Lời kể của tên trộm tranh Van Gogh

"Một số người sinh ra để làm giáo viên. Cũng có người sinh ra làm cầu thủ bóng đá. Trong khi đó tôi vừa chào đời lại vướng nghiệp trộm cắp", Octave Durham tự nhận như vậy. Y là người lấy trộm 2 bức tranh vô giá của Vincent van Gogh vào buổi chiều tối ngày 7-12-2002.

Hơn 14 năm sau khi y và đồng phạm đột nhập Viện Bảo tàng Van Gogh ở New York, phá một cửa số bằng búa tạ rồi lấy mấy bức tranh, Durham đã thú nhận hết tội lỗi của mình trong một cuốn phim tài liệu dài 45 phút công chiếu trên đài truyền hình Hà Lan hôm 21-3 vừa qua, trùng ngày hai bức tranh quay trở về Viện Bảo tàng Van Gogh ở Hà Lan sau khi được thu hồi vào tháng 9-2016 tại nhà mẹ của một tên cướp người Italy.

Durham bị kết án năm 2004 và chỉ ngồi tù 25 tháng, những lời thú nhận của ông ta soi sáng cho hành trình lắt léo và cuộc giải cứu ngoạn mục hai bức tranh. Nó cũng giúp phân định rạch ròi giữa hành vi trộm tác phẩm nghệ thuật và phạm tội có tổ chức.

Octave Durham.
Octave Durham.

Durham nói trong phim: "Vụ trộm tranh chỉ diễn ra khoảng 3 phút 40 giây. Khi tôi “chôm” xong hai bức tranh, cảnh sát có mặt ở đó, tôi bỏ trốn rất nhanh trên một chiếc xe hơi. Tôi còn dám tháo mặt nạ trượt tuyết ra, hạ cửa sổ xe hơi xuống và nhìn thẳng vào mặt họ. Tôi có thể nghe rõ điều họ bàn tán nhưng họ không hề biết đó là tôi".

Lần đầu tiên sau nhiều năm tuyên bố mình vô tội, Durham chia sẻ "từng làm nhiều vụ “ăn” ngân hàng, mở két sắt an toàn và nhiều phi vụ ngoạn mục hơn vụ này nhiều lắm". Sở dĩ ông ta nhắm đến viện bảo tàng không phải vì thích thú gì cả, mà đơn giản là do ông ta có khả năng làm “dễ như chơi”. Ông ta khoe “con mắt nhà nghề của một tên trộm mách bảo tôi như thế!".

Hai kiệt tác của Van Gogh được xem là thuộc hàng "khó ước tính được giá trị", bởi vì chưa bao giờ những bức tranh này có mặt trên thương trường. "Cảnh biển tại Scheveningen" (vẽ năm 1882) là bức tranh sơn dầu, cỡ 34,5cm x 51cm. Nó là một trong hai bức vẽ cảnh biển hiếm hoi mà danh họa Van Gogh thực hiện trong những năm ông sống tại Hà Lan.

Bức tranh thứ hai "Congregation Leaving the Reformed Church in Nuenen" (vẽ trong các năm 1882-1984), đặc tả nhà thờ nơi cha của Van Gogh làm mục sư, do Van Gogh vẽ tặng mẹ.

Thật ra, Durham không biết gì về bối cảnh lịch sử của hai bức tranh. Đó là hai bức nhỏ nhất trong viện bảo tàng, gần cái lỗ ông ta chui vào nhất. Ông ta bỏ 2 bức tranh vào túi xách, rồi tụt xuống đất bằng dây thừng mà ông ta và kẻ đồng lõa bố trí từ trước. Cú chạm đất quá mạnh của Durham đã khiến bức cảnh biển bị đè bẹp, nó không còn nguyên vẹn. Ông ta vứt lại cái mũ bóng chày đen.

Nhân viên bảo vệ gọi cảnh sát tới, nhưng họ không được phép sử dụng vũ lực để cố bắt hai tên trộm. Về đến nhà, Durham lột bỏ hết khung tranh, tháo con chip gắn sau bức tranh cảnh biển vứt vào bồn cầu, còn khung tranh ông ta quẳng xuống một con kênh.

Durham không đem tranh ra bán ở chợ đen mà bắn tin nhờ đám xã hội đen "thu xếp" giùm. Có lần y đi gặp Cor van Hout, kẻ bị kết tội bắt cóc đại gia ngành bia Alfred H. Heineken. Van Hout đồng ý mua 2 bức tranh, nhưng gã này lại bị giết chết đúng ngày dự định mua tranh.

Sau đó, Durham và đồng phạm Henk Bieslijin liên lạc được với Raffaele Imperiale. Tên này có lúc bán cần sa bên ngoài một quán cà phê ở Amsterdam (Hà Lan), đồng ý mua hai bức tranh  vào tháng 3-2003 với giá khoảng 350.000 euros. Số tiền này Durham và Henk Bieslijin chia nhau.

Bức tranh Cảnh biển tại Scheveningen.
Bức tranh Cảnh biển tại Scheveningen.

Hai luật sư của Imperiale - Maurizio Frizzi và Giovanni Riccie (ở Genoa, Italy) - xác nhận rằng thân chủ của họ đã mua hai bức tranh, dẫu thừa biết chúng là đồ trộm cắp, bởi vì Imperiale "đam mê hội họa" và vì "giá rất hời". Imperiale gửi hai bức tranh sang Italy trong vòng 2 tuần lễ, và không bao giờ trưng chúng ra nữa. Trong khi hai tên trộm "chơi sạch túi" trong khoảng 6 tuần bằng cách mua xe máy, xe hơi Mercedes E320, quần áo, nữ trang cho bạn gái, du lịch tới New York...

Durham nhớ lại. Những thương vụ mua bán này giúp các nhà điều tra bắt được Durham thông qua việc gài bọ nghe lén. Họ có đến căn hộ của y, nhưng Durham ranh ma trốn thoát bằng cách trèo lên bờ tường chung cư - một kỹ năng khiến y có biệt danh "Con khỉ".

Durham trốn sang Tây Ban Nha, rồi bị cảnh sát nước này bắt giữ tại Marbella, một thị trấn nghỉ dưỡng ở miền nam, vào tháng 12-2003. Mùa hè sau đó, các điều tra viên pháp y Hà Lan xác nhận mẫu DNA lấy từ cái mũ đen Durham bỏ lại hiện trường vụ cướp tranh trùng khớp với DNA của y. Durham và Bieslijn bị kết án năm đó.

Durham ra tù năm 2006, nhưng vẫn còn nợ 350.000 euro tiền phạt, và nay đã trả được 60.000 euro. Ông ta bị bắt trở lại sau một vụ cướp bất thành một ngân hàng khác. Năm 2013, Durham tìm đến Viện Bảo tàng Van Gogh vừa nhất mực cho rằng mình vô tội, vừa đề nghị giúp tìm lại hai kiệt tác. Nhưng lãnh đạo viện bảo tàng bác bỏ đề nghị của ông ta.

Năm 2015, Durham gặp nhà làm phim tài liệu Vincent Verweij thông qua một người bạn. Durham trình bày với Verweij rằng, muốn giúp tìm lại hai bức tranh để không còn nợ nần gì với viện bảo tàng và hoàn lương vĩnh viễn. Đến lúc này, Durham vẫn cứ cho rằng mình vô tội.

Verweij cho biết trong một cuộc phỏng vấn: "Nói thật là tôi không tin anh ta. Một ngày nọ, anh ta gửi cho tôi một tin nhắn, xin gặp riêng ở một quán cà phê. Tại đây, anh ta thú nhận rằng anh ta đã nói dối tôi, và chính anh ta đột nhập vào viện bảo tàng!"

Verweij bắt đầu dựng phim. Trong lúc làm phim, ông tình cờ biết một bước ngoặt lớn trong vụ án: Ngày 29-8-2016, Imperiale có gửi một lá thư tới công tố viên Vincenza Marra ở Naples thông báo rằng, ông ta đang giữ hai bức tranh ấy. Lá thư này quả là cứu tinh cho viện bảo tàng Van Gogh ở Hà Lan, vì nếu chính quyền thành phố Naples không trao trả thì viện bảo tàng không biết đâu mà tìm. Willem Nijkerk, công tố viên Hà Lan, khẳng định chính cảnh sát Italy giúp phá án thành công, và lưu ý rằng Durham không có vai trò gì trong việc tìm lại hai bức tranh.

Raffaele Imperiale bỏ trốn khỏi Hà Lan sang Dubai (thuộc Các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất, UAE) từ năm 2013 hay 2014. Tháng 9-2016, cảnh sát Italy đến nhà mẹ của Imperiale (gần Naples), nơi hai bức tranh được bọc vải và giấu kín trong một khoảng hở giữa hai bức tường cạnh nhà bếp.

Các nhà điều tra Italy cũng thu giữ khoảng 20 triệu euro dưới dạng nhiều tài sản khác như đất trang trại, nhiều biệt thự, căn hộ do Imperiale đứng tên và một đồng sự khác. Tháng 2-2017, hai bức tranh được trưng bày lần đầu tiên suốt 3 tuần tại viện bảo tàng quốc gia Capodimonte ở Naples, Italy. Chúng hiện đã trở lại vị trí trưng bày cũ trong viện bảo tàng Van Gogh ở Hà Lan kể từ ngày 20-3-2017.

Phương Nguyên (theo NYT)

Các tin khác

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Văn hóa, lịch sử không còn chỉ nằm trong sách giáo khoa, những trang tư liệu hay không gian bảo tàng. Trên TikTok, Facebook, Instagram, YouTube... người trẻ đang kể câu chuyện của cha ông bằng video ngắn, tranh vẽ, thời trang, âm nhạc và công nghệ số. Cách kể mới đang giúp di sản đến gần hơn với công chúng trẻ. Nhưng khi một video có thể lan truyền tới hàng trăm nghìn người chỉ trong thời gian ngắn, câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để sáng tạo mà không làm sai lệch những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ?

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Dù ông Trump tuyên bố Mỹ "không cần Canada", thực tế Washington đang mua phần lớn dầu thô, khí đốt, điện cùng nhiều nguyên liệu công nghiệp sống còn từ quốc gia láng giềng.

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Sau 6 tháng xung đột Trung Đông, giá dầu và xăng vẫn neo cao nhưng thị trường đang dần hình thành một "bình thường mới". Dù Mỹ nỗ lực mở rộng nguồn cung qua thỏa thuận với Venezuela, giá nhiên liệu vẫn khó hạ nhiệt trong ngắn hạn.

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Ra đời từ năm 1989 từ ý tưởng của cộng đồng địa phương nhằm đưa du khách trở về với bầu không khí "vàng" của các thập niên từ 1950 - 1980, lễ hội Golden Oldies được tổ chức vào ngày cuối tuần cuối cùng của tháng 7 hàng năm tại làng Krofdorf-Gleiberg, thị trấn Wettenberg, tiểu bang Hessen - Đức. Kết hợp giữa âm nhạc, xe cơ giới và thời trang vintage, Golden Oldies đã trở thành một trong những lễ hội văn hóa hoài niệm lớn nhất nước Đức, thu hút mỗi năm khoảng 60.000 - 70.000 lượt du khách.

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Chỉ còn ít tuần nữa, Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 (Asiad 20) sẽ chính thức khởi tranh tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản). Thời điểm này, không khí tập luyện tại các trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia đang bước vào giai đoạn "nước rút" khốc liệt nhất. Với mục tiêu phấn đấu giành từ 4 - 6 HCV, Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đang dồn toàn lực, kích hoạt chế độ "cắm trại săn vàng" cho các đội tuyển trọng điểm.

Một thoáng Milan

Một thoáng Milan

Được coi là trung tâm quan trọng của thời trang châu Âu, cái nôi của Opera và đô thị kinh tế của nước Ý, Milan trên thực tế còn là một trong những thành phố đẹp nhất nước Ý. Ẩm thực đa dạng và cuộc sống nhộn nhịp, Milan là sự hòa quyện giữa cuộc sống hiện đại phồn thịnh với vô vàn di tích lịch sử tráng lệ. Sự tiên phong nghệ thuật độc đáo và bảo tồn truyền thống cổ điển đã đem đến cho Milan một vẻ quyến rũ mê hoặc.

Mỹ phát động “chiến tranh kinh tế” chống Iran

Mỹ phát động “chiến tranh kinh tế” chống Iran

Ngày 24/8, chính quyền Mỹ đã công bố chiến dịch “chiến tranh kinh tế” hủy diệt do Tổng thống Donald Trump phát động nhằm đối phó với Iran. Chiến dịch này đang được giới quan sát quốc tế theo dõi xem liệu ông Trump có thật sự thực hiện đúng như những gì tuyên bố hay không, khi những cái giá phải trả về mặt chính trị ngày càng tăng.