Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Ông Trump từ lâu đã phàn nàn rằng Mỹ đang gánh vác một cách không công bằng gánh nặng an ninh cho phương Tây, từng chỉ đích danh cường quốc kinh tế châu Âu là Đức "thiếu trách nhiệm" trong vấn đề này. Việc Mỹ rút quân một phần là một diễn biến khác của câu chuyện này - nhưng nó lại làm nổi bật những vấn đề lớn hơn. “Nếu chúng ta muốn duy trì liên minh xuyên Đại Tây Dương, chúng ta phải củng cố trụ cột châu Âu trong NATO”, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius nói sau khi ông Trump tuyên bố về việc rút quân.

Tính đến tháng 12/2025, có 36.436 binh sĩ Mỹ đang đóng quân tại Đức, theo dữ liệu của Bộ Quốc phòng Mỹ. Vào thời kỳ đỉnh điểm của Chiến tranh Lạnh, khoảng 250.000 binh sĩ tại ngũ đóng quân ở Tây Đức cũ. Chiếc ô bảo vệ đã bị dỡ bỏ và động thái mới nhất của Mỹ “nhấn mạnh sự cần thiết để châu Âu đầu tư nhiều hơn vào quốc phòng”, người phát ngôn của NATO Allison Hart cho biết.

Washington muốn tập trung vào những thách thức, “nơi chỉ có sức mạnh của Mỹ mới có thể đóng vai trò quyết định” ở châu Á và khu vực của chính mình, theo một quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc. Họ đang yêu cầu “các đồng minh của chúng ta nỗ lực hơn nữa để tăng cường và đảm nhận trách nhiệm chính trong phòng thủ thông thường của châu Âu”, quan chức này nói thêm. Từ quan điểm của Mỹ, ông nói, “không có gì chống lại châu Âu trong tầm nhìn này. Ngược lại, nó phản ánh hy vọng và thực sự là niềm tin vào khả năng hành động mạnh mẽ và quyết liệt của châu Âu”.

Một số người châu Âu lại nhìn nhận khác - như một sự mất mát về tình đoàn kết và mục tiêu chung - và là một ví dụ nổi bật về chủ nghĩa đơn phương của Mỹ. “Mối đe dọa lớn nhất đối với cộng đồng xuyên Đại Tây Dương không phải là kẻ thù bên ngoài, mà là sự tan rã liên tục của liên minh chúng ta”, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phát biểu. “Tất cả chúng ta phải làm những gì cần thiết để đảo ngược xu hướng tai hại này”. Đảo ngược xu hướng này đòi hỏi chi tiêu quốc phòng cao hơn ở hầu hết các thành viên NATO, sự hồi sinh của sản xuất vũ khí, đầu tư vào công nghệ mới và sự hợp tác sâu rộng hơn.

7.jpg -0
Binh sĩ Mỹ tại Đức. Ảnh: Sean Gallup/Getty Images.

Theo kế hoạch hiện tại, chi tiêu quốc phòng hằng năm của châu Âu dự kiến sẽ tăng gần gấp đôi vào năm 2030, đạt gần 750 tỷ USD. Nhưng, sử dụng số tiền đó một cách khôn ngoan cũng đòi hỏi một tư duy khác. Khi nói đến quốc phòng, các chính phủ thường bảo vệ chặt chẽ các ưu tiên quốc gia, vì vậy đã có sự thiếu hợp tác trong sản xuất và mua sắm từ trước đến nay.

Các nhà phân tích cho rằng, việc sản xuất với số lượng nhỏ hơn đồng nghĩa với việc các thiết bị như xe tăng chiến đấu Leopard của Đức có giá thành cao hơn nhiều so với đối thủ của Mỹ. Mỹ chỉ sản xuất một loại xe tăng chiến đấu chủ lực, trong khi châu Âu sản xuất đến cả chục loại.

Sự sụp đổ của dự án hợp tác Pháp-Đức chế tạo thế hệ máy bay chiến đấu phản lực mới là một ví dụ về lợi ích quốc gia không thể dung hòa. Còn một thách thức khác khi châu Âu dần loại bỏ sự phụ thuộc vào phần cứng của Mỹ. Liên minh châu Âu muốn ít nhất một nửa chi tiêu quốc phòng của các quốc gia thành viên phải được chi tiêu trong EU vào năm 2030.

Lý do rất đơn giản: bạn không thể xây dựng năng lực của riêng mình nếu bạn mua hàng có sẵn ở nơi khác. Trong lịch sử, gần 80% các giao dịch mua bán đã diễn ra bên ngoài khu vực, chủ yếu là sang Mỹ. Quản lý quá trình chuyển đổi đó mà không tạo ra những điểm yếu mới sẽ là một thách thức to lớn, một thách thức vốn đã gây ra nhiều khó khăn cho châu Âu trong bối cảnh Mỹ gia tăng tiêu thụ vũ khí và đạn dược trong cuộc chiến chống Iran, cả từ lực lượng của chính họ và các đồng minh Vùng Vịnh.

Sự thiếu hụt hệ thống phòng thủ tên lửa đặc biệt nghiêm trọng - một lĩnh vực mà châu Âu vốn đã yếu. Các nhà phân tích mô tả tốc độ tiêu hao “đáng kinh ngạc” của các tên lửa đánh chặn như Patriot và THAAD trong cuộc xung đột Vùng Vịnh, với việc Mỹ dự kiến sẽ gửi thêm các đồng minh Vùng Vịnh trị giá vài tỷ USD. Đáng chú ý, ngoài việc giảm quân số ở Đức, Lầu Năm Góc cho biết họ sẽ không còn gửi theo kế hoạch một tiểu đoàn hỏa lực tầm xa được trang bị tên lửa Tomahawk và tên lửa siêu thanh.

Các nhà sản xuất châu Âu sản xuất nhiều loại tên lửa đánh chặn khác nhau - nhưng không ở quy mô lớn và đặc biệt là không có loại nào có khả năng chống lại tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình tiên tiến. Theo một nghiên cứu gần đây của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế, chúng không cung cấp “một sự thay thế hoàn chỉnh duy nhất cho các hệ thống của Mỹ”.

Việc tăng cường sản xuất chung sẽ giảm bớt tình trạng thiếu hụt, nhưng như báo cáo của CSIS đã lưu ý, điều đó “đòi hỏi mức độ tin tưởng và ưu tiên xuyên Đại Tây Dương, mà điều này có thể không còn tồn tại nữa”. Đó chính là tình thế khó xử của châu Âu. Con đường nhanh chóng hướng tới tái vũ trang đi qua Mỹ nhưng đòi hỏi sự tin tưởng lẫn nhau và tính nhất quán. Con đường chậm hơn đòi hỏi châu Âu phải chi tiêu nhiều hơn, vượt qua cấu trúc công nghiệp phân mảnh và cố gắng tính toán xem các ưu tiên của Washington hiện nay chỉ là một giai đoạn nhất thời hay một trật tự mới.

Có những dấu hiệu tiến bộ, với việc Anh tham gia chặt chẽ vào việc xây dựng bản sắc quốc phòng châu Âu bất chấp Brexit và một loạt dự án chung ngày càng tăng giữa các công ty quốc phòng và Ukraine. Thụy Điển và Phần Lan, hai quốc gia mới gia nhập NATO, đã nhanh chóng hội nhập vào liên minh. Nhưng, việc tập trung chủ quyền để đẩy nhanh khả năng tự vệ của châu Âu vẫn là mục tiêu tối thượng.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran gây ra hiệu ứng khốc liệt với kinh tế thế giới, việc Washington và Tehran cùng chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hôm 8/4 là “khoảng thở” quý giá cho toàn cầu. Đứng sau sự kiện này không phải những cường quốc phương Tây hay các nước Vùng Vịnh giàu có, mà là Pakistan - quốc gia đã khéo léo sử dụng vị thế đặc thù để kết nối hai đối thủ.

EU đáp trả nguy cơ an ninh mạng

EU đáp trả nguy cơ an ninh mạng

Các biện pháp trừng phạt mới của Liên minh châu Âu nhằm vào doanh nghiệp bị cáo buộc liên quan tấn công mạng cho thấy mức độ ưu tiên ngày càng cao đối với an ninh số, trong bối cảnh nguy cơ từ các hoạt động xuyên biên giới tiếp tục gia tăng.