Lời nhắn nhủ cuối cùng của nhà tình báo Lev Manevich

Thời trẻ, ông đã gặp lãnh tụ của giai cấp vô sản Vladimir Lenin ở Thụy Sĩ, còn trong suốt cả cuộc chiến tranh, ông đã thu thập các bản vẽ và thông tin mật ở châu Âu. Ngay trước khi qua đời, Anh hùng Liên Xô, nhà tình báo Lev Manevich đã cứu sống 16.000 tù nhân ở trại tập trung Ebensee.

Ông sinh năm 1898 tại thành phố nhỏ Chausy thuộc tỉnh Mogilyov của Belarus trong gia đình luật sư người Do Thái Efim Manevich. Năm lên 7 tuổi, mẹ qua đời, và chẳng bao lâu Lev được gửi đến Zurich với anh trai Yakov và học tại Trường Cao đẳng Bách khoa  Zurich. Năm 1905, Yakov bị đày đi lao động khổ sai vì tham gia phong trào cách mạng, nhưng đã trốn ra nước ngoài và định cư ở Thụy Sĩ.

Tại Zurich, Lev Manevich bắt đầu học tiếng Đức và sau vài tháng, ông đã có thể giao tiếp bằng tiếng Đức với các giáo viên và bạn cùng lớp. Sau đó, ông chuyển sang học tiếng Pháp và tiếng Ý. Lev chỉ học các ngôn ngữ quốc gia của đất nước nơi ông sống và không ngờ rằng chính những kiến thức này sẽ quyết định sự nghiệp tình báo của ông.

Lời nhắn nhủ cuối cùng của nhà tình báo Lev Manevich -0
Nhà tình báo Lev Manevich.

Cùng với học ngoại ngữ ở Thụy Sĩ, Lev Manevich đã tiếp thu các quan điểm cách mạng của anh trai mình, người vẫn giữ liên lạc với những người Bolshevik từ nước ngoài. Năm 1916, Lev và Yakov thường đến nghe  Vladimir Lenin diễn thuyết tại các cuộc họp của chi bộ đảng, khi Người sống ở Zurich. Không có gì  ngạc nhiên là hai anh em nhà Manevich ngay lập tức trở về Nga khi nghe tin cuộc Cách mạng tháng Hai xảy ra. Cả hai đều háo hức xây dựng một tương lai cách mạng mới. Ngày 20/6/1917, hai anh em Manevich trở về Tổ quốc.  Vừa đặt chân đến nước Nga, Lev Manevich tình nguyện gia nhập Hồng quân.

Tuy nhiên, mùa xuân năm 1920, ông phải rời mặt trận. Ngành tình báo quân sự Liên Xô vừa ra đời, rất thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn. Cần những người biết ngoại ngữ và am hiểu cuộc sống ở nước ngoài. Trước hết, họ là những kiều dân yêu nước trở về tổ quốc sau cuộc cách mạng. Vì vậy, ban lãnh đạo đảng đã cử Lev Manevich đến Moscow, nơi ông tốt nghiệp Học viện Quân sự Hồng quân và phục vụ tại Tổng cục Tình báo thuộc Bộ Tổng tham mưu của Hồng quân Liên Xô.

Thủ trưởng trực tiếp của Lev Manevich là Yan Berzin, “cha đẻ” của ngành tình báo quân đội Liên Xô. Ngay từ cuối những năm 1920, ông đã dự báo Thế chiến thứ hai sẽ xảy ra dựa trên thông tin tình báo thu thập được. Berzin thậm chí còn xuất bản một cuốn sách, nơi ông viết rằng chiến tranh có thể nổ ra trong thập kỷ tới mà không được tuyên bố trước và sẽ trở thành cuộc “chiến tranh động cơ”. Vì vậy, nhiệm vụ ưu tiên của các nhân viên tình báo Liên Xô là thu thập thông tin về các công nghệ quân sự tiên tiến nhất.

Lời nhắn nhủ cuối cùng của nhà tình báo Lev Manevich -0
Lenin diễn thuyết ở Zurich.

Học vấn kỹ thuật của Lev Manevich trở nên rất hữu ích, vì vậy, năm 1925, ông được cử sang Đức hai năm. Chuyến đi này giống như một đợt "thực tập tốt nghiệp", nơi nhà tình báo phải trau dồi kỹ năng của mình. Nhiệm vụ chính ông phải thực hiện  là thiết lập các mối quan hệ và làm quen với những người có liên quan đến ngành công nghiệp quân sự. Dự kiến, sau đó Lev Manevich sẽ được cử sang Mỹ để hoạt động ngoại giao, và dưới vỏ bọc này, ông sẽ thu thập thông tin.

Để thực hiện điều đó, năm 1927, Lev Manevich trở lại Liên Xô và nhận được lời đề nghị bất ngờ của Yan Berzin: trở thành nhân viên tình báo mật ở châu Âu. Dù đây được coi là lời “đề nghị”, chứ không phải mệnh lệnh, nhưng Manevich hiểu rằng việc từ chối chẳng khác nào bản án tử hình. Đầu tiên, ông được cử đi học lái máy bay, còn sau đó đến Vienna dưới vỏ bọc của doanh nhân người Áo Konrad Kortner. Tuy nhiên, trong lưới tình báo, ông mang mật danh Étienne.

Thời gian đó, Lev Manevich đã có gia đình: năm 1921, ông kết hôn, và một năm sau, con gái Tatyana chào đời. Viễn cảnh chuyến đi mới và một cuộc chia tay dài tiếp theo khiến vợ ông rất buồn, và nhà tình báo đã đề nghị Yan Berzin cho phép vợ con ông đi cùng. Berzin hiểu rõ những rủi ro có thể xảy ra, nhưng miễn cưỡng đồng ý. Sau này cả hai đều thừa nhận quyết định này là sai lầm. Bà Nadezhda, vợ của Manevich, tới Vienna bằng hộ chiếu mang tên công dân Phần Lan Maria Westerholm, còn con gái Tatyana đổi tên thành Aino.

Rắc rối xảy ra ngay lập tức: cô con gái được bố dạy nói tiếng Đức từ khi còn nhỏ, suýt làm lộ bí mật của bố mẹ ngay tại nhà ga. Aino bắt đầu hỏi tại sao món súp được đựng trong bát, chứ không phải trong đĩa và tại sao người ta  lại cho quả trứng vào đó. Ông bố ngay lập tức bảo con nói nhỏ và cố gắng đừng tỏ ra ngạc nhiên. Ít lâu sau, cô bé lại làm cho bố mẹ sợ mất hồn khi trên hành lang khách sạn, cô hát một bài hát bằng tiếng Nga về quân đội Liên Xô.

Kết quả là cô bé Tanya (tên thân mật của Tatyana) đã vô tình gây ra nhiều rắc rối cho bố mẹ. Một lần, bà hàng xóm đưa cô đến nhà thờ. Vốn theo đạo Lutheran và sinh ra ở Liên Xô, Aino không biết Chúa Giêsu là ai, chứ đừng nói đến cầu nguyện và nghi lễ Kitô giáo. Bà hàng xóm ngạc nhiên đến gặp mẹ cô để hỏi, và sau đó đã báo cho cơ quan an ninh về cái gia đình kỳ lạ này. Hai mẹ con bị theo dõi. May mắn thay, Nadezhda đã liên lạc được với đại sứ quán và họ được khẩn cấp đưa về Liên Xô. Từ đó, Lev Manevich không bao giờ gặp lại vợ con nữa.

Lời nhắn nhủ cuối cùng của nhà tình báo Lev Manevich -0
Lev Manevich với chị gái.

Ít lâu sau, Lev Manevich chuyển đến Ý theo nguyện vọng. Mục tiêu của ông là các doanh nghiệp chế tạo máy bay - vào những năm 1930,  Ý là nước có ngành công nghiệp máy bay phát triển  nhất châu Âu. Và không chỉ máy bay, Ý còn chế tạo ra những chiếc tàu ngầm tốt nhất và súng cầm tay tiên tiến. Với cái tên Konrad Kortner, chủ sở hữu văn phòng cấp bằng sáng chế “Eureka”, Manevich đã may mắn ký được các hợp đồng với công ty “Neptune” của Đức. Công ty này sản xuất pin cho tàu ngầm. Đây là một thành công của ông, nhưng quan trọng hơn là cơ hội được đến Ý với tư cách là đại diện chính thức của công ty này.                                                                                                                                                      

Thế là năm 1931, Manevich đến Milan để mở chi nhánh của “Eureka” và nhanh chóng gia nhập giới kinh doanh bản địa. Ông trở thành thành viên của phòng thương mại địa phương, sống xa hoa, nổi tiếng là một người sành âm nhạc cổ điển và thường xuyên đến nhà hát La Scala. Ông đi xem opera với một nữ sinh viên nhạc viện trẻ tên là Ingrid. Những người xung quanh cho rằng họ yêu nhau, đặc biệt là kể từ khi Kortner hay lui tới căn hộ của cô. Những lúc ông đến chơi, đôi tình nhân thường mở máy hát đĩa than nghe nhạc opera.

Lời nhắn nhủ cuối cùng của nhà tình báo Lev Manevich -0
Yan Berzin - “cha đẻ” của ngành tình báo quân đội Liên Xô.

Thực ra, trong cái vỏ máy hát đắt tiền giấu một máy bộ đàm và Ingrid là nhân viên điện đài làm việc dưới mật danh Traviata. Cô chuyển tới Liên Xô những thông tin nhận được từ Lev Manevich về các sản phẩm mới của các nhà chế tạo quân sự Ý. Nhờ có cặp đôi “hâm mộ opera”, tình báo Liên Xô đã nhận được khoảng 200 bản vẽ và tài liệu bí mật, bao gồm thông tin về các cuộc thử nghiệm máy bay chiến đấu Caproni, máy bay ném bom Fiat BR, tàu ngầm lớp Mameli và nhiều công nghệ bí mật khác.

Tuy nhiên, lực lượng phản gián Ý vẫn lần ra dấu vết của một trong những điệp viên của Manevich, kỹ sư Pasquale Esposito, người đã cung cấp thông tin  mật cho Manevich. Esposito bị bắt khi đang mang các bản vẽ ra khỏi nhà máy. Sau khi bị cảnh sát tra tấn dã man và dọa giết con gái của mình, Esposito đã thú nhận. Cảm thấy mình bị theo dõi, Manevich kịp thời báo cho nữ nhân viên điện đài: Ingrid đã phá hủy chiếc máy hát cùng bộ đàm và trốn sang Thụy Sĩ trung lập. Năm 1932, Lev Manevich bị bắt và bị điều tra gần 5 năm. Nhưng ông dứt khoát phủ nhận quan hệ của mình với tình báo Liên Xô. Konrad Kortner khẳng định rằng với tư cách là chủ sở hữu của một văn phòng cấp bằng sáng chế, ông săn lùng các cải tiến kỹ thuật để làm giàu bằng phát minh của người khác.

Năm 1937, Lev Manevich bị kết án 16 năm tù vì hoạt động tình báo công nghiệp và bị giam giữ cùng những chuyên gia trong lĩnh vực công nghiệp quân sự. Điều này có lợi cho ông, vì nó cho phép ông khai thác được những thông tin có giá trị ngay cả khi ở trong tù và bí mật chuyển về Liên Xô.

Năm 1941, Manevich bị bệnh lao và được chuyển đến một nhà tù khác trên đảo San Stefano. Hai năm sau, quân Mỹ đổ bộ vào đảo và giải phóng toàn bộ tù nhân. Nhà tình báo trở lại đất liền, nhưng không may lại rơi vào khu vực bị quân Đức chiếm đóng. Mấy ngày sau, ông lại bị bắt và đưa vào trại tập trung.

Lần này, ông không khai tên mình là Konrad Kortner nữa, vì sợ bị đưa trở lại Áo và nhanh chóng bị lộ. Ông lấy tên một người có thật - Đại tá Liên Xô Ykov Starostin, đồng đội của ông trong cuộc Nội chiến. Manevich biết rõ tiểu sử của Starostin, nên không lo bị nghi ngờ.

Lời nhắn nhủ cuối cùng của nhà tình báo Lev Manevich -0
Con gái Tatyana bên mộ bố.

Sau một thời gian bị giam tại trại tập trung Mauthausen, đến cuối chiến tranh ông chuyển đến trại Ebensee, “chi nhánh” của Mauthausen. Và một ngày trước khi quân Đồng minh giải phóng trại tập trung, ông đã cứu được 16.000 tù nhân ở đây. Số là trước khi rút lui, quân Đức định dồn hàng nghìn tù nhân vào một hầm mỏ bị gài mìn và cho nổ tung. Nhờ thông thạo tiếng Đức, Manevich nắm được kế hoạch của Đức Quốc xã và cảnh báo cho các tù nhân không vào hầm mỏ. Quân Đức không dám nổ súng vì sợ tù nhân nổi loạn.

Đến thời gian này sức khỏe của Lev Manevich hoàn toàn suy sụp. Ngày 6/5/1945, sau khi được trả tự do, ông đã bộc bạch với một đồng đội đáng tin cậy trong trại tập trung, sĩ quan Liên Xô Grant Airapetov. “Hãy nói với cấp trên rằng tôi là Étienne”, - nhà tình báo thỉnh cầu, - “và bảo họ đừng làm hại gia đình tôi, vì tôi đã làm tất cả những gì có thể”. Lời nhắn nhủ của Lev Manevich đã được thực hiện. Không ai  làm hại vợ và con gái ông - ngược lại, họ được đối xử tử tế và bố trí công việc trong các cơ quan nhà nước.

Lev Manevich qua đời ngày 12/5/1945 và được chôn cất tại Áo với cái  tên Ykov Starostin. Chỉ đến năm 1965, danh tính của ông mới được phục hồi. Hài cốt của ông được cải táng tại nghĩa trang St. Martin ở thành phố Linz, nơi chôn cất những người lính Xôviết đã ngã xuống. Đồng thời ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô và Huân chương Lenin.

Anh Duy

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.