Một nhà phê bình nghệ thuật Anh giá trị hơn nhóm điệp viên “Bộ ngũ Cambridge”?

Theo tài liệu mới giải mật của Cơ quan Phản gián Anh MI-5, nhà phê bình nghệ thuật Cedric Belfrage trong khi đang làm việc cho Cơ quan Tình báo đối ngoại MI-6 ở Mỹ đã chuyển giao nhiều tài liệu mật cho người Nga trong Thế chiến II. Những thông tin tình báo mà Cedric Belfrage chuyển giao cho Liên Xô được đánh giá là có giá trị cao hơn cả những gì mà điệp viên nổi tiếng trong "Bộ ngũ Cambridge" (Cambridge Five) Kim Philby cung cấp - theo nhà sử học của MI-5 Christopher Andrew.

Belfrage bí mật cung cấp thông tin cho Moscow về phương pháp huấn luyện gián điệp của người Anh, nhiều tài liệu mật về Chính phủ Vichy, chi tiết chính sách của London ở Trung Đông và Liên Xô.

Tháng 11/1945, nữ điệp viên hai mang Liên Xô Elizabeth Bentley bí mật tiếp xúc với Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) để tiết lộ về mạng lưới gián điệp Xôviết hoạt động ngầm trên đất Mỹ và đó cũng là lúc hành tung của Cedric Belfrage bị bại lộ. Cedric Belfrage sinh năm 1904 tại London và học dở dang Đại học Cambridge - nơi ông bắt đầu bộc lộ thiên hướng về nghệ thuật điện ảnh.

Đầu những năm 30, Belfrage là nhà phê bình điện ảnh có tiếng của Anh làm việc cho 2 tờ báo Daily Express và Sunday Express trước khi chuyển đến thành phố Los Angeles của Mỹ năm 1936. Belfrage được cho là có quan điểm chính trị thiên tả, quan hệ mật thiết với lãnh đạo đảng Cộng sản Mỹ Earl Browder cũng như các thành viên đảng này ở Anh.

Cedric Belfrage.
Cedric Belfrage.

 Năm 1941, Belfrage làm việc cho Cơ quan Hợp tác An ninh Anh (BSC) ở New York và trở thành cánh tay mặt của lãnh đạo cơ quan này là William Stephenson. BSC là cơ quan phối hợp trao đổi thông tin tình báo Anh với FBI. Trong thời gian làm việc tại BSC, Belfrage được các đảng viên đảng Cộng sản Mỹ giới thiệu với sĩ quan tình báo cao cấp của Liên Xô Jacob Golos. Từ năm 1941 đến 1943, Belfrage - với  mật danh là "Benjamin" - đã chuyển giao các tài liệu về chính sách đối ngoại của London với Nga, Trung Đông, một số báo cáo về Chính phủ Vichy ở Pháp cũng như hồ sơ điều tra của Cảnh sát Anh.

Khi hoạt động gián điệp bị lộ, Belfrage vẫn có lợi thế là không vi phạm luật pháp Mỹ bởi vì ông chỉ chuyển giao tài liệu của Anh cho Liên Xô. Tuy nhiên vào năm 1953, Belfrage vẫn bị triệu tập trước Ủy ban Hạ viện về các hoạt động chống Mỹ (HUAC) của nước này - tổ chức điều tra về phong trào cộng sản ở Mỹ thời chiến tranh. Do Belfrage từ chối trả lời một số câu hỏi nên HUAC đề nghị Chính phủ Mỹ trục xuất ông khỏi nước này. Năm 1955, Belfrage bị bắt giữ và trục xuất khỏi Mỹ.

Lý do mà người Mỹ đưa ra không phải là hoạt động gián điệp mà vì Belfrage là thành viên của đảng Cộng sản Mỹ vào thập niên 30 dưới tên giả. Việc Cedric Belfrage trở về Anh khiến cho giới chức MI-5 đau đầu tìm cách xử lý và một số người muốn đưa ông ra tòa.

Tài liệu của MI-5 về Cedric Belfrage.
Tài liệu của MI-5 về Cedric Belfrage.

Theo hồ sơ giải mật, Belfrage thừa nhận đã trao một số tài liệu "không có gì quan trọng" cho Liên Xô trong Thế chiến lần II, song ông tuyên bố đó là hành động theo lệnh từ thượng cấp trong tình báo Anh để được phía người Nga "lại quả" những tài liệu có giá trị. MI-5 cũng khó có thể truy tố Belfrage do vai trò của ông trong tình báo Anh sẽ bị phơi bày trước tòa án. Cuối cùng, Cedric Belfrage không bị truy tố nhưng ông luôn bị tình báo Anh giám sát chặt chẽ từ khi trở về nước.

Cuốn sách "The American Inquisition" của Cedric Belfrage.
Cuốn sách "The American Inquisition" của Cedric Belfrage.

Vài năm sau, Belfrage chuyển đến Mỹ Latinh và qua đời năm 1990 tại Mexico ở tuổi 85. Năm 1973, Belfrage đã quay về Mỹ một lần để quảng bá cuốn sách mới của ông mang tựa đề "The American Inquisition". Hồ sơ giải mật cũng tiết lộ MI-5 không thể lập hồ sơ chi tiết về các hoạt động của Belfrage cũng như không bao giờ thẩm vấn ông. Tuy vậy, nhà sử học của MI-5 Christopher Andrew, người từng nghiên cứu nhiều tài liệu mật của KGB, khẳng định: "Vào thời gian giữa Thế chiến II, tình báo Xôviết xếp hạng Belfrage trên cả Kim Philby".

Theo ông Andrew, một phần do vai trò điệp viên hai mang không được tin tưởng mấy của Kim Philby và phần khác do Belfrage là cầu nối quan trọng giữa Anh và Mỹ. Svetlana Lokhova, chuyên gia về tình báo Nga, cũng nhận xét: "Tôi tin rằng Belfrage chính là một trong những gián điệp quan trọng nhất mà Liên Xô từng có được". Lokhova cũng cho biết Liên Xô rất khao khát thông tin tình báo về các chính sách của Anh và Mỹ vào thời điểm cao trào của Thế chiến II. Lokhova và Andrew cùng thừa nhận KGB chưa bao giờ tiết lộ bất cứ điều gì về Cedric Belfrage.

Duy Ân (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.