Muốn chống tham nhũng hiệu quả, phải kiểm soát được quyền lực

Tại hội nghị lần thứ 2, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV đã tổng kết 20 năm đẩy mạnh công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, điều cần nhìn nhận không chỉ là kết quả, mà là sự thay đổi trong cách tiếp cận vấn đề: Không kiểm soát quyền lực, chống tham nhũng không thể đi đến tận gốc.

Thực tiễn cho thấy, trong một thời gian dài, chúng ta đã quyết liệt chống tham nhũng nhưng chưa kiểm soát được quyền lực một cách thực chất. Việc kiểm soát chủ yếu dựa vào kỷ luật nội bộ và sự tự giác, trong khi các ràng buộc thể chế chưa đủ mạnh. Chính khoảng trống đó tạo điều kiện để quyền lực bị lạm dụng, làm phát sinh tham nhũng ở nhiều cấp độ.

04-1774429850129.jpg -0
Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV, tháng 3/2026
 

Từ Nghị quyết Trung ương 3 khóa X đến Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII, một nhận thức cốt lõi được xác lập: tham nhũng không chỉ là sai phạm cá nhân, mà là hệ quả của quyền lực thiếu kiểm soát.

Nói cách khác, chống tham nhũng muốn bền vững phải bắt đầu từ kiểm soát quyền lực - nơi khởi phát mọi nguy cơ tha hóa.

Trong tiến trình đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò quyết định trong việc định hình đường lối và thiết lập khuôn khổ thể chế.

Thông qua các nghị quyết, chỉ thị và kết luận, Ban Chấp hành Trung ương đã xác lập một nguyên tắc nhất quán: phòng, chống tham nhũng phải gắn với kiểm soát quyền lực. Từ một nhiệm vụ cấp bách, công tác này được nâng lên thành chiến lược lâu dài, có hệ thống và có tính kế thừa.

Giá trị căn bản của vai trò này nằm ở chỗ: quyền lực được đặt trong khuôn khổ thể chế ổn định, không phụ thuộc vào ý chí cá nhân hay từng nhiệm kỳ.

Chính sự lãnh đạo tập thể, thống nhất của Ban Chấp hành Trung ương là điều kiện bảo đảm để kiểm soát quyền lực trở thành một quá trình liên tục, không bị đứt gãy.

Trên nền tảng đó, quyết tâm chính trị của người đứng đầu tạo ra bước chuyển từ chủ trương sang hành động.

Dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương đứng đầu là cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” được thực thi nghiêm túc. Hàng loạt vụ án lớn được xử lý, nhiều cán bộ cấp cao bị kỷ luật. Ý nghĩa không chỉ ở xử lý sai phạm, mà ở việc xóa bỏ “vùng an toàn quyền lực”.

Khi mọi quyền lực đều có thể bị kiểm tra và xử lý, quyền lực buộc phải vận hành trong khuôn khổ. Trách nhiệm và kỷ luật trở thành ràng buộc thường trực, không còn là yêu cầu mang tính hình thức.

Tiếp nối tinh thần đó, dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, yêu cầu kiểm soát quyền lực được đẩy mạnh theo hướng chặt chẽ hơn về thể chế, quyết liệt hơn trong thực thi, gắn trực tiếp với hiệu lực của bộ máy.

Thực tiễn khẳng định: không có quyết tâm chính trị đủ mạnh, kiểm soát quyền lực không thể đi vào thực chất.

Bước đột phá quan trọng của 20 năm qua là thiết lập được cơ chế kiểm soát quyền lực có tổ chức, với vai trò nòng cốt của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực do đích thân Tổng Bí thư làm Trưởng Ban.

Trước đây, kiểm soát quyền lực phân tán, thiếu liên kết, dễ phát sinh khoảng trống. Hiện nay, một cơ chế có trung tâm chỉ đạo, có sự phối hợp liên thông giữa kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố và xét xử đã hình thành.

Điểm thay đổi không chỉ ở mức độ kiểm soát, mà ở bản chất của cơ chế: từ rời rạc sang hệ thống, từ bị động sang chủ động, từ hình thức sang thực chất.

Thực chất, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn này chính là quá trình tái cấu trúc quyền lực theo hướng bị ràng buộc chặt chẽ hơn bởi cơ chế và trách nhiệm.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, kiểm soát quyền lực có nhiều cách tiếp cận. Ở Hoa Kỳ, quyền lực được kiềm chế bằng cơ chế phân quyền và đối trọng. Ở Singapore, pháp luật, kỷ luật nghiêm minh và bộ máy tinh gọn là yếu tố quyết định. Còn Trung Quốc tăng cường kiểm soát quyền lực trong nội bộ Đảng.

Việt Nam lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với điều kiện của mình: kết hợp kiểm soát trong Đảng, bằng pháp luật Nhà nước và bằng giám sát xã hội. Cách tiếp cận này mở rộng không gian kiểm soát, hạn chế tối đa nguy cơ hình thành “vùng trống quyền lực”.

Hiệu quả kiểm soát quyền lực không nằm ở mô hình nào, mà ở khả năng vận hành thực chất của mô hình đó.

Từ “chống” đến “xây”: kiểm soát quyền lực ngay từ cơ chế. Nếu “chống” là xử lý sai phạm, thì “xây” là phòng ngừa từ gốc. Việc hoàn thiện thể chế, tăng minh bạch, siết trách nhiệm giải trình và đề cao nêu gương đã thu hẹp các kẽ hở của quyền lực.

Kiểm soát quyền lực vì thế không chỉ diễn ra sau khi sai phạm xuất hiện, mà phải được thiết lập ngay trong quá trình thiết kế và vận hành cơ chế.

Một nền quản trị hiệu quả không chỉ được đo bằng khả năng xử lý sai phạm, mà bằng khả năng không để sai phạm có cơ hội hình thành.

t-ng bí thu tô lâm phát bi-u b- m-c h-i ngh- l-n th- hai ban ch-p hành trung uong ð-ng khóa xiv.jpg -0
Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV

Hai mươi năm qua ghi nhận một bước chuyển có tính phương thức: từ xử lý sai phạm sang kiểm soát quyền lực, từ phản ứng sang phòng ngừa, từ phân tán sang hệ thống.

Những kết quả đạt được bắt nguồn từ sự hội tụ của nhiều yếu tố: nhận thức đúng, vai trò lãnh đạo tập thể của Ban Chấp hành Trung ương, quyết tâm chính trị của người đứng đầu và cơ chế kiểm soát ngày càng chặt chẽ.

Tất cả quy tụ ở một điểm cốt lõi: kiểm soát và làm chủ quyền lực.

Có thể khẳng định: chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực xét đến cùng, là kiểm soát quyền lực. Và, kiểm soát quyền lực không chỉ là giải pháp phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, mà là thước đo trực tiếp bản lĩnh và năng lực cầm quyền của một Đảng.

Trần Bá Thiều

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.