Nghĩ từ một trận “chung kết” quái thai của bóng đá Việt Nam:

Muốn lương thiện nhưng ai cho lương thiện?

Xem chung kết V. League năm nay giữa Sài Gòn Xuân Thành và Hà Nội.T&T – trận chung kết mà ai đó đã ví von là “một cuộc hẹn hò của lịch sử”, bên tai tôi cứ văng vẳng câu nói đầy bức bối, đầy ai oán nói trên của nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao. Và suốt nhiều ngày sau đó, tôi cứ bị ám ảnh, bị trằn trọc bởi một câu hỏi: trong cái xã hội bóng đá đương đại này chẳng nhẽ đi tìm một sự lương thiện lại khó khăn, gian khổ hệt như cái thời mà Nam Cao đã sống, đã quan sát hay sao?

Khi “tụi nhỏ” là nạn nhân

Đêm trước diễn ra trận “chung kết” V.League, tôi điện thoại cho Phó ban Trọng tài QG Đoàn Phú Tấn để bày tỏ dự cảm về một trận chung kết khả nghi. Một trận đấu mà có thể chủ nhà SG.XT sẽ chủ động không vô địch, mà cũng có thể đội khách HN.T&T sẽ làm tất cả để giúp người anh em SHB.Đà Nẵng lên ngôi. Mà kinh nghiệm cho thấy một khi các đội bóng chủ động làm như vậy thì không loại trừ khả năng họ sẽ tìm cách gây chuyện với trọng tài để hướng sự chú ý của dư luận về phía trọng tài.

Hôm ấy, ông Tấn một mặt trấn an những suy nghĩ thiếu tích cực của tôi, một mặt cho biết Ban Trọng tài QG đã lên mọi phương án đề phòng trước mọi tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Nhưng rốt cuộc là trận chung kết ấy các kịch sĩ không cần gây chuyện với trọng tài để “đánh bùn sang ao” như một số trận chung kết trước đây, mà đã diễn rõ ràng, diễn trắng trợn, diễn như thể không cần biết xung quanh mình là hàng vạn khán giả đang căng mắt theo dõi từng nhịp bóng lăn.

Ai cũng biết là khi thông tin từ sân Ninh Bình truyền về cho hay SHB.Đà Nẵng đã thắng đậm Ninh Bình thì trong trận “chung kết” trên sân Thống Nhất cả Sài Gòn Xuân Thành lẫn HN.T&T đều chỉ vô địch nếu như lấy trọn điểm 3. Ấy thế mà chỉ có duy nhất SG.XT là mang khát vọng đạt điểm 3, còn với HN.T&T, nhiệm vụ của các cầu thủ trong khoảng 20 phút cuối chỉ là phá bóng, nằm sân, câu giờ và…chấm hết. Bởi chỉ cần HN.T&T cầm hòa SG.XT thì SHB.Đà Nẵng sẽ lên ngôi, mà ai cũng biết giữa HN.T&T với SHB.ĐN là mối quan hệ anh em môi hở răng lạnh.

Người hâm mộ đã chen chúc vào sân...
Người hâm mộ đã chen chúc vào sân...

Nhìn cái kiểu cầu thủ HN.T&T không đá cho mình, mà đá cho “người anh em” Đà Nẵng của mình, rất nhiều chuyên gia bóng đá đã điện thoại cho tôi bày tỏ sự bức xúc về một trận “chung kết” quái thai. Nói như chuyên gia lão làng Trịnh Minh Huế thì: “Nhìn tụi nó mà ghét quá. Ghét không để đâu cho hết”. Ông Huế nói thêm rằng ông vốn yêu phẩm chất kĩ thuật của Văn Quyết, yêu lối chơi lạnh lùng, hiệu quả của Gonzalo…, nhưng trong một trận chung kết mà Văn Quyết, Gonzalo cùng nhiều cầu thủ khác của HN.T&T đều không ngại ngần “bôi đen V.League” thì tình yêu kia đã chuyển thành sự căm hận.

Một ngày sau, khi bình tĩnh nhìn nhận lại tất cả những gì đã xảy ra thì ông Huế lại điện thoại tâm sự: “Lúc xem bóng đá ức quá thì nói vậy thôi, chứ thực ra không nên hận tụi nhỏ. Chúng nó chẳng qua chỉ là nạn nhân của người lớn mà thôi…” .

Khi “người lớn” đe dọa sự trung thực

Ông Huế nói đúng, có thể là mỗi đôi chân HN.T&T đều không muốn “giữ hòa” trong một trận chung kết mà phải thắng họ mới lên ngôi. Nhưng họ nhận được một sự chỉ đạo như thế, và đã là cầu thủ thì trước sau như một, phải…đá theo chỉ đạo? Và thế là cái mầm lương thiện trong mỗi cầu thủ bị bức tử ở đó, sự trung thực trong mỗi trái tim tuổi trẻ cũng chết chìm từ đó. Nó chết một cách nhẹ nhàng, một cách bình thản, một cách ngoan ngoãn, chứ không có bất cứ sự bức xúc, phản kháng gì?  Ừ nhỉ, cái năng lực phản kháng vốn có trong mỗi cầu thủ - mỗi con người ở đâu? Cái năng lực dám vùng lên chống lại những “chỉ đạo ma giáo” của những cầu thủ - những con người đã biến mất đâu rồi?

Viết tới chỗ này chợt nhớ, trong một trận cầu “cứu bồ” thời bóng đá bao cấp ngày xưa, khi đội bóng của mình bị khán giả nhà phản đối dữ dội quá thì một thủ môn nọ đã không chịu đựng nổi. Thế là thay vì cùng các đồng đội “diễn xuất”, anh đã bất chấp tất cả, bất chấp những chỉ đạo, bất chấp việc sau đó có thể bị tẩy chay… để lao lên phía trước hòng ghi bàn vào lưới đối phương. Trận ấy, chàng thủ môn không ghi bàn, nhưng một khoảnh khắc phản kháng hiếm hoi của anh, cái khoảnh khắc mà lòng tự trọng của một người làm nghề đã chiến thắng tất cả thực sự là một khoảnh khắc gây xúc động lòng người. Ở một góc độ nào đó, khoảnh khắc ấy cũng giống với khoảnh khắc chàng Kinh Kha dám vượt sông Dịch Thủy buốt giá với khát vọng mưu sát Tần vương, bảo vệ công lý, bảo vệ lẽ phải của sự sinh tồn.

Nhưng nói đi cũng phải nói lại, những thứ thuộc về khát vọng hay lý tưởng với phần lớn các cầu thủ Việt Nam dường như đều là những thứ xa xỉ. Bởi hệ thống đào tạo cầu thủ Việt Nam xưa nay chỉ có thể giúp họ trở thành những cầu thủ đá bóng hay, chứ không thể giúp họ trở thành những con người dám sống và dám chết vì khát vọng. Mặt khác, những gì đã diễn ra cho thấy, một cầu thủ, hay một nhân vật bóng đá hiếm hoi nào đó dám hành động vì khát vọng phần lớn đều phải chịu những kết cục rất…tang thương.

Cựu trọng tài Dương Mạnh Hùng – người đã dũng cảm ném trả phong bì rồi tố cáo kẻ đưa phong bì cho mình chẳng hạn. Ông Hùng sau này đã bị bêu riếu là Hùng “hâm” và bị chính những người trong cuộc tìm đủ mọi cách loại khỏi cuộc chơi, bất chấp việc ông từng là “còi vàng” đầu tiên trong lịch sử nhờ những phiếu bầu công tâm của các phóng viên. Hay chuyên gia bóng đá Nguyễn Văn Vinh cũng thế, ông Vinh hồi còn làm giám sát các trận đấu tại giải VĐQG đã từng thẳng thừng chỉ huyệt một trận đấu nọ có tiêu cực, nhưng cách chỉ huyệt ấy được cho là đã làm khó những nhà tổ chức vốn đã ăn nằm lâu năm với các đội bóng, nên ông Vinh sau đó vĩnh viễn không bao giờ được mời làm giám sát…

Nói tóm lại, hoàn cảnh điển hình nảy sinh tính cách điển hình. Và trong vòng vây của sự điển hình u ám ấy, ở một thời điểm hiếm hoi nào đó được nhìn thấy một “Kinh Kha” của BĐVN cũng đã là hạnh phúc lắm rồi.  

Một sự thức tỉnh không lối thoát?

Khi Chí Phèo bị cái xã hội thực dân nửa phong kiến nhuộm đen, anh ta đã sống một cuộc sống không phải của con người. Nhưng rốt cuộc cái bản chất người  và khát vọng người trong thẳm sâu tâm khảm Chí Phèo đã vụt sáng, đã được thức tỉnh. Tiếc thay đấy lại là lúc mà Chí Phèo không còn lối thoát, nên phải tự thốt lên: “Tao muốn lương thiện, nhưng ai cho tao lương thiện” rồi cầm dao đâm thẳng lên cơ thể mình. Với những nhân cách bóng đá vốn bị nhuộm đen bởi hoàn cảnh, bởi thời cuộc, liệu có một lúc nào đó họ cũng sẽ được thức tỉnh giống như sự thức tỉnh của Chí Phèo? Và lúc ấy liệu họ có phải thốt lên cái câu “Ai cho tao lương thiện” giống Chí Phèo hay không?

... để đau đớn chứng kiến một trong những trận "chung kết" V.League quái dị nhất trong lịch sử nền bóng đá.
... để đau đớn chứng kiến một trong những trận "chung kết" V.League quái dị nhất trong lịch sử nền bóng đá.

Mới đây, khi ngồi cùng những cựu cầu thủ để bày tỏ nỗi buồn và những chiêm nghiệm về bóng đá Việt Nam sau khi phải chứng kiến một trận chung kết V.League quái thai, tôi đã được nghe rất nhiều lời cám cảnh. Nhưng bên cạnh sự cám cảnh lại có người lạc quan nhìn về tương lai với niềm tin rằng khi một thế hệ cầu thủ nhí của lò đào tạo bóng đá Hoàng Anh Gia Lai lớn lên thì mọi thứ có thể sẽ khác và rất khác. Lý do là những đứa trẻ của lò Hoàng Anh hiện nay đã và đang được dạy làm người trước khi làm cầu thủ. Nhưng tôi lại trộm nghĩ: một cái đẹp hiếm hoi trong trùng trùng điệp điệp những sự u ám bủa vây quanh nó rồi sẽ sống, sẽ tồn tại ra sao? Sẽ biến chất như rất nhiều những sự biến chất khác đã diễn ra, hay cuối cùng sẽ phải đối diện với cái bi kịch “Ai cho tao lương thiện?”.

Xem một trận “chung kết quái thai” của một nền bóng đá đã bước sang mùa chuyên nghiệp thứ 12 mà bỗng thấy với nhiều cầu thủ bây giờ, được đá bóng một cách lương thiện sao mà khó khăn, xa xỉ quá vậy?!

Sự sụp đổ nguy hiểm

Trong nỗi thất vọng kéo dài về VFF, khi ông bầu Nguyễn Đức Kiên đứng lên chỉ trích VFF để sáng lập ra VPF thì rất nhiều người đã tin tưởng và kỳ vọng đấy là một lối ra tươi sáng của BĐVN. Tiếc thay đến thời điểm này thì ông Kiên lại bất ngờ bị Cơ quan điều tra khởi tố, và bất chấp việc Chủ tịch VPF Võ Quốc Thắng khẳng định “sự khởi tố đó không ảnh hưởng gì tới hoạt động của VPF” thì niềm tin mà một bộ phận đông đảo đặt vào ông Kiên, vào VPF do ông là người sáng lập đã vơi đi rất nhiều. Từ một trận “chung kết” V.League vấy mùi cho tới việc người sáng lập ra VPF đã bất ngờ bị điều tra xét hỏi, chỉ trong vòng một thời gian ngắn rất nhiều kỳ vọng vào BĐVN đã sụp đổ. Ai sẽ đứng lên chứng tỏ mình đủ khả năng và sự trung thực để cứu vớt sự sụp đổ nguy hiểm này?

Phan Đăng

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?