Mối lo khủng hoảng tị nạn nếu Afghanistan nội chiến

Kế hoạch của các nước nhằm nhanh chóng rút toàn bộ binh lính khỏi Afghanistan cùng với tin tức Taliban liên tục giành được thêm lãnh thổ có vẻ như đang đẩy Chính phủ Afghanistan và lực lượng Taliban vào một cuộc chiến tranh giành quyền lực mới với nhiều khả năng sẽ dẫn tới nội chiến, đồng thời khiến tình hình an ninh khu vực càng thêm tồi tệ.

Thời hạn hoàn thành việc rút quân Mỹ khỏi Afghanistan trước ngày 11-9 được Tổng thống Joe Biden đặt ra giờ chỉ còn mang tính ước lệ, bởi trên thực địa, quá nửa số binh lính Mỹ và lực lượng đồng minh NATO đã rời khỏi nước này. Ngày 2-7, Mỹ đã rút toàn bộ quân đồn trú khỏi Bagram, căn cứ quân sự chính của họ tại Afghanistan.

Tận dụng thời cơ chiến lược trong những tháng gần đây khi Chính phủ Afghanistan phải tự chịu trách nhiệm về tình hình an ninh trong nước, lực lượng Taliban đã tiến hành các chiến dịch tấn công giành quyền kiểm soát một số vùng lãnh thổ ngay khi các lực lượng quân sự nước ngoài rút đi. Chỉ trong 2 tháng, Taliban đã kiểm soát 157 quận trong tổng số 407 quận của Afghanistan. Ngoài việc mở rộng tầm ảnh hưởng trên thực địa, việc kiểm soát thêm nhiều vùng lãnh thổ mang lại cho Taliban nhiều quân bài chiến lược để gia tăng ảnh hưởng đòn bẩy khi đàm phán với Chính phủ Afghanistan trong nay mai.

Lực lượng địa phương được huy động với mong muốn đẩy lùi Taliban của Chính phủ Afghanistan.
Lực lượng địa phương được huy động với mong muốn đẩy lùi Taliban của Chính phủ Afghanistan.

Trong khi đó, tiến trình hòa bình ở Afghanistan vẫn giậm chân tại chỗ. Kế hoạch rút quân khỏi Afghanistan vẫn là một trong những điều kiện chính trong thỏa thuận mà Mỹ đạt được với Taliban hồi tháng 2-2020. Đổi lại, Taliban nhất trí ngừng bắn và tham gia đàm phán với Kabul để đạt được một giải pháp do người Afghanistan dẫn dắt và làm chủ đối với các vấn đề chính trị và an ninh nhức nhối tại quốc gia Nam Á này.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán trong nội bộ Afghanistan đang không đạt được tiến triển do bất đồng giữa hai bên về các điều kiện tiên quyết trước khi đàm phán. Taliban đòi hỏi Chính phủ Afghanistan trước hết phải trả tự do cho các tù nhân của họ và đảm bảo rằng Taliban sẽ được đại diện một cách công bằng trong chính phủ hậu chiến. Trong khi đó, Chính phủ Afghanistan kiên quyết không đàm phán chứng nào Taliban chưa ngừng bắn.

Có một điều mà ai cũng nhìn thấy, đó là các lực lượng an ninh Afghanistan vốn dựa vào nhà thầu nước ngoài do Mỹ tài trợ trong việc duy tu, bảo dưỡng máy bay chiến đấu, xe bọc thép và các thiết bị quân sự khác. Tuy nhiên, các nhà thầu này sẽ theo chân Mỹ rời khỏi Afghanistan, do đó các lực lượng của chính phủ chỉ có thể duy trì hoạt động của hàng chục máy bay chiến đấu, máy bay chở hàng và máy bay không người lái của Mỹ thêm vài tháng. Điều này sẽ khiến không lực Afghanistan tê liệt, trong khi lực lượng này lại là lợi thế chính của quân đội Afghanistan khi đối đầu với Taliban nhờ vai trò yểm trợ các đợt tấn công trên bộ bằng các đợt không kích - năng lực mà Taliban còn thiếu.

Bên cạnh đó là tình trạng thiếu phối hợp trên thực địa. Mất đi nhuệ khí do nguồn lực hạn chế, Mỹ rút quân, lương bổng thấp và nạn tham nhũng tràn lan, nhiều binh lính Afghanistan đã giao nộp trung tâm các quận, bỏ lại các căn cứ quân sự và đầu hàng Taliban. Họ giao nộp hết vũ khí, đạn dược, phương tiện vận chuyển mà không cần phải giao chiến. Trong khi đó, các cuộc tấn công của Taliban ở các quận phía Bắc đã khiến cho lực lượng của chính phủ vốn đã hạn chế, nay còn bị dàn trải khắp các khu vực rộng lớn và do đó càng thêm suy yếu.

Tình hình an ninh ngày càng xuống cấp ở Afghanistan nhiều khả năng sẽ kích động một cuộc nội chiến tại đây trong vòng chưa đầy 6 tháng sau khi các lực lượng nước ngoài rút quân. Để khắc phục tình trạng thiếu khả năng phối hợp hiệu quả trong phản ứng quân sự, Chính phủ Afghanistan gần đây đã mở chiến dịch tổng động viên nhằm trang bị vũ khí cho dân thường và các lực lượng dân quân địa phương để đối phó với những bước tiến của Taliban. Nhưng, bằng các đợt tấn công có tổ chức, Taliban vẫn có thể dễ dàng đánh bại lực lượng dân quân địa phương do các lực lượng này không được huấn luyện và trang bị đầy đủ.

Hơn nữa, nhìn vào sự thiếu trung thành, các cuộc tranh giành quyền lực và tranh chấp lãnh thổ trong lịch sử lực lượng dân quân Afghanistan, không có gì đảm bảo rằng các nhóm này sẽ không tấn công lẫn nhau thay vì cùng nhau chiến đấu chống Taliban. Các thủ lĩnh quân phiệt đứng đầu các lực lượng dân quân địa phương đã bảo vệ các cộng đồng thiểu số thường là mục tiêu của Taliban. Tuy nhiên, dù các lực lượng này tạm thời hậu thuẫn cho chính phủ trong cuộc chiến hiện tại ở nhiều vùng phía Bắc nhưng họ cũng đồng thời có lãnh địa riêng, làm xói mòn quyền lực của Kabul ngay cả sau khi cuộc xung đột hiện tại chấm dứt.

Miền Bắc Afghanistan có thể sẽ bị biến thành chiến trường giữa Taliban và các nhóm không phải của người Pashtun gồm những người dân tộc thiểu số như Tajik và Uzbek. Tình trạng bạo lực ở đây có thể sẽ càng khiến đất nước thêm bất ổn, gây ra làn sóng di cư và các cuộc khủng hoảng tị nạn tại các quốc gia Trung Á. Miền Nam, nơi sinh sống chủ yếu của người Pashtun, có thể sẽ biến thành thành trì của các chiến binh Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) hay al-Qaeda, bởi họ có thể tự do tiến hành hàng loạt hoạt động như tuyển quân, đào tạo và huấn luyện bởi sự kiểm soát lỏng lẻo của chính quyền.

Tình hình ngày càng hỗn loạn ở Afghanistan cũng sẽ là mối nguy hiểm về an ninh với các nước láng giềng khi nước này trở thành mảnh đất màu mỡ cho các nhóm dân quân thiểu số. Việc lực lượng Taliban thắng thế rất có thể sẽ dẫn tới một cuộc khủng hoảng nhân đạo khó giải quyết trong khu vực giữa bối cảnh bạo lực và bất ổn thường trực.

Huy Thông (tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?