Mỹ muốn rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran

Phải mất 12 năm Iran và Nhóm P5+1 mới hoàn tất được một trong những vụ thương lượng kéo dài và phức tạp nhất trong lịch sử ngoại giao (năm 2015), song thỏa thuận hạt nhân được kỳ vọng mang lại lợi ích cho các bên đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

Cả Washington và Tehran đều đưa ra những tuyên bố đáp trả nhau quyết liệt, đặc biệt sau khi đầu tháng 8 vừa qua Tổng thống Mỹ Donald Trump ký luật cấm vận mới đối với Iran, Nga và Triều Tiên được Quốc hội thông qua, động thái được cho là “đổ thêm dầu vào lửa” sau khi Washington áp đặt lệnh trừng phạt mới nhằm vào các cá nhân và tổ chức Iran.

Việc phá bỏ một di sản của người tiền nhiệm Barack Obama vốn có nhiều ràng buộc sẽ được tính toán thế nào?

Các nhà phân tích cho rằng một trong những lý do khiến Mỹ và Iran thời gian gần đây gia tăng căng thẳng về thỏa thuận hạt nhân có tên gọi là “Kế hoạch hành động toàn diện chung” (JCPOA) là vì từ khi còn tranh cử, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần thể hiện sự không đồng tình với thỏa thuận này và thậm chí gọi đây là thỏa thuận tồi tệ nhất trong lịch sử nước Mỹ.

Kể từ khi lên nắm quyền, ông Trump liên tục yêu cầu tìm kiếm các giải pháp thay thế để xóa bỏ chính sách mà ông ghét cay ghét đắng này. Vậy đó là cách thức nào?

Theo quy định, cứ sau 90 ngày, Chính quyền Trump có nghĩa vụ giải trình trước Quốc hội về việc Iran tuân thủ JCPOA và đây là thỏa thuận có liên quan đến an ninh quốc gia Mỹ. Khi rà soát vẫn đang được triển khai, không có nghĩa là Mỹ phải đóng băng chính sách với Iran. JCPOA là mối đe dọa với lợi ích an ninh quốc gia Mỹ, mức độ ngày một trầm trọng theo thời gian.

Nếu tổng thống quyết định từ bỏ JCPOA, cần phải tạo lập và triển khai một bản kế hoạch tổng thể để giành được sự ủng hộ trong nước và quốc tế với chính sách mới.

Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson cho biết Tổng thống Donald Trump muốn xem xét lại thỏa thuận hạt nhân với Iran.
Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson cho biết Tổng thống Donald Trump muốn xem xét lại thỏa thuận hạt nhân với Iran.

Mỹ cần cam kết với cộng đồng quốc tế rằng quyết định từ bỏ của Mỹ thực tế sẽ giúp bảo vệ hòa bình và an ninh quốc tế, trái ngược hẳn với JCPOA - một thỏa thuận với nhiều điều khoản có kẽ hở cho phép Iran phát triển vũ khí có khả năng mang phóng hạt nhân.

Giải trình của chính quyền dưới dạng một “sách trắng” cần nhấn mạnh những nhượng bộ chết người trong thỏa thuận với Iran, ví như cho phép Tehran tiếp tục làm giàu urani, vận hành các lò phản ứng nước nặng, phát triển thanh nhiên liệu hạt nhân trong giai đoạn JCPOA có hiệu lực. Cũng cần phải nêu trong đó những khiếm khuyết khác như thiếu vắng các cơ chế giám sát, chứng thực tuân thủ của Iran, việc Iran từ chối cho thanh sát các cơ sở quân sự.

Để biện giải cho quyết định mới, Mỹ cũng cần phải làm rõ mối liên hệ giữa Iran với Triều Tiên, nêu bật hành vi không chấp nhận được của Iran - nước tài trợ lớn nhất cho chủ nghĩa khủng bố, cùng với đó là những thiệt hại, mối nguy mà các nước đồng minh của Mỹ tại khu vực đang phải gánh chịu.

Lặng lẽ tham vấn các đối tác chủ chốt như Anh, Pháp, Đức, Israel, Saudi Arabia, nói thẳng với các nước này rằng Mỹ sắp từ bỏ thỏa thuận do những vi phạm trắng trợn cùng lối hành xử không chấp nhận được của Iran. Mục đích là để có được hậu thuẫn đầu vào. Điều cốt yếu là Mỹ khởi động nỗ lực quốc tế.

Nỗ lực thầm lặng này sẽ đặc tả bản chất, chi tiết vi phạm và kiểu quan hệ liên quan đến Iran mà Mỹ phỏng đoán, lấy đây làm nền tảng để áp đặt cấm vận mới, ngăn cấm chuyển giao công nghệ hạt nhân, tên lửa hoặc công nghệ lưỡng dụng tới Iran. Với Israel và một số ít đồng minh có lựa chọn, Mỹ sẽ bàn bạc các giải pháp quân sự. Với những đối tác khác ở Vùng Vịnh, Mỹ cũng có thể thảo luận những cách thức giải quyết quan ngại của họ trước hành xử tồi tệ của Iran.

Chuẩn bị tài liệu chiến lược giải thích việc rút khỏi JCPOA thông qua một sách trắng chi tiết (có cả thông tin tình báo giải thích mật nếu có thể). Tài liệu tập trung lý giải tại sao thỏa thuận lại gây hại lợi ích quốc gia Mỹ, cách thức Iran vi phạm và tại sao hành xử của Iran lại ngày một tệ hơn kể từ khi ký thỏa thuận. Với điều này, Nhà Trắng, cùng với tất cả các bộ ngành liên bang liên quan, phải kiên quyết nêu bật mối đe dọa về lợi ích an ninh quốc gia Mỹ.

Việc công bố một tài liệu dạng “sách trắng” có thể được xem là điểm khởi đầu cho thảo luận trong nước và quốc tế về quyết định của chính quyền từ bỏ JCPOA, luận giải vì sao phải ngăn cấm triệt để Iran tiếp cận công nghệ hạt nhân. Cần phải chỉ ra hàng loạt cái tên và làm rõ các hoạt động kinh doanh của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, vai trò trung tâm của lực lượng này trong nỗ lực hủy hoại lợi ích của Mỹ và đồng minh.

Đặc biệt, Mỹ cần xem xét công bố thông tin giải mật liên quan đến các hoạt động, ví như mối liên hệ Iran - Triều Tiên và những tác động.

Khởi động chiến dịch ngoại giao mở rộng ngay sau khi tuyên bố rút khỏi JCPOA, nhất là ở châu Âu và Trung Đông. Cần tiếp tục nhấn mạnh mối đe dọa Iran là ưu tiên chiến lược và ngoại giao hàng đầu trong chính sách của Mỹ. Với điểm này, chính quyền, thông qua tiến trình Hội đồng An ninh Quốc gia, cần xây dựng một kế hoạch chiến thuật, sử dụng tất cả các công cụ ngoại giao hiện hữu để hậu thuẫn cho quyết định của Mỹ, trong đó có các hành động mà những nước khác cần thực hiện theo khuyến nghị của Mỹ.

Sau giai đoạn giải thích và chứng minh cho quyết định rút khỏi thỏa thuận, đích kế tiếp là tái tạo một liên minh chống phổ biến mới, thay thế các mô hình hoang phí của chính quyền trước. Liên minh mới có sự tham dự của các đồng minh châu Âu, Israel và các quốc gia Vùng Vịnh.

Trên hướng này, Mỹ cần đưa ra yêu cầu về áp dụng biện pháp cấm vận mới nhằm vào Iran, các biện pháp trừng phạt đáp trả chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo của Iran hay việc Tehran tài trợ khủng bố, có hành vi thù địch như can thiệp tại Iraq hay Syria.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.