Mỹ lo ngại việc Nga nâng cấp máy bay do thám “Bầu Trời Mở”

Dù Nga chỉ mới có kế hoạch nâng cấp các thiết bị công nghệ điện tử trên các máy bay do thám phục vụ các chuyến bay thám thính theo Hiệp ước “Bầu Trời Mở”, giới chức an ninh và quốc phòng Mỹ đã tỏ ra lo lắng.

Một cuộc tranh luận đang diễn ra trong nội bộ nước Mỹ về vấn đề này, trong khi Nga cho rằng việc nâng cấp máy bay do thám sử dụng công nghệ kỹ thuật số nằm trong giới hạn cho phép của Hiệp ước “Bầu Trời Mở”.

Đô đốc Cecil D. Haney, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Chiến lược Mỹ, người phản đối việc cho phép Nga lắp camera kỹ thuật số trên máy bay do thám.
Đô đốc Cecil D. Haney, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Chiến lược Mỹ, người phản đối việc cho phép Nga lắp camera kỹ thuật số trên máy bay do thám.

Từ tháng 2-2016, Nga đã lên kế hoạch cho việc sử dụng các thiết bị công nghệ mới trên các máy bay Tupolev (gồm hai lớp Tu-214R và Tu-214ON) trong các chuyến bay do thám trên bầu trời Mỹ và Canada.

Ngày 18-2, Moscow đã nộp yêu cầu lên Ủy ban tham vấn “Bầu Trời Mở” tại Vienna yêu cầu cho phép các máy bay do thám trên bầu trời Mỹ và Canada được gắn các camera kỹ thuật số theo công nghệ mới để thay thế các camera cũ sử dụng phim ướt. Mỹ có 4 tháng để đưa ra quyết định có đồng ý cho phép Nga thực hiện việc này hay không.

Ông Mikhail Ulyanov, Cục trưởng Cục Cấm phổ biến vũ khí hạt nhân và Kiểm soát vũ khí Bộ Ngoại giao, khẳng định lý do chính của việc chuyển sang sử dụng các camera kỹ thuật số trên máy bay do thám là vì công nghệ phim ướt (phải rọi ảnh trong buồng tối) hiện nay đã lỗi thời, trên thế giới hiện không còn mấy nhà sản xuất loại phim ảnh này nữa. Nhiều nước cũng đang chuyển sang sử dụng camera do thám kỹ thuật số thay phim ướt cũng vì lý do này.

Máy bay do thám thế hệ mới Tu-214R và Tu-214ON của Nga.
Máy bay do thám thế hệ mới Tu-214R và Tu-214ON của Nga.

Xét về mặt kỹ thuật, việc Nga dự định lắp đặt các camera kỹ thuật số không vi phạm các điều khoản đã thỏa thuận trong Hiệp ước “Bầu trời mở”. Độ phân giải của các camera mới cải thiện độ nét khá nhiều so với thiết bị cũ, nhưng vẫn nằm trong giới hạn cho phép.

Mặt khác, các camera kỹ thuật số công nghệ cao khi được lắp trên các máy bay sẽ tạo thuận tiện rất nhiều cho hoạt động do thám. Vartan Shakhgedanov, kỹ sư trưởng phụ trách thiết kế hệ thống camera kỹ thuật số mới khẳng định, các kỹ thuật viên làm việc trên máy bay có thể trực tiếp quan sát các vị trí do thám theo thời gian thực, không phải qua quy trình xử lý hình ảnh như trước đây. Các camera kỹ thuật số mới sẽ cho phép Nga tiến hành hoạt động do thám nhanh hơn và hiệu quả hơn, độ tin cậy cao hơn.

Hiệp ước “Bầu Trời Mở” được ký kết vào năm 1992, có hiệu lực thi hành từ năm 2002, là một trong những giải pháp nhằm chấm dứt Chiến tranh lạnh giữa hai cực Đông-Tây. Tham gia ký kết Hiệp ước có 34 quốc gia trong đó bao gồm Mỹ, Nga, Canada và Liên minh châu Âu (EU).

Kể từ khi Hiệp ước “Bầu Trời Mở” có hiệu lực, Nga và Mỹ, giữa Nga và EU đã tổ chức nhiều chuyến bay do thám trên bầu trời của nhau. Mỗi năm, Nga và Mỹ thực hiện vài chuyến bay do thám.

Chẳng hạn, năm 2014 Nga thực hiện 5 chuyến bay, năm 2015 thực hiện 4 chuyến bay, và năm nay dự kiến bay 6 chuyến. Khi Nga thực hiện các chuyến bay do thám ở Mỹ và Canada, luôn luôn có từ 7 đến 10 nhân sự an ninh, tình báo Mỹ tháp tùng trên máy bay để bảo đảm thực thi đúng Hiệp ước đã ký kết. Về phía Mỹ và EU, số lượng chuyến bay cũng tương tự. Các mục tiêu do thám của Mỹ ở Nga bao gồm các địa điểm nhạy cảm về quân sự và lãnh thổ, các cơ sở hạt nhân, khu công nghệ cao và khu vực xung quanh Moscow. Ở những khu vực nhạy cảm ở Tresnia và quanh Moscow, Nga đặt ra giới hạn độ cao cho phép máy bay do thám Mỹ được bay (không được quá thấp). 

Những bất đồng giữa Mỹ và Nga về các trang thiết bị do thám mà Hiệp “Bầu Trời Mở” cho phép sử dụng không có gì mới mà đã từng xảy ra từ cách đây hơn 2 năm. Tháng 9-2013, Mỹ đã từng ngăn chặn Nga lắp đặt một camera kỹ thuật số do Nga thiết kế trên các máy bay do thám “Bầu trời mở”.

Tuy nhiên, không lâu sau đó, Nga đã chứng minh được tính năng sử dụng của chiếc camera do thám trên không do mình thiết kế là hợp lệ khi do thám trên bầu trời châu Âu. Lần này, Mỹ không thể viện lý do gì khác để tiếp tục ngăn cản Nga nâng cấp thiết bị do thám, sử dụng camera kỹ thuật số sau khi đã được chứng thực ở châu Âu. Các quan chức Bộ Ngoại giao Nga cho rằng, Mỹ buộc phải cho phép Nga sử dụng camera kỹ thuật số, vì hầu hết các quốc gia tham gia ký kết Hiệp ước “Bầu trời mở” đều ủng hộ xu hướng dùng camera kỹ thuật số để thay thế camera dùng phim ướt.

Vấn đề nằm ở chỗ, Mỹ lo ngại việc trang bị camera kỹ thuật số cho các máy bay do thám sẽ giúp Moscow cải tiến đáng kể năng lực công nghệ do thám trên không, khiến cho Mỹ mất đi ưu thế tuyệt đối trong việc thu thập dữ liệu tình báo chiến lược so với Nga. Mặc dù có công nghệ, kỹ thuật quân sự tiên tiến, nhưng Mỹ vẫn luôn phụ thuộc vào Hiệp ước  “Bầu trời mở” để thu thập dữ liệu tình báo liên quan đến nước Nga. Các thiết bị công nghệ cao trang bị trên các máy bay do thám của Mỹ cho phép nước này quan sát được nhiều mục tiêu, thu thập được nhiều dữ liệu hơn các vệ tinh.

Để xoa dịu cuộc tranh luận nội bộ đang diễn ra, Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng đề nghị gắn camera kỹ thuật số của Nga chỉ là một nhượng bộ nhỏ mà nước Mỹ có thể làm được, và nó có thể giúp duy trì hiệu lực của Hiệp ước  “Bầu trời mở”, vốn có ích lợi cho đồng minh EU nhiều hơn.

EU đã thực hiện nhiều chuyến bay  “Bầu trời mở” trên không phận Ukraine và miền Tây Nga từ tháng 2-2014, thu thập được nhiều thông tin bổ ích trong cuộc đối đầu giữa Nga và phương Tây quanh cuộc khủng hoảng Ukraine. Chính vì vậy mà EU đã “nghĩ thoáng” hơn Mỹ và đã cho phép Nga bay do thám sử dụng camera kỹ thuật số cải tiến từ hơn một năm qua.

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

Từ Công đồng Trent đến vùng biển Lepanto, tình báo Ottoman thế kỷ XVI từng len qua những lối mà châu Âu ít nghi ngờ nhất: áo giáo sĩ, thương nhân, hải tặc, người cải đạo, tù binh được thả. Nhưng một đế chế có thể thu được rất nhiều tin tức mà vẫn thua, nếu thông tin khi về đến trung tâm quyền lực bị che khuất bởi nỗi sợ nói thật.

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Vụ bắt giữ một nhân sự trong lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan công bố hôm 30/5/2026 đang đặt ra những câu hỏi về mức độ an toàn của thông tin chiến lược, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng quân sự ngày càng trở nên nhạy cảm.

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

Giữa miền Tây nước Đức, một cửa hàng kem Ý trở thành tâm điểm của chiến dịch truy quét mafia lớn nhất châu Âu. Không phải vì những tiếng súng hay một vụ giết người công khai, mà vì một thứ tinh vi hơn nhiều: dòng tiền mua bán ma túy từ Nam Mỹ được hợp thức hóa qua những doanh nghiệp bề ngoài rất bình thường.

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

Một cuộc kiểm thử đối với chatbot AI đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ công nghệ này có thể bị lợi dụng để tiếp cận và phổ biến các tri thức liên quan đến vũ khí sinh học.

Giải mã bí ẩn bức điêu khắc tại trụ sở CIA

Giải mã bí ẩn bức điêu khắc tại trụ sở CIA

Năm 1990, một tác phẩm điêu khắc bí ẩn được dựng lên trong khuôn viên của CIA tại Langley, bang Virginia. Công trình này gồm những tấm đồng khổng lồ được khắc các thông điệp mã hóa mà gần một thập kỷ không ai có thể giải được. Bước đột phá diễn ra ngay trước thềm thiên niên kỷ mới - 3 trong số 4 đoạn văn bản đã được giải mã, nhưng đoạn văn bản thứ 4 mà các chuyên gia coi là chìa khóa để hiểu nội dung toàn bộ tác phẩm, cho đến nay vẫn được giữ bí mật.

Hải quân mỹ trả giá vì sai lầm tình báo

Hải quân mỹ trả giá vì sai lầm tình báo

Ngày 24/4/1945, tàu ngầm U-546 của Đức Quốc xã đã bị đánh chìm trên Đại Tây dương, khiến toàn bộ thủy thủ đoàn bị bắt làm tù binh. Trong quá trình thẩm vấn, họ bị ép trả lời câu hỏi: cuộc tấn công tên lửa của Đức vào lãnh thổ Hoa Kỳ sẽ diễn ra vào lúc nào? Tuy nhiên, các tù binh Đức không thể cung cấp những thông tin được yêu cầu, bởi kế hoạch tấn công tên lửa vào Mỹ chỉ tồn tại trong suy nghĩ của các điệp viên Mỹ.

Thiếu tướng Lê Tiền: Người anh hùng thầm lặng giữa lòng miền Nam kháng chiến

Thiếu tướng Lê Tiền: Người anh hùng thầm lặng giữa lòng miền Nam kháng chiến

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy cam go của dân tộc, có những trận đánh hiển hách được ghi vào sử sách, nhưng cũng có những "trận tuyến thầm lặng" đầy quyết liệt và hiểm nguy. Thiếu tướng Lê Tiền (tên thân mật là Hai Tiền), nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, với quá trình hoạt động cách mạng và công tác an ninh phong phú chính là biểu tượng của chiến sĩ an ninh trên trận tuyến ấy. Trải qua hơn 50 năm hoạt động cách mạng, ông đã dành trọn những năm tháng thanh xuân gắn bó với mảnh đất phương Nam, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Nhóm tình báo “Đô đốc” thu thập thông tin mật từ Quốc vương Thụy Điển

Nhóm tình báo “Đô đốc” thu thập thông tin mật từ Quốc vương Thụy Điển

Trong lịch sử tình báo quân sự Nga và Liên Xô, đại tá hải quân Vladimir Stashevsky là một trường hợp đặc biệt. Từng đứng đầu mạng lưới tình báo tại Bắc Âu trong Thế chiến I, ông lại trở thành điệp viên nằm vùng trong Thế chiến II. Sau Cách mạng Tháng 10, giới lưu vong coi ông là người thân Liên Xô, còn chính quyền Xô viết lại nghi ngờ lòng trung thành của ông, vì ông vốn là một sĩ quan Nga hoàng. Bất chấp mọi ngờ vực và biến động, Stashevsky vẫn tiếp tục phục vụ Tổ quốc.

Lặng lẽ chiến dịch Cyber Guardian

Lặng lẽ chiến dịch Cyber Guardian

Ngày 18/7/2025, Bộ trưởng Điều phối An ninh quốc gia Singapore K. Shanmugam lần đầu công khai xác nhận UNC3886, một nhóm tấn công mạng tinh vi, đang nhắm vào hạ tầng trọng yếu của đảo quốc.

Giải mật hồ sơ tình báo 2017 chấn động nước Mỹ

Giải mật hồ sơ tình báo 2017 chấn động nước Mỹ

Cuộc rà soát mới của FBI đối với một số cựu và đương nhiệm sĩ quan CIA đang kéo trở lại tâm điểm một hồ sơ tình báo từng gây tranh luận kéo dài suốt nhiều năm ở Washington: bản đánh giá liên ngành công bố đầu năm 2017 về can thiệp bầu cử Mỹ.

Ukraine thử nghiệm nền tảng AI hỗ trợ tác chiến

Ukraine thử nghiệm nền tảng AI hỗ trợ tác chiến

CEO Palantir Alex Karp tiết lộ Ukraine đang sử dụng các nền tảng AI của công ty để phân tích dữ liệu chiến trường theo thời gian thực, qua đó thay đổi cách người lính phát hiện mục tiêu, xử lý thông tin và tiến hành tác chiến trong chiến tranh hiện đại.

Những đặc điểm chung của các điệp viên Anh hoạt động tại Nga

Những đặc điểm chung của các điệp viên Anh hoạt động tại Nga

Hành vi bất thường và thậm chí mang tính khiêu khích của một nhân viên đại sứ quán Anh đã thu hút sự chú ý của cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB). Kết quả là ông ta đã phải rời khỏi Nga vì bị cáo buộc sử dụng vỏ bọc ngoại giao để hoạt động gián điệp. Vậy, ông ta đã bị phát hiện như thế nào, đang tìm cách gặp ai, thu thập thông tin gì, và tại sao lại hành xử thiếu chuyên nghiệp như vậy?

Cuộc sống hiện tại của điệp viên Mỹ Edward Snowden

Cuộc sống hiện tại của điệp viên Mỹ Edward Snowden

Trong lịch sử thế kỷ XXI, hiếm có nhân vật nào tạo ra làn sóng dư luận mạnh mẽ như Edward Snowden. Với người này, anh là anh hùng đấu tranh vì tự do và quyền con người; với người khác, anh lại là kẻ phản bội tiết lộ bí mật quốc gia. Năm 2013, những tuyên bố gây chấn động của Snowden về chương trình giám sát toàn cầu của tình báo Mỹ đã làm rung chuyển thế giới. Bài viết giới thiệu về cuộc sống hiện tại của Snowden tại nước Nga.