Mỹ bỏ thỏa thuận hạt nhân với Iran?

Ngày 15-10, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ phải đưa ra đánh giá và quyết định về tương lai của thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc cùng với Đức) trước quốc hội.

Dư luận cho rằng ông chủ Nhà trắng có thể sẽ tuyên bố “rút khỏi" thỏa thuận được biết đến là Kế hoạch Hành động toàn diện chung (JCPOA), động thái được xem là khởi động quá trình kéo dài 60 ngày ở Quốc hội Mỹ nhằm xem xét các bước tiếp theo của Washington.

Khoảng lặng trước cơn bão

Mặc dù chưa thông báo cụ thể, song giới phân tích cho rằng “đây có thể là khoảng lặng trước cơn bão”. Trước thời hạn chót, ông Trump đã không hề đưa ra đánh giá của mình, nhưng các quan chức Nhà Trắng vẫn tỏ ra rất thận trọng bởi lẽ trước đó, trong cuộc họp với giới lãnh đạo quân sự về một quyết định chính sách đối ngoại, được xem là sẽ có tác động mạnh mẽ nhất kể  từ khi lên nắm quyền đầu năm nay, ông Trump từng nói rằng: “Họ (Iran) không tôn trọng tinh thần của thỏa thuận. Tehran ủng hộ chủ nghĩa khủng bố và gieo rắc bạo lực cũng như bất ổn khắp Trung Đông. Đó là lý do vì sao chúng ta phải chấm dứt hành vi hung hăng không ngừng cũng như tham vọng hạt nhân của Iran”.

Có thể thấy chính quyền Trump đang tìm mọi lý do để đơn phương rút hoặc hủy bỏ thỏa thuận này bất chấp việc tất cả các bên tham gia ký kết JCPOA, ngoại trừ Mỹ, đều nhấn mạnh thỏa thuận hạt nhân Iran cần phải được duy trì.

Trước thời hạn chót ông Trump phải đưa ra quyết định về thỏa thuận hạt nhân Iran, hàng loạt cuộc tranh luận căng thẳng tại Nhà Trắng đã bùng phát và những cuộc vận động ráo riết đã diễn ra ở Quốc hội. Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Joseph Dunford đã công khai ủng hộ thỏa thuận trong khi các nhà ngoại giao và đại sứ châu Âu cũng phản đối ý tưởng gia tăng trừng phạt để nhắc nhở Iran về sự cương quyết của Mỹ.

Giới phân tích nhận định: “Nếu ông Trump tuyên bố Iran không tôn trọng thỏa thuận, Quốc hội Mỹ có thể tái áp đặt các lệnh trừng phạt, gián tiếp phá bỏ thỏa thuận hạt nhân mới đạt được hơn 2 năm qua. Đây sẽ là một cái tát nhằm thẳng vào Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) khi họ đưa ra nhận định hoàn toàn trái ngược. Điều này cũng sẽ làm gia tăng căng thẳng với không chỉ Tehran mà còn cả với các cường quốc ở châu Âu, cũng như Nga và Trung Quốc”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong buổi họp với quan chức quốc phòng cấp cao tại Nhà Trắng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong buổi họp với quan chức quốc phòng cấp cao tại Nhà Trắng.

Theo các chuyên gia, sự hấp tấp của chính quyền Trump đang phơi bày cuộc khủng hoảng của Mỹ trong bối cảnh cường quốc này tìm cách dùng sức mạnh quân sự để ngăn chặn nguy cơ ảnh hưởng vốn đang bị thu hẹp, bất chấp hậu quả đối với những kẻ thù của mình, điều có thể sẽ càng đẩy Mỹ tới nhiều rủi ro hơn.

Với Iran, không thể tiên lượng điều gì sẽ xảy ra nếu Washington áp đặt các biện pháp trừng phạt mới. Tehran cho rằng một quyết định như vậy có thể được xem như Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và Nhóm P5+1 và điều này có thể sẽ để lại những hậu quả khôn lường, thậm chí nếu Washington liệt Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) vào danh sách tổ chức khủng bố, lực lượng này cũng sẽ coi quân đội Mỹ là một tổ chức khủng bố trong khu vực, khi đó mọi cơ hội hợp tác giữa hai bên sẽ "xóa bỏ vĩnh viễn".

Những hậu quả tiềm ẩn

Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế IAEA Ali Akbar Salehi thừa nhận: “Nếu Mỹ rút khỏi thỏa thuận này và châu Âu chấp nhận, thì thỏa thuận này chắc chắn sẽ sụp đổ và Iran sẽ quay trở lại tiềm lực hạt nhân như nước này sở hữu trước kia và nói một cách chính xác thì sẽ ở cấp độ cao hơn nhiều”.

Mỹ có thể chưa chuẩn bị cho những tác động của việc Iran theo đuổi một chương trình hạt nhân “được cởi trói”, vượt ra khỏi khả năng của Washington để thắt chặt trừng phạt kinh tế, sử dụng sức mạnh kinh tế và hỗ trợ những nỗ lực nhằm gây bất ổn cho Iran trong mưu đồ nhằm thay đổi chế độ Tehran.

Ẩn đằng sau cuộc chiến về tương lai của thỏa thuận hạt nhân với Iran là một vấn đề không mấy liên quan trực tiếp nhưng không kém phần quan trọng: Đó là tương lai của cấu trúc năng lượng Âu - Á. Những nỗ lực của Mỹ nhằm hủy bỏ thỏa thuận này và việc châu Âu chấp nhận làm theo những biện pháp trừng phạt của Mỹ có thể đẩy Iran nghiêng về phía Trung Quốc hơn là châu Âu trong việc phân bổ nguồn dư thừa khoảng 24,6 tỷ m3 khí đốt tự nhiên trong 5 năm tới.

Các chuyên gia nghiên cứu về năng lượng nhận định: “Tehran sẽ phải đối mặt với sự lựa chọn địa chính trị quan trọng cho thị trường xuất khẩu khí đốt và dầu mỏ của mình. Iran sẽ có thể xuất khẩu khí đốt đến 2 trong số 3 thị trường sau: Một là Liên minh châu Âu (EU)/Thổ Nhĩ Kỳ thông qua dự án Hành lang khí đốt phương Nam tập trung ở tuyến đường ống dẫn khí đốt Trans-Anatolian của châu Âu đi qua Thổ Nhĩ Kỳ; hai là Ấn Độ thông qua đường ống Iran-Oman-Ấn Độ và ba là Trung Quốc thông qua Turkmenistan hoặc Pakistan.

Mỗi hệ thống dẫn dầu và khí đốt thuộc khu vực Âu Á nói trên sẽ chảy về EU hay Trung Quốc ở mức độ nhiều ít như thế nào phụ thuộc vào việc mỗi hệ thống giành được lượng khí đốt xuất khẩu chạy qua đường ống Caspia đến 3 thị trường tương ứng nói trên ở mức độ như thế nào”.

Việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt quốc tế như một phần của thỏa thuận hạt nhân này đã trao cho Iran những quyền lợi của riêng mình để đạt được tiềm lực hạt nhân của mình theo cách giúp Tehran đạt được thế đối trọng với Trung Quốc và châu Âu.

Một châu Âu không thể phát triển mối quan hệ kinh tế với nước cộng hòa Hồi giáo này, kể cả việc mở rộng cơ sở hạ tầng đường ống dẫn khí đốt, có thể làm suy yếu những tính toán của Iran (đối với EU) để nghiêng về Trung Quốc với những lợi ích mà Bắc Kinh đem lại.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?