Mỹ từng âm mưu tấn công hạt nhân Trung Quốc

60 năm trước, thế giới từng đứng trước ngưỡng cửa của một cuộc chiến tranh hạt nhân đúng vào thời kỳ đỉnh điểm của cuộc xung đột liên quan đến một số quần đảo tranh chấp giữa chính quyền Trung Quốc với chế độ thân Mỹ của Tưởng Giới Thạch tại Đài Loan.

Nhưng đúng vào những thời khắc cuối cùng trước nguy cơ hủy diệt của nhân loại, cuộc chiến đã được đẩy lùi nhờ sự nhượng bộ của cả hai bên cũng như đóng góp không nhỏ của Liên Xô.

Ngày 1-5-1950, cuộc trường chinh của Trung Quốc về cơ bản đã chấm dứt. Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản đã chiến thắng và giành quyền kiểm soát gần như toàn bộ lãnh thổ, đẩy quân Quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch ra tận đảo Đài Loan. Chính tại đây, Tưởng Giới Thạch thành lập ra nước Cộng hòa Trung Hoa như một cách không công nhận với Cộng hòa nhân dân Trung Hoa tại đại lục.

Tranh vẽ thể hiện nỗi ám ảnh đối với vũ khí hạt nhân.
Tranh vẽ thể hiện nỗi ám ảnh đối với vũ khí hạt nhân.

Quốc dân đảng cuối cùng chỉ có thể ngăn chặn làn sóng tấn công ào ạt của PLA tại khu vực quần đảo Kim Môn. Điều này cho phép Tưởng Giới Thạch tránh được thất bại cuối cùng, cũng như củng cố được lực lượng tại hai quần đảo lớn tại khu vực vịnh Đài Loan là Kim Môn và Mã Tổ.

Vấn đề là ở chỗ hai quần đảo này có vị trí khá xa so với Đài Loan, trong khi lại nằm ngay sát với đại lục. Đối với Tưởng Giới Thạch, đây được coi là hai pháo đài quan trọng ở tuyến đầu chống lại PLA. Còn đối với Chủ tịch Mao Trạch Đông, hai quần đảo này là những bàn đạp nguy hiểm để phe Quốc dân đảng có thể tấn công vào đất liền. Người Mỹ - dù trên thực tế vẫn ủng hộ Tưởng Giới Thạch và không thừa nhận chính quyền cộng sản – nhưng sau cuộc nội chiến đã công khai tuyên bố, họ không can thiệp vào cuộc xung đột tại vùng vịnh Đài Loan giữa hai bên.

Ông Tưởng Giới Thạch trong một cuộc duyệt binh vào năm 1952.
Ông Tưởng Giới Thạch trong một cuộc duyệt binh vào năm 1952.

Mọi chuyện đã thay đổi, sau khi cuộc chiến Triều Tiên bùng phát vào giữa năm 1950. Ngày 25-6, quân đội CHDCND Triều Tiên với sự hỗ trợ của Liên Xô đã tấn công vào chính phủ thân phương Tây ở phía nam. Washington lấy cớ đây là cuộc tấn công của toàn bộ phe cộng sản đối với “thế giới tự do” nên đã tuyên bố chính thức đứng ra đảm bảo tính chất trung lập tại khu vực vịnh Đài Loan. Ngay sau đó, các tàu chiến thuộc hạm đội 7 đã được điều tới khu vực các quần đảo tranh chấp. Đài Loan từ thời điểm này đã nằm hoàn toàn trong lá chắn bảo vệ của Washington.

Tưởng Giới Thạch từ lâu vẫn không thể hài lòng với phần lãnh thổ nhỏ bé còn lại tại đảo Đài Loan. Ông ta vẫn ấp ủ tham vọng có thể giành lại toàn bộ lãnh thổ Trung Quốc từ chính quyền cách mạng. Tuy nhiên chính quyền của Tổng thống Mỹ Harry Truman vẫn duy trì chính sách kiềm chế tham vọng trên của đồng minh, dù phải chịu không ít chỉ trích từ phía những phần tử chống cộng điên cuồng trong chính phủ.

Đến năm 1952, một cựu tướng lĩnh quân đội từ phe cộng hòa là Dwight Eisenhower lên nắm quyền tại Mỹ với những chính sách đối đầu hiếu chiến. Ông ta ra lệnh cho Hạm đội 7 phong tỏa chặt vùng vịnh Đài Loan, cho phép quân của Tưởng Giới Thạch tấn công đối phương.

Quốc dân đảng bắt đầu bố trí lại, tăng cường lực lượng rầm rộ tại các bàn đạp của mình: điều thêm 58 ngàn quân tới Kim Môn và 15 ngàn quân tới Mã Tổ. Các cứ điểm quân sự tại đây cũng được xây dựng và củng cố nhanh chóng. Đáp trả những động thái mới này, PLA tổ chức pháo kích hàng loạt vào những vị trí trọng yếu trên các đảo. Bắc Kinh cũng tuyên bố cần phải giải phóng Đài Loan. Về phần mình, Thượng viện Mỹ bỏ phiếu trao quyền cho Eisenhower bằng mọi giá phải bảo vệ Đài Loan. Bộ tham mưu liên quân Mỹ nhanh chóng xây dựng và trình phê duyệt về một kế hoạch sử dụng vũ khí hạt nhân chống lại quân cộng sản tại đại lục.

Ông Tưởng Giới Thạch thị sát một tiểu đoàn xe tăng từng tham gia chiến đấu tại Kim Môn.
Ông Tưởng Giới Thạch thị sát một tiểu đoàn xe tăng từng tham gia chiến đấu tại Kim Môn.

Bất chấp việc Thủ tướng Winston Churchill của Anh và các đồng minh khác trong NATO đã ra sức can ngăn, nhưng Eisenhower vẫn công khai đe dọa sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân nếu cần thiết. Dù sao cả hai bên cuối cùng đã biết kiềm chế khi đồng ý ngồi vào bàn đàm phán. Cuộc xung đột tạm chấm dứt với việc hai bên cam kết rút quân, giữ nguyên hiện trạng vào thời điểm năm 1955. Cũng từ cuộc xung đột này, Bắc Kinh trước mối đe dọa hạt nhân từ Mỹ đã quyết tâm tập trung mọi nguồn lực để nghiên cứu chế tạo vũ khí hạt nhân cho riêng mình. Cuộc chiến đã tạm dừng nhưng trên thực tế vẫn đang âm ỉ chờ thời điểm bùng phát.

Cũng cần nói thêm, Eisenhower đã cố gắng thuyết phục Tưởng Giới Thạch từ bỏ những quần đảo trên với lý do chúng quá gần với đại lục, sẽ đặc biệt khó khăn để có thể bảo vệ một cách hiệu quả. Nhưng với thái độ cương quyết của Tưởng, người Mỹ đã buộc phải chiều theo quyết định của ông ta. Washington giờ đây quyết định tập trung bổ sung vũ khí trang bị cho đồng minh: chuyển tới các máy bay tiêm kích, máy bay đánh chặn, các tên lửa có cánh Matador với đầu đạn hạt nhân.

Trong khuôn khổ chiến dịch có tên “Ma thuật đen”, Mỹ còn trang bị cho các máy bay tiêm kích F-86 Sabre của không quân Đài Loan loại vũ khí hiện đại nhất vào thời điểm bấy giờ - tên lửa không đối không tự điều khiển Sidewinder. Điều này giúp cho không quân Đài Loan có được ưu thế đáng kể so với những chiếc MIG-16 và MIG-17 có trong trang bị của không quân Trung Quốc. Chưa kể Mỹ còn chuyển cho Đài Loan 12 khẩu lựu pháo 203mm và rất nhiều pháo 155mm với sức công phá được đánh giá là hủy diệt đối với các mục tiêu dọc bờ biển đại lục.

Máy bay F-86 Sabre của Đài Loan trang bị tên lửa Sidewinder của Mỹ giúp cho chúng có được ưu thế đáng kể trong các trận không chiến tại Vịnh Đài Loan.
Máy bay F-86 Sabre của Đài Loan trang bị tên lửa Sidewinder của Mỹ giúp cho chúng có được ưu thế đáng kể trong các trận không chiến tại Vịnh Đài Loan.

Tình hình có những chuyển biến căng thẳng mới từ năm 1958, khi Bắc Kinh bắt đầu chương trình “Đại nhảy vọt”. Trong khi Liên Xô vẫn duy trì chính sách tồn tại hòa bình với phương Tây được lãnh tụ Iosif Stalin tuyên bố từ năm 1952 và tiếp tục được củng cố dưới thời ông Nikita Khrutsev. Trung Quốc về phần mình đã công khai phản đối chính sách này, khiến cho mối quan hệ giữa hai nước lớn trong phe XHCN trở nên căng thẳng.

Ngay sau khi kết thúc chuyến thăm của ông Khrutsev tới Bắc Kinh, Trung Quốc mở đầu cuộc xung đột mới bằng hàng loạt pháo cấp tập vào các quần đảo sát lục địa của Đài Loan. Đó là lý do khiến Liên Xô không công khai ủng hộ đồng minh của mình ngay từ đầu. Moscow chỉ thực sự vào cuộc sau khi Bắc Kinh khẳng định những đòn pháo kích trên không phải là tiền đề cho một cuộc tấn công quy mô lớn.

Tổng bí thư Khrutsev gửi cho Eisenhower một lá thư, trong đó cảnh báo việc Mỹ tấn công Trung Quốc được coi như họ tấn công chính Liên Xô. Trong thâm tâm, Moscow không hề muốn dính líu vào một cuộc đối đầu hạt nhân thực sự với Washington, mà chỉ muốn ủng hộ và bảo vệ cho Bắc Kinh trước nguy cơ này. Mỹ về phần mình đã cam kết triển khai tất cả những biện pháp có thể để bảo vệ Đài Loan.

Đài Loan tìm cách đáp trả bằng những trận chiến trên không, nơi họ có được ưu thế đáng kể nhờ những tên lửa hiện đại của Mỹ. Cuộc chiến tiếp tục leo thang với hàng trăm người thiệt mạng của cả hai bên. Kết quả là Bộ Tham mưu liên quân Mỹ tiếp tục đệ trình những kế hoạch tấn công hạt nhân cụ thể mới nhằm vào Quảng Châu, Thượng Hải và Nam Kinh. Eisenhower tuyên bố, Mỹ sẽ không dừng bước và sẵn sàng triển khai mọi biện pháp có thể để ngăn chặn “cuộc xâm lược vũ trang” của đại lục.

Cuộc xung đột đã đến ngưỡng cực kỳ nguy hiểm khi tranh chấp về các quần đảo nhỏ có thể trả giá bằng sự sống của cả hành tinh. Moscow bắt buộc phải triển khai tất cả những biện pháp ngoại giao cứng rắn đối với đồng minh của mình. Nhờ đó, tiếng súng tại vịnh Đài Loan đã tạm thời kết thúc, trước khi Bộ trưởng Ngoại giao Chu Ân Lai đề xuất khôi phục đàm phán với phía Mỹ. Cuộc xung đột vũ trang kéo dài suốt một tháng đã kết thúc với thỏa thuận của hai bên cùng quay lại ranh giới ban đầu.

Bắc Kinh rút ra kết luận, kho vũ khí hạt nhân của Moskva sẽ giúp bảo vệ họ trước nguy cơ bị Mỹ tấn công. Tuy nhiên Liên Xô có thể sẽ không đứng sau lưng Trung Quốc nếu như họ là bên gây chiến. Chính vì vậy, họ càng quyết tâm hơn trong kế hoạch phát triển vũ khí hạt nhân của riêng mình. Do không muốn sa vào một cuộc chiến với Mỹ chỉ vì vài hòn đảo nhỏ, Liên Xô đã từ bỏ Hiệp ước hợp tác với Trung Quốc, xem xét lại việc chuyển giao các công nghệ hạt nhân và triệu hồi các chuyên gia về nước. Tuy nhiên, Bắc Kinh khi đó đã có đủ những hỗ trợ cần thiết để tự mình đi tiếp: vụ thử hạt nhân đầu tiên của họ diễn ra vào năm 1964.

Liên quan đến các quần đảo tranh chấp, cả hai bên vẫn tiếp tục bắn pháo sang nhau cho đến năm 1979, thời điểm Trung Quốc và Mỹ ký hiệp ước bình thường hóa quan hệ. Chỉ có điều những cuộc pháo kích về sau mang tính chất khá đặc biệt: hai bên cách ngày bắn sang các đầu đạn có chứa truyền đơn.

Đối với người dân tại Kim Môn, những đầu đạn bắn sang được họ tái chế lại hoặc sử dụng làm đồ lưu niệm. Vào năm 2015, một chiếc rìu nhỏ lưu niệm này đã được tặng cho một quan chức phụ trách các vấn đề Đài Loan của đại lục trong chuyến viếng thăm của ông tới đây, như một dấu hiệu bày tỏ mong muốn những xung đột trong quá khứ sẽ được chôn vùi hoàn toàn.

Đinh Linh (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.