Mỹ bỏ thỏa thuận hạt nhân với Iran?

Ngày 15-10, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ phải đưa ra đánh giá và quyết định về tương lai của thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc cùng với Đức) trước quốc hội.

Dư luận cho rằng ông chủ Nhà trắng có thể sẽ tuyên bố “rút khỏi" thỏa thuận được biết đến là Kế hoạch Hành động toàn diện chung (JCPOA), động thái được xem là khởi động quá trình kéo dài 60 ngày ở Quốc hội Mỹ nhằm xem xét các bước tiếp theo của Washington.

Khoảng lặng trước cơn bão

Mặc dù chưa thông báo cụ thể, song giới phân tích cho rằng “đây có thể là khoảng lặng trước cơn bão”. Trước thời hạn chót, ông Trump đã không hề đưa ra đánh giá của mình, nhưng các quan chức Nhà Trắng vẫn tỏ ra rất thận trọng bởi lẽ trước đó, trong cuộc họp với giới lãnh đạo quân sự về một quyết định chính sách đối ngoại, được xem là sẽ có tác động mạnh mẽ nhất kể  từ khi lên nắm quyền đầu năm nay, ông Trump từng nói rằng: “Họ (Iran) không tôn trọng tinh thần của thỏa thuận. Tehran ủng hộ chủ nghĩa khủng bố và gieo rắc bạo lực cũng như bất ổn khắp Trung Đông. Đó là lý do vì sao chúng ta phải chấm dứt hành vi hung hăng không ngừng cũng như tham vọng hạt nhân của Iran”.

Có thể thấy chính quyền Trump đang tìm mọi lý do để đơn phương rút hoặc hủy bỏ thỏa thuận này bất chấp việc tất cả các bên tham gia ký kết JCPOA, ngoại trừ Mỹ, đều nhấn mạnh thỏa thuận hạt nhân Iran cần phải được duy trì.

Trước thời hạn chót ông Trump phải đưa ra quyết định về thỏa thuận hạt nhân Iran, hàng loạt cuộc tranh luận căng thẳng tại Nhà Trắng đã bùng phát và những cuộc vận động ráo riết đã diễn ra ở Quốc hội. Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Joseph Dunford đã công khai ủng hộ thỏa thuận trong khi các nhà ngoại giao và đại sứ châu Âu cũng phản đối ý tưởng gia tăng trừng phạt để nhắc nhở Iran về sự cương quyết của Mỹ.

Giới phân tích nhận định: “Nếu ông Trump tuyên bố Iran không tôn trọng thỏa thuận, Quốc hội Mỹ có thể tái áp đặt các lệnh trừng phạt, gián tiếp phá bỏ thỏa thuận hạt nhân mới đạt được hơn 2 năm qua. Đây sẽ là một cái tát nhằm thẳng vào Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) khi họ đưa ra nhận định hoàn toàn trái ngược. Điều này cũng sẽ làm gia tăng căng thẳng với không chỉ Tehran mà còn cả với các cường quốc ở châu Âu, cũng như Nga và Trung Quốc”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong buổi họp với quan chức quốc phòng cấp cao tại Nhà Trắng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong buổi họp với quan chức quốc phòng cấp cao tại Nhà Trắng.

Theo các chuyên gia, sự hấp tấp của chính quyền Trump đang phơi bày cuộc khủng hoảng của Mỹ trong bối cảnh cường quốc này tìm cách dùng sức mạnh quân sự để ngăn chặn nguy cơ ảnh hưởng vốn đang bị thu hẹp, bất chấp hậu quả đối với những kẻ thù của mình, điều có thể sẽ càng đẩy Mỹ tới nhiều rủi ro hơn.

Với Iran, không thể tiên lượng điều gì sẽ xảy ra nếu Washington áp đặt các biện pháp trừng phạt mới. Tehran cho rằng một quyết định như vậy có thể được xem như Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và Nhóm P5+1 và điều này có thể sẽ để lại những hậu quả khôn lường, thậm chí nếu Washington liệt Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) vào danh sách tổ chức khủng bố, lực lượng này cũng sẽ coi quân đội Mỹ là một tổ chức khủng bố trong khu vực, khi đó mọi cơ hội hợp tác giữa hai bên sẽ "xóa bỏ vĩnh viễn".

Những hậu quả tiềm ẩn

Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế IAEA Ali Akbar Salehi thừa nhận: “Nếu Mỹ rút khỏi thỏa thuận này và châu Âu chấp nhận, thì thỏa thuận này chắc chắn sẽ sụp đổ và Iran sẽ quay trở lại tiềm lực hạt nhân như nước này sở hữu trước kia và nói một cách chính xác thì sẽ ở cấp độ cao hơn nhiều”.

Mỹ có thể chưa chuẩn bị cho những tác động của việc Iran theo đuổi một chương trình hạt nhân “được cởi trói”, vượt ra khỏi khả năng của Washington để thắt chặt trừng phạt kinh tế, sử dụng sức mạnh kinh tế và hỗ trợ những nỗ lực nhằm gây bất ổn cho Iran trong mưu đồ nhằm thay đổi chế độ Tehran.

Ẩn đằng sau cuộc chiến về tương lai của thỏa thuận hạt nhân với Iran là một vấn đề không mấy liên quan trực tiếp nhưng không kém phần quan trọng: Đó là tương lai của cấu trúc năng lượng Âu - Á. Những nỗ lực của Mỹ nhằm hủy bỏ thỏa thuận này và việc châu Âu chấp nhận làm theo những biện pháp trừng phạt của Mỹ có thể đẩy Iran nghiêng về phía Trung Quốc hơn là châu Âu trong việc phân bổ nguồn dư thừa khoảng 24,6 tỷ m3 khí đốt tự nhiên trong 5 năm tới.

Các chuyên gia nghiên cứu về năng lượng nhận định: “Tehran sẽ phải đối mặt với sự lựa chọn địa chính trị quan trọng cho thị trường xuất khẩu khí đốt và dầu mỏ của mình. Iran sẽ có thể xuất khẩu khí đốt đến 2 trong số 3 thị trường sau: Một là Liên minh châu Âu (EU)/Thổ Nhĩ Kỳ thông qua dự án Hành lang khí đốt phương Nam tập trung ở tuyến đường ống dẫn khí đốt Trans-Anatolian của châu Âu đi qua Thổ Nhĩ Kỳ; hai là Ấn Độ thông qua đường ống Iran-Oman-Ấn Độ và ba là Trung Quốc thông qua Turkmenistan hoặc Pakistan.

Mỗi hệ thống dẫn dầu và khí đốt thuộc khu vực Âu Á nói trên sẽ chảy về EU hay Trung Quốc ở mức độ nhiều ít như thế nào phụ thuộc vào việc mỗi hệ thống giành được lượng khí đốt xuất khẩu chạy qua đường ống Caspia đến 3 thị trường tương ứng nói trên ở mức độ như thế nào”.

Việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt quốc tế như một phần của thỏa thuận hạt nhân này đã trao cho Iran những quyền lợi của riêng mình để đạt được tiềm lực hạt nhân của mình theo cách giúp Tehran đạt được thế đối trọng với Trung Quốc và châu Âu.

Một châu Âu không thể phát triển mối quan hệ kinh tế với nước cộng hòa Hồi giáo này, kể cả việc mở rộng cơ sở hạ tầng đường ống dẫn khí đốt, có thể làm suy yếu những tính toán của Iran (đối với EU) để nghiêng về Trung Quốc với những lợi ích mà Bắc Kinh đem lại.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.