Mong manh hòa bình cho Nagorno - Karabakh

Ngày 20/9, chính quyền ly khai Armenia ở Nagorno - Karabakh đã tuyên bố hạ vũ khí, ngừng bắn với quân đội Azerbaijan và bắt đầu tham gia các cuộc đàm phán để sáp nhập vào lãnh thổ Azerbaijan, theo một thỏa thuận đạt được sau khi Nga cử một nhóm lực lượng giữ gìn hòa bình đến khu vực này. Ưu thế quân sự của quân đội Azerbaijan cũng đã tạo nên sự khác biệt dẫn đến kết quả này.

Chiến dịch chớp nhoáng

Theo giới quan sát, việc ông Samvel Shahramanian trở thành Tổng thống vùng Nagorno - Karabakh đã khiến Baku khó chịu cực độ và có thể đã góp phần quyết định tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn vào ngày 19/9. Tình hình leo thang căng thẳng nhanh chóng làm nổi bật sự mất cân bằng tổng thể của các lực lượng hiện có. Một mặt, chỉ có vài nghìn binh sĩ ly khai Armenia, khoảng 20.000 người vào năm 2020, trong cuộc xung đột trước đó. Các lực lượng được trang bị ít vũ khí hạng nặng và hầu như không được hưởng lợi từ hệ thống phòng không. Mặt khác, quân đội Azerbaijan có 118.000 binh sĩ, một lực lượng không quân chiến đấu, hỗ trợ chiến thuật và một phi đội trực thăng chuyên hỗ trợ hỏa lực. Chỉ trong vài giờ, quân đội Baku đã dễ dàng chọc thủng thế phòng thủ của Armenia, chiếm giữ khoảng 60 tiền đồn quân sự cũng như các địa phương và ngã tư chiến lược khác. Chính thực tế này đã buộc người Nagorno - Karabakh ngồi vào bàn đàm phán.

Mong manh hòa bình cho Nagorno - Karabakh -0
Đại diện hai đoàn đàm phán Armenia và Azerbaijan về vấn đề Nagorno - Karabakh tại Yevlakh, ngày 21/9.

Dựa vào thỏa thuận đạt được, phe ly khai đã cam kết giải tán và giải giáp toàn bộ lực lượng vũ trang của quân đội phòng vệ Nagorno - Karabakh và cho rút các đơn vị quân đội Armenia ra khỏi khu vực vốn là tâm điểm của hai cuộc chiến giữa Armenia và Azerbaijan kể từ khi Liên Xô sụp đổ.

Cuộc đàm phán đầu tiên được tổ chức vào sáng 21/9 tại thị trấn Yevlakh của Azerbaijan, nằm cách Nagorno-Karabach chỉ khoảng 50 km, với sự có mặt của đại diện chính quyền Azerbaijan và đại diện của phe ly khai Armenia.

Theo hãng thông tấn Nga Ria Novosti, đại diện Karabakh cho biết sau khi rời cuộc họp rằng chưa có thỏa thuận cuối cùng vì vẫn cần phải thảo luận thêm chi tiết. Về phần người đứng đầu phái đoàn Azerbaijan, ông tuyên bố rằng các cuộc đàm phán có thể dẫn đến một thỏa thuận với người Armenia ở Karabakh. Baku nói rằng những cuộc thảo luận mang tính xây dựng. Tổng thống Azerbaijan cũng chỉ ra kế hoạch gửi viện trợ nhân đạo, lương thực và nhiên liệu tới tỉnh này.

Mặc dù chưa có thỏa thuận nào nhưng không có gì đáng ngạc nhiên vì có những chủ đề quan trọng và nhạy cảm cần thảo luận: Giải giáp lực lượng phòng thủ địa phương, giải thể các cơ quan chính trị của phe ly khai theo yêu cầu của Baku, viện trợ nhân đạo hoặc đảm bảo an ninh hơn nữa cho 120.000 người Armenia của Nagorno-Karabakh, dự kiến sẽ trở thành công dân của Azerbaijan.

Vai trò của Nga

Nga đã đàm phán về lệnh ngừng bắn sau cuộc chiến cuối cùng trong khu vực vào năm 2020, trong đó Azerbaijan đã giành lại quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ Nagorno - Karabakh và các khu vực lân cận. Quốc gia này cũng đã đồng ý triển khai gần 2.000 lính gìn giữ hòa bình của Nga để giám sát hành lang then chốt giữa phần lãnh thổ còn lại với Armenia. Nhưng, trong những tháng gần đây, Armenia đã cáo buộc Moscow phớt lờ và không hoàn thành vai trò là người bảo đảm an ninh trong khu vực.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết: “Chúng tôi quan ngại sâu sắc trước tình hình leo thang mạnh mẽ tại khu vực Nagorno - Karabakh”. Hiện Nga đang kêu gọi các bên trong cuộc xung đột chấm dứt đổ máu, chấm dứt hành động thù địch và quay trở lại con đường giải quyết chính trị và ngoại giao. Azerbaijan đã cảnh báo đến lực lượng gìn giữ hòa bình của Nga về hành động quân sự chỉ vài phút trước khi nó được triển khai. Đại diện của lực lượng giữ gìn hòa bình Nga đóng vai trò trung gian trong khi lực lượng này lẽ ra phải bảo đảm là các bên tuân thủ hòa ước đã được ký kết hồi tháng 11/2020. Thỏa thuận hòa bình đó đã tan thành mây khói kể từ khi Nagorno - Karabakh bị phong tỏa và nhất là sau chiến dịch quân sự chớp nhoáng vừa qua.

Mong manh hòa bình cho Nagorno - Karabakh -0
Binh sĩ Armenia canh gác tại trạm kiểm soát biên giới với Azerbaijan gần làng Sotk ở Armenia, ngày 18/6/2023.

Cho đến tận hôm nay, theo các nguồn tin độc lập, không ai biết các bên có đạt được những gì những giờ sắp tới. Chỉ biết rằng theo thông cáo chính thức, quân ly khai Armenia đã buông vũ khí. Trên giấy tờ, ngay từ 20/9, các giới chức tại Erevan đã đồng ý về thỏa thuận ngừng bắn. Chính quyền Baku khẳng đỉnh chủ quyền trên vùng lãnh thổ này và ngay từ hôm nay, Azerbaijan trình bày cái mà họ gọi là một “kế hoạch chung sống trên lãnh thổ Nagorno - Karabakh với người Armenia”.

Nagorno - Karabakh Là gì?

Nagorno - Karabakh, hay theo cách gọi của người dân Armenia là Artsakh, là một vùng núi nằm ở cuối phía Nam của dãy núi Karabakh ở Azerbaijan, với 120.000 cư dân là người Armenia và được quốc tế công nhận là một phần của Azerbaijan. Họ có chính quyền riêng, thân với Armenia nhưng không được Armenia hay bất kỳ quốc gia nào khác chính thức công nhận.

Những người dân Armenia theo đạo Thiên chúa tuyên bố rằng họ đã hiện diện trong khu vực này từ nhiều thế kỷ trước công nguyên. Trong khi đó Azerbaijan, với đa số là người Hồi giáo gốc Thổ Nhĩ Kỳ, cũng khẳng định rằng có mối quan hệ lịch sử sâu sắc với Nagorno - Karabakh, khu vực vốn chịu ảnh hưởng của người Ba Tư, người Thổ Nhĩ Kỳ và người Nga qua nhiều thế kỷ. Cuộc xung đột đẫm máu giữa hai dân tộc đã có từ hơn một thế kỷ trước. Dưới thời Liên Xô, Nagorno - Karabakh là một khu tự trị thuộc nước Cộng hòa Azerbaijan.

Khủng hoảng nhân Đạo

Vào tháng 12/2022, một nhóm thường dân Azerbaijan đã đóng giả các nhà hoạt động môi trường bắt đầu chặn Hành lang Lachin. Tháng 4/2023, Azerbaijan đã thiết lập một trạm kiểm soát chính thức, dùng để ngăn chặn tình trạng buôn lậu vũ khí, khiến phần lớn dòng hàng hóa giữa Armenia và Nagorno - Karabakh bị gián đoạn. Mỹ thể hiện thái độ tiếc nuối khi chứng kiến tình hình nhân đạo đang bị suy thoái nhanh chóng.

Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) đã có thể tiến hành chuyển hàng viện trợ đến Nagorno - Karabakh trong tuần này qua Hành lang Lachin và một tuyến đường riêng nối Karabakh với thành phố Aghdam của Azerbaijan. Tuy nhiên, căng thẳng vẫn gia tăng mạnh mẽ trong tháng này khi Armenia và Azerbaijan cáo buộc nhau tăng cường quân đội. Armenia phàn nàn rằng cuộc xung đột tại Ukraine đã khiến Nga xao lãng vai trò bảo đảm an ninh ở Ngoại Kavkaz.

Mộc Thạch (Tổng hợp)

Các tin khác

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Ngày 7/8, ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia với cam kết “làm mới” đất nước, khôi phục trật tự và thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng, phía sau những lời hứa mạnh mẽ ấy là một Colombia đang bị chia rẽ sâu sắc, các nhóm vũ trang chuẩn bị cho khả năng đối đầu mới và gánh nặng ngân sách không dễ cắt giảm.

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Việc Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ký thỏa thuận phòng thủ chung, ngày 7/8, không chỉ tạo thêm một cơ chế hợp tác quân sự ở Trung Đông. Quan trọng hơn, thỏa thuận cho thấy các cường quốc khu vực đang tìm cách xây dựng thêm những tầng bảo đảm an ninh trong bối cảnh môi trường chiến lược ngày càng bất ổn.