Mỹ muốn rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran

Phải mất 12 năm Iran và Nhóm P5+1 mới hoàn tất được một trong những vụ thương lượng kéo dài và phức tạp nhất trong lịch sử ngoại giao (năm 2015), song thỏa thuận hạt nhân được kỳ vọng mang lại lợi ích cho các bên đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

Cả Washington và Tehran đều đưa ra những tuyên bố đáp trả nhau quyết liệt, đặc biệt sau khi đầu tháng 8 vừa qua Tổng thống Mỹ Donald Trump ký luật cấm vận mới đối với Iran, Nga và Triều Tiên được Quốc hội thông qua, động thái được cho là “đổ thêm dầu vào lửa” sau khi Washington áp đặt lệnh trừng phạt mới nhằm vào các cá nhân và tổ chức Iran.

Việc phá bỏ một di sản của người tiền nhiệm Barack Obama vốn có nhiều ràng buộc sẽ được tính toán thế nào?

Các nhà phân tích cho rằng một trong những lý do khiến Mỹ và Iran thời gian gần đây gia tăng căng thẳng về thỏa thuận hạt nhân có tên gọi là “Kế hoạch hành động toàn diện chung” (JCPOA) là vì từ khi còn tranh cử, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần thể hiện sự không đồng tình với thỏa thuận này và thậm chí gọi đây là thỏa thuận tồi tệ nhất trong lịch sử nước Mỹ.

Kể từ khi lên nắm quyền, ông Trump liên tục yêu cầu tìm kiếm các giải pháp thay thế để xóa bỏ chính sách mà ông ghét cay ghét đắng này. Vậy đó là cách thức nào?

Theo quy định, cứ sau 90 ngày, Chính quyền Trump có nghĩa vụ giải trình trước Quốc hội về việc Iran tuân thủ JCPOA và đây là thỏa thuận có liên quan đến an ninh quốc gia Mỹ. Khi rà soát vẫn đang được triển khai, không có nghĩa là Mỹ phải đóng băng chính sách với Iran. JCPOA là mối đe dọa với lợi ích an ninh quốc gia Mỹ, mức độ ngày một trầm trọng theo thời gian.

Nếu tổng thống quyết định từ bỏ JCPOA, cần phải tạo lập và triển khai một bản kế hoạch tổng thể để giành được sự ủng hộ trong nước và quốc tế với chính sách mới.

Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson cho biết Tổng thống Donald Trump muốn xem xét lại thỏa thuận hạt nhân với Iran.
Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson cho biết Tổng thống Donald Trump muốn xem xét lại thỏa thuận hạt nhân với Iran.

Mỹ cần cam kết với cộng đồng quốc tế rằng quyết định từ bỏ của Mỹ thực tế sẽ giúp bảo vệ hòa bình và an ninh quốc tế, trái ngược hẳn với JCPOA - một thỏa thuận với nhiều điều khoản có kẽ hở cho phép Iran phát triển vũ khí có khả năng mang phóng hạt nhân.

Giải trình của chính quyền dưới dạng một “sách trắng” cần nhấn mạnh những nhượng bộ chết người trong thỏa thuận với Iran, ví như cho phép Tehran tiếp tục làm giàu urani, vận hành các lò phản ứng nước nặng, phát triển thanh nhiên liệu hạt nhân trong giai đoạn JCPOA có hiệu lực. Cũng cần phải nêu trong đó những khiếm khuyết khác như thiếu vắng các cơ chế giám sát, chứng thực tuân thủ của Iran, việc Iran từ chối cho thanh sát các cơ sở quân sự.

Để biện giải cho quyết định mới, Mỹ cũng cần phải làm rõ mối liên hệ giữa Iran với Triều Tiên, nêu bật hành vi không chấp nhận được của Iran - nước tài trợ lớn nhất cho chủ nghĩa khủng bố, cùng với đó là những thiệt hại, mối nguy mà các nước đồng minh của Mỹ tại khu vực đang phải gánh chịu.

Lặng lẽ tham vấn các đối tác chủ chốt như Anh, Pháp, Đức, Israel, Saudi Arabia, nói thẳng với các nước này rằng Mỹ sắp từ bỏ thỏa thuận do những vi phạm trắng trợn cùng lối hành xử không chấp nhận được của Iran. Mục đích là để có được hậu thuẫn đầu vào. Điều cốt yếu là Mỹ khởi động nỗ lực quốc tế.

Nỗ lực thầm lặng này sẽ đặc tả bản chất, chi tiết vi phạm và kiểu quan hệ liên quan đến Iran mà Mỹ phỏng đoán, lấy đây làm nền tảng để áp đặt cấm vận mới, ngăn cấm chuyển giao công nghệ hạt nhân, tên lửa hoặc công nghệ lưỡng dụng tới Iran. Với Israel và một số ít đồng minh có lựa chọn, Mỹ sẽ bàn bạc các giải pháp quân sự. Với những đối tác khác ở Vùng Vịnh, Mỹ cũng có thể thảo luận những cách thức giải quyết quan ngại của họ trước hành xử tồi tệ của Iran.

Chuẩn bị tài liệu chiến lược giải thích việc rút khỏi JCPOA thông qua một sách trắng chi tiết (có cả thông tin tình báo giải thích mật nếu có thể). Tài liệu tập trung lý giải tại sao thỏa thuận lại gây hại lợi ích quốc gia Mỹ, cách thức Iran vi phạm và tại sao hành xử của Iran lại ngày một tệ hơn kể từ khi ký thỏa thuận. Với điều này, Nhà Trắng, cùng với tất cả các bộ ngành liên bang liên quan, phải kiên quyết nêu bật mối đe dọa về lợi ích an ninh quốc gia Mỹ.

Việc công bố một tài liệu dạng “sách trắng” có thể được xem là điểm khởi đầu cho thảo luận trong nước và quốc tế về quyết định của chính quyền từ bỏ JCPOA, luận giải vì sao phải ngăn cấm triệt để Iran tiếp cận công nghệ hạt nhân. Cần phải chỉ ra hàng loạt cái tên và làm rõ các hoạt động kinh doanh của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, vai trò trung tâm của lực lượng này trong nỗ lực hủy hoại lợi ích của Mỹ và đồng minh.

Đặc biệt, Mỹ cần xem xét công bố thông tin giải mật liên quan đến các hoạt động, ví như mối liên hệ Iran - Triều Tiên và những tác động.

Khởi động chiến dịch ngoại giao mở rộng ngay sau khi tuyên bố rút khỏi JCPOA, nhất là ở châu Âu và Trung Đông. Cần tiếp tục nhấn mạnh mối đe dọa Iran là ưu tiên chiến lược và ngoại giao hàng đầu trong chính sách của Mỹ. Với điểm này, chính quyền, thông qua tiến trình Hội đồng An ninh Quốc gia, cần xây dựng một kế hoạch chiến thuật, sử dụng tất cả các công cụ ngoại giao hiện hữu để hậu thuẫn cho quyết định của Mỹ, trong đó có các hành động mà những nước khác cần thực hiện theo khuyến nghị của Mỹ.

Sau giai đoạn giải thích và chứng minh cho quyết định rút khỏi thỏa thuận, đích kế tiếp là tái tạo một liên minh chống phổ biến mới, thay thế các mô hình hoang phí của chính quyền trước. Liên minh mới có sự tham dự của các đồng minh châu Âu, Israel và các quốc gia Vùng Vịnh.

Trên hướng này, Mỹ cần đưa ra yêu cầu về áp dụng biện pháp cấm vận mới nhằm vào Iran, các biện pháp trừng phạt đáp trả chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo của Iran hay việc Tehran tài trợ khủng bố, có hành vi thù địch như can thiệp tại Iraq hay Syria.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.