng khác.

Tội phạm và tham nhũng

Ngoài ra, đất nước còn có tỷ lệ tội phạm cũng như bạo lực giới và phân biệt chủng tộc không ngừng gia tăng. Tình trạng phạm pháp đe dọa cơ sở hạ tầng quan trọng nhất của đất nước. Thí dụ, do sự gia tăng nạn trộm cắp dây cáp đường sắt đã hạn chế hoạt động của các đoàn tàu chở sắt và quặng sắt, làm chậm đáng kể việc sản xuất điện - nguồn năng lượng quan trọng nhất đối với nền kinh tế Nam Phi. Các công ty khai thác mỏ cũng đang gặp khó khăn, mất một phần lợi nhuận do những sự cố như vậy.

Các công ty phải chịu thiệt hại hàng triệu USD từ những hành vi phạm pháp. Trong năm qua, nhà cung cấp điện lớn nhất ở JohaNam Phiesburg, City Power đã lỗ 26,2 triệu USD. Nạn trộm cắp các thiết bị điện từ nhỏ đến lớn đã trở nên phổ biến ở Nam Phi đến mức ngành an ninh tư nhân hiện tuyển dụng nhân sự nhiều hơn cả số cảnh sát và quân đội cộng lại.

Nam Phi rơi vào thiếu điện từ năm 2008 và kể từ tháng 2/2023 quốc gia lâm vào thảm họa do mất điện luân phiên kéo dài trong nhiều tháng. Tình trạng thiếu điện làm suy yếu sự tăng trưởng kinh tế của đất nước và liên tục làm tăng chi phí hoạt động của các doanh nghiệp. Tốc độ tăng trưởng GDP của nước này đã giảm xuống 2% vào năm 2022 so với 4,9% của năm 2021. Nam Phi đang cố gắng giải quyết vấn đề này bằng cách tăng thêm công suất sản xuất điện. Tuy khối lượng đang tăng đều và là quốc gia sản xuất điện lớn nhất Châu Phi nhưng khả năng cung cấp điện không đạt được 90%.

Vào cuối tháng 2/2023, Giám đốc điều hành hiện tại của Eskom, nhà sản xuất điện chính ở các nước châu Phi và là doanh nghiệp nhà nước lớn nhất ở Nam Phi, Andre Ruyter, tiết lộ rằng công ty mất khoảng 1 tỷ rand (52 triệu USD) mỗi tháng do nạn trộm cắp và tham nhũng. Cựu giám đốc Eskom cũng tiết lộ: công ty bao gồm 4 tập đoàn tội phạm, trong đó có một nghị sĩ cấp cao của ANC và việc giải quyết vấn đề không có lợi cho chính phủ.

Một cuộc điều tra sau đó đã được công bố, trong đó các nhà báo tiết lộ rằng các tập đoàn đã kiếm được số tiền khổng lồ bằng cách hối lộ nhân viên của các doanh nghiệp Eskom để thực hiện giao dịch mua các thiết bị “ảo”. Các tập đoàn còn trả lương cho các doanh nghiệp phá hoại, để sau đó thu hút người của họ đến các trạm sửa chữa hoặc cung cấp linh kiện.

Trong khi đó, các thành phố phải trả tiền cho người nộp thuế để xây dựng lại cơ sở hạ tầng. Theo cựu thị trưởng JohaNam Phiesburg là Mpho Phalatse, thành phố cần 300 tỷ rand (16,3 tỷ USD) để xây dựng và sửa chữa các dịch vụ điện, nước và thoát nước.

Các quan chức tham nhũng và trùm tội phạm tiêu số tiền tỷ bị đánh cắp khá đơn giản: sắm những chiếc xe đắt tiền như Maserati, túi Louis Vuitton và quần áo của các thương hiệu nổi tiếng thế giới. Cựu giám đốc điều hành Eskom dẫn nguồn tin cho biết các thành viên của tập đoàn có một nghi thức tốn kém và khác thường: trước khi vào phòng, họ rửa tay bằng loại rượu whisky có 15 năm tuổi.

Sau tất cả những vấn đề đó, người dân tin tưởng vào doanh nghiệp hơn chính phủ, do đó chính phủ đang cố gắng khắc phục tình hình. ANC khẳng định có những bất lợi nhất định, tăng trưởng kinh tế chậm lại, thành tựu đạt được chỉ là con số 0. Điều này được chỉ ra trong bản báo cáo chính trị mới nhất do Tổng thống Cyril Ramaphosa trình bày trước Quốc hội. Song chính quyền vẫn hy vọng sẽ làm được nhiều điều để cải thiện tình hình.

Bích Nguyễn (TH)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.