Muốn chống tham nhũng hiệu quả, phải kiểm soát được quyền lực

Tại hội nghị lần thứ 2, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV đã tổng kết 20 năm đẩy mạnh công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, điều cần nhìn nhận không chỉ là kết quả, mà là sự thay đổi trong cách tiếp cận vấn đề: Không kiểm soát quyền lực, chống tham nhũng không thể đi đến tận gốc.

Thực tiễn cho thấy, trong một thời gian dài, chúng ta đã quyết liệt chống tham nhũng nhưng chưa kiểm soát được quyền lực một cách thực chất. Việc kiểm soát chủ yếu dựa vào kỷ luật nội bộ và sự tự giác, trong khi các ràng buộc thể chế chưa đủ mạnh. Chính khoảng trống đó tạo điều kiện để quyền lực bị lạm dụng, làm phát sinh tham nhũng ở nhiều cấp độ.

04-1774429850129.jpg -0
Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV, tháng 3/2026
 

Từ Nghị quyết Trung ương 3 khóa X đến Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII, một nhận thức cốt lõi được xác lập: tham nhũng không chỉ là sai phạm cá nhân, mà là hệ quả của quyền lực thiếu kiểm soát.

Nói cách khác, chống tham nhũng muốn bền vững phải bắt đầu từ kiểm soát quyền lực - nơi khởi phát mọi nguy cơ tha hóa.

Trong tiến trình đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò quyết định trong việc định hình đường lối và thiết lập khuôn khổ thể chế.

Thông qua các nghị quyết, chỉ thị và kết luận, Ban Chấp hành Trung ương đã xác lập một nguyên tắc nhất quán: phòng, chống tham nhũng phải gắn với kiểm soát quyền lực. Từ một nhiệm vụ cấp bách, công tác này được nâng lên thành chiến lược lâu dài, có hệ thống và có tính kế thừa.

Giá trị căn bản của vai trò này nằm ở chỗ: quyền lực được đặt trong khuôn khổ thể chế ổn định, không phụ thuộc vào ý chí cá nhân hay từng nhiệm kỳ.

Chính sự lãnh đạo tập thể, thống nhất của Ban Chấp hành Trung ương là điều kiện bảo đảm để kiểm soát quyền lực trở thành một quá trình liên tục, không bị đứt gãy.

Trên nền tảng đó, quyết tâm chính trị của người đứng đầu tạo ra bước chuyển từ chủ trương sang hành động.

Dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương đứng đầu là cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” được thực thi nghiêm túc. Hàng loạt vụ án lớn được xử lý, nhiều cán bộ cấp cao bị kỷ luật. Ý nghĩa không chỉ ở xử lý sai phạm, mà ở việc xóa bỏ “vùng an toàn quyền lực”.

Khi mọi quyền lực đều có thể bị kiểm tra và xử lý, quyền lực buộc phải vận hành trong khuôn khổ. Trách nhiệm và kỷ luật trở thành ràng buộc thường trực, không còn là yêu cầu mang tính hình thức.

Tiếp nối tinh thần đó, dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, yêu cầu kiểm soát quyền lực được đẩy mạnh theo hướng chặt chẽ hơn về thể chế, quyết liệt hơn trong thực thi, gắn trực tiếp với hiệu lực của bộ máy.

Thực tiễn khẳng định: không có quyết tâm chính trị đủ mạnh, kiểm soát quyền lực không thể đi vào thực chất.

Bước đột phá quan trọng của 20 năm qua là thiết lập được cơ chế kiểm soát quyền lực có tổ chức, với vai trò nòng cốt của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực do đích thân Tổng Bí thư làm Trưởng Ban.

Trước đây, kiểm soát quyền lực phân tán, thiếu liên kết, dễ phát sinh khoảng trống. Hiện nay, một cơ chế có trung tâm chỉ đạo, có sự phối hợp liên thông giữa kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố và xét xử đã hình thành.

Điểm thay đổi không chỉ ở mức độ kiểm soát, mà ở bản chất của cơ chế: từ rời rạc sang hệ thống, từ bị động sang chủ động, từ hình thức sang thực chất.

Thực chất, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn này chính là quá trình tái cấu trúc quyền lực theo hướng bị ràng buộc chặt chẽ hơn bởi cơ chế và trách nhiệm.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, kiểm soát quyền lực có nhiều cách tiếp cận. Ở Hoa Kỳ, quyền lực được kiềm chế bằng cơ chế phân quyền và đối trọng. Ở Singapore, pháp luật, kỷ luật nghiêm minh và bộ máy tinh gọn là yếu tố quyết định. Còn Trung Quốc tăng cường kiểm soát quyền lực trong nội bộ Đảng.

Việt Nam lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với điều kiện của mình: kết hợp kiểm soát trong Đảng, bằng pháp luật Nhà nước và bằng giám sát xã hội. Cách tiếp cận này mở rộng không gian kiểm soát, hạn chế tối đa nguy cơ hình thành “vùng trống quyền lực”.

Hiệu quả kiểm soát quyền lực không nằm ở mô hình nào, mà ở khả năng vận hành thực chất của mô hình đó.

Từ “chống” đến “xây”: kiểm soát quyền lực ngay từ cơ chế. Nếu “chống” là xử lý sai phạm, thì “xây” là phòng ngừa từ gốc. Việc hoàn thiện thể chế, tăng minh bạch, siết trách nhiệm giải trình và đề cao nêu gương đã thu hẹp các kẽ hở của quyền lực.

Kiểm soát quyền lực vì thế không chỉ diễn ra sau khi sai phạm xuất hiện, mà phải được thiết lập ngay trong quá trình thiết kế và vận hành cơ chế.

Một nền quản trị hiệu quả không chỉ được đo bằng khả năng xử lý sai phạm, mà bằng khả năng không để sai phạm có cơ hội hình thành.

t-ng bí thu tô lâm phát bi-u b- m-c h-i ngh- l-n th- hai ban ch-p hành trung uong ð-ng khóa xiv.jpg -0
Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV

Hai mươi năm qua ghi nhận một bước chuyển có tính phương thức: từ xử lý sai phạm sang kiểm soát quyền lực, từ phản ứng sang phòng ngừa, từ phân tán sang hệ thống.

Những kết quả đạt được bắt nguồn từ sự hội tụ của nhiều yếu tố: nhận thức đúng, vai trò lãnh đạo tập thể của Ban Chấp hành Trung ương, quyết tâm chính trị của người đứng đầu và cơ chế kiểm soát ngày càng chặt chẽ.

Tất cả quy tụ ở một điểm cốt lõi: kiểm soát và làm chủ quyền lực.

Có thể khẳng định: chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực xét đến cùng, là kiểm soát quyền lực. Và, kiểm soát quyền lực không chỉ là giải pháp phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, mà là thước đo trực tiếp bản lĩnh và năng lực cầm quyền của một Đảng.

Trần Bá Thiều

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.