Nam Phi rơi vào khủng hoảng trầm trọng

Cộng hòa Nam Phi - một quốc gia đã phải chịu đựng hàng thập kỷ phân biệt chủng tộc và đấu tranh đẫm máu. Vài thập kỷ sau cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên và 7 năm liên tục tăng trưởng kinh tế, nước này đã phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng lớn và mức độ cao tình trạng thất nghiệp, bất bình đẳng và nghèo đói.

Dưới sự lãnh đạo của tổng thống da đen đầu tiên của Nam Phi Nelson Mandela, chính phủ hứa sẽ tạo ra một  nền kinh tế hiệu quả do nhà nước lãnh đạo, cũng như cải thiện điều kiện sống của những người châu Phi bị áp bức. Có một thời gian, ANC đã điều hành đất nước thành công trong 10-15 năm. Từ năm 1994-2001, GDP của đất nước đã tăng 200%, một số lĩnh vực của nền kinh tế được cải thiện, chẳng hạn như sản xuất ô tô và thực phẩm.

1. phản đối tổng thống cyril ramaphosa.jpg -0
Dân chúng phản đối Tổng thống Cyril Ramaphosa

Đời sống khó khăn

Tuy nhiên, sau đó là thời kỳ nhiều năm bê bối của tham nhũng và trì trệ kinh tế. Tổng thống đương nhiệm lên nắm quyền với lời hứa sẽ khắc phục mọi thứ nhưng không thành công. Đổ thêm dầu vào lửa là vụ 580.000 USD được giấu trong ghế sofa ở trang trại của tổng thống khiến cho nguyên thủ quốc gia có nguy cơ bị luận tội, cũng như việc tổng thống mua hai con trâu cái đang sắp đẻ với giá 12,5 triệu rand (0,6 triệu USD) trong thời điểm đất nước khó khăn có hơn một nửa dân số trên bờ vực nghèo đói.

Hiện nay, chính phủ của Nam Phi khó có thể được gọi là đấu tranh thành công cho quyền của người da đen: mức lương thấp, tỷ lệ nghèo đói cùng tỷ lệ thất nghiệp gần tới mức tối đa trong lịch sử. Nam Phi như là một quốc gia có sự bất bình đẳng kinh tế lớn nhất thế giới. Theo Ngân hàng Thế giới, chỉ số Gini (sự phân tầng về mức thu nhập giữa người giàu nhất và người nghèo nhất) tại đây là 63,0.

Chính quyền thừa nhận rằng người dân đang phải vật lộn để đáp ứng các nhu cầu cơ bản do chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Ngoài ra, các dịch vụ xã hội của đất nước, bao gồm giáo dục, cấp nước và chăm sóc sức khỏe đang bị ảnh hưởng. Điều này dẫn đến đợt bùng phát dịch tả tồi tệ nhất trong 15 năm qua đã tấn công Nam Phi vào tháng 2/2023 và vẫn đang lan rộng. Trong 6 tháng qua có 122 cuộc biểu tình lớn đã diễn ra trên khắp cả nước (con số này có thể đạt kỷ lục vào cuối năm nay) do chính phủ không thể cung cấp đủ điện, nước cho người dân dẫn đến tình trạng mất vệ sinh và các bệnh nhiễm trùng khác.

Tội phạm và tham nhũng

Ngoài ra, đất nước còn có tỷ lệ tội phạm cũng như bạo lực giới và phân biệt chủng tộc không ngừng gia tăng. Tình trạng phạm pháp đe dọa cơ sở hạ tầng quan trọng nhất của đất nước. Thí dụ, do sự gia tăng nạn trộm cắp dây cáp đường sắt đã hạn chế hoạt động của các đoàn tàu chở sắt và quặng sắt, làm chậm đáng kể việc sản xuất điện - nguồn năng lượng quan trọng nhất đối với nền kinh tế Nam Phi. Các công ty khai thác mỏ cũng đang gặp khó khăn, mất một phần lợi nhuận do những sự cố như vậy.

Các công ty phải chịu thiệt hại hàng triệu USD từ những hành vi phạm pháp. Trong năm qua, nhà cung cấp điện lớn nhất ở JohaNam Phiesburg, City Power đã lỗ 26,2 triệu USD. Nạn trộm cắp các thiết bị điện từ nhỏ đến lớn đã trở nên phổ biến ở Nam Phi đến mức ngành an ninh tư nhân hiện tuyển dụng nhân sự nhiều hơn cả số cảnh sát và quân đội cộng lại.

Nam Phi rơi vào thiếu điện từ năm 2008 và kể từ tháng 2/2023 quốc gia lâm vào thảm họa do mất điện luân phiên kéo dài trong nhiều tháng. Tình trạng thiếu điện làm suy yếu sự tăng trưởng kinh tế của đất nước và liên tục làm tăng chi phí hoạt động của các doanh nghiệp. Tốc độ tăng trưởng GDP của nước này đã giảm xuống 2% vào năm 2022 so với 4,9% của năm 2021. Nam Phi đang cố gắng giải quyết vấn đề này bằng cách tăng thêm công suất sản xuất điện. Tuy khối lượng đang tăng đều và là quốc gia sản xuất điện lớn nhất Châu Phi nhưng khả năng cung cấp điện không đạt được 90%.

Vào cuối tháng 2/2023, Giám đốc điều hành hiện tại của Eskom, nhà sản xuất điện chính ở các nước châu Phi và là doanh nghiệp nhà nước lớn nhất ở Nam Phi, Andre Ruyter, tiết lộ rằng công ty mất khoảng 1 tỷ rand (52 triệu USD) mỗi tháng do nạn trộm cắp và tham nhũng. Cựu giám đốc Eskom cũng tiết lộ: công ty bao gồm 4 tập đoàn tội phạm, trong đó có một nghị sĩ cấp cao của ANC và việc giải quyết vấn đề không có lợi cho chính phủ.

Một cuộc điều tra sau đó đã được công bố, trong đó các nhà báo tiết lộ rằng các tập đoàn đã kiếm được số tiền khổng lồ bằng cách hối lộ nhân viên của các doanh nghiệp Eskom để thực hiện giao dịch mua các thiết bị “ảo”. Các tập đoàn còn trả lương cho các doanh nghiệp phá hoại, để sau đó thu hút người của họ đến các trạm sửa chữa hoặc cung cấp linh kiện.

Trong khi đó, các thành phố phải trả tiền cho người nộp thuế để xây dựng lại cơ sở hạ tầng. Theo cựu thị trưởng JohaNam Phiesburg là Mpho Phalatse, thành phố cần 300 tỷ rand (16,3 tỷ USD) để xây dựng và sửa chữa các dịch vụ điện, nước và thoát nước.

Các quan chức tham nhũng và trùm tội phạm tiêu số tiền tỷ bị đánh cắp khá đơn giản: sắm những chiếc xe đắt tiền như Maserati, túi Louis Vuitton và quần áo của các thương hiệu nổi tiếng thế giới. Cựu giám đốc điều hành Eskom dẫn nguồn tin cho biết các thành viên của tập đoàn có một nghi thức tốn kém và khác thường: trước khi vào phòng, họ rửa tay bằng loại rượu whisky có 15 năm tuổi.

Sau tất cả những vấn đề đó, người dân tin tưởng vào doanh nghiệp hơn chính phủ, do đó chính phủ đang cố gắng khắc phục tình hình. ANC khẳng định có những bất lợi nhất định, tăng trưởng kinh tế chậm lại, thành tựu đạt được chỉ là con số 0. Điều này được chỉ ra trong bản báo cáo chính trị mới nhất do Tổng thống Cyril Ramaphosa trình bày trước Quốc hội. Song chính quyền vẫn hy vọng sẽ làm được nhiều điều để cải thiện tình hình.

Bích Nguyễn (TH)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.