Lời kể của tên trộm tranh Van Gogh

"Một số người sinh ra để làm giáo viên. Cũng có người sinh ra làm cầu thủ bóng đá. Trong khi đó tôi vừa chào đời lại vướng nghiệp trộm cắp", Octave Durham tự nhận như vậy. Y là người lấy trộm 2 bức tranh vô giá của Vincent van Gogh vào buổi chiều tối ngày 7-12-2002.

Hơn 14 năm sau khi y và đồng phạm đột nhập Viện Bảo tàng Van Gogh ở New York, phá một cửa số bằng búa tạ rồi lấy mấy bức tranh, Durham đã thú nhận hết tội lỗi của mình trong một cuốn phim tài liệu dài 45 phút công chiếu trên đài truyền hình Hà Lan hôm 21-3 vừa qua, trùng ngày hai bức tranh quay trở về Viện Bảo tàng Van Gogh ở Hà Lan sau khi được thu hồi vào tháng 9-2016 tại nhà mẹ của một tên cướp người Italy.

Durham bị kết án năm 2004 và chỉ ngồi tù 25 tháng, những lời thú nhận của ông ta soi sáng cho hành trình lắt léo và cuộc giải cứu ngoạn mục hai bức tranh. Nó cũng giúp phân định rạch ròi giữa hành vi trộm tác phẩm nghệ thuật và phạm tội có tổ chức.

Octave Durham.
Octave Durham.

Durham nói trong phim: "Vụ trộm tranh chỉ diễn ra khoảng 3 phút 40 giây. Khi tôi “chôm” xong hai bức tranh, cảnh sát có mặt ở đó, tôi bỏ trốn rất nhanh trên một chiếc xe hơi. Tôi còn dám tháo mặt nạ trượt tuyết ra, hạ cửa sổ xe hơi xuống và nhìn thẳng vào mặt họ. Tôi có thể nghe rõ điều họ bàn tán nhưng họ không hề biết đó là tôi".

Lần đầu tiên sau nhiều năm tuyên bố mình vô tội, Durham chia sẻ "từng làm nhiều vụ “ăn” ngân hàng, mở két sắt an toàn và nhiều phi vụ ngoạn mục hơn vụ này nhiều lắm". Sở dĩ ông ta nhắm đến viện bảo tàng không phải vì thích thú gì cả, mà đơn giản là do ông ta có khả năng làm “dễ như chơi”. Ông ta khoe “con mắt nhà nghề của một tên trộm mách bảo tôi như thế!".

Hai kiệt tác của Van Gogh được xem là thuộc hàng "khó ước tính được giá trị", bởi vì chưa bao giờ những bức tranh này có mặt trên thương trường. "Cảnh biển tại Scheveningen" (vẽ năm 1882) là bức tranh sơn dầu, cỡ 34,5cm x 51cm. Nó là một trong hai bức vẽ cảnh biển hiếm hoi mà danh họa Van Gogh thực hiện trong những năm ông sống tại Hà Lan.

Bức tranh thứ hai "Congregation Leaving the Reformed Church in Nuenen" (vẽ trong các năm 1882-1984), đặc tả nhà thờ nơi cha của Van Gogh làm mục sư, do Van Gogh vẽ tặng mẹ.

Thật ra, Durham không biết gì về bối cảnh lịch sử của hai bức tranh. Đó là hai bức nhỏ nhất trong viện bảo tàng, gần cái lỗ ông ta chui vào nhất. Ông ta bỏ 2 bức tranh vào túi xách, rồi tụt xuống đất bằng dây thừng mà ông ta và kẻ đồng lõa bố trí từ trước. Cú chạm đất quá mạnh của Durham đã khiến bức cảnh biển bị đè bẹp, nó không còn nguyên vẹn. Ông ta vứt lại cái mũ bóng chày đen.

Nhân viên bảo vệ gọi cảnh sát tới, nhưng họ không được phép sử dụng vũ lực để cố bắt hai tên trộm. Về đến nhà, Durham lột bỏ hết khung tranh, tháo con chip gắn sau bức tranh cảnh biển vứt vào bồn cầu, còn khung tranh ông ta quẳng xuống một con kênh.

Durham không đem tranh ra bán ở chợ đen mà bắn tin nhờ đám xã hội đen "thu xếp" giùm. Có lần y đi gặp Cor van Hout, kẻ bị kết tội bắt cóc đại gia ngành bia Alfred H. Heineken. Van Hout đồng ý mua 2 bức tranh, nhưng gã này lại bị giết chết đúng ngày dự định mua tranh.

Sau đó, Durham và đồng phạm Henk Bieslijin liên lạc được với Raffaele Imperiale. Tên này có lúc bán cần sa bên ngoài một quán cà phê ở Amsterdam (Hà Lan), đồng ý mua hai bức tranh  vào tháng 3-2003 với giá khoảng 350.000 euros. Số tiền này Durham và Henk Bieslijin chia nhau.

Bức tranh Cảnh biển tại Scheveningen.
Bức tranh Cảnh biển tại Scheveningen.

Hai luật sư của Imperiale - Maurizio Frizzi và Giovanni Riccie (ở Genoa, Italy) - xác nhận rằng thân chủ của họ đã mua hai bức tranh, dẫu thừa biết chúng là đồ trộm cắp, bởi vì Imperiale "đam mê hội họa" và vì "giá rất hời". Imperiale gửi hai bức tranh sang Italy trong vòng 2 tuần lễ, và không bao giờ trưng chúng ra nữa. Trong khi hai tên trộm "chơi sạch túi" trong khoảng 6 tuần bằng cách mua xe máy, xe hơi Mercedes E320, quần áo, nữ trang cho bạn gái, du lịch tới New York...

Durham nhớ lại. Những thương vụ mua bán này giúp các nhà điều tra bắt được Durham thông qua việc gài bọ nghe lén. Họ có đến căn hộ của y, nhưng Durham ranh ma trốn thoát bằng cách trèo lên bờ tường chung cư - một kỹ năng khiến y có biệt danh "Con khỉ".

Durham trốn sang Tây Ban Nha, rồi bị cảnh sát nước này bắt giữ tại Marbella, một thị trấn nghỉ dưỡng ở miền nam, vào tháng 12-2003. Mùa hè sau đó, các điều tra viên pháp y Hà Lan xác nhận mẫu DNA lấy từ cái mũ đen Durham bỏ lại hiện trường vụ cướp tranh trùng khớp với DNA của y. Durham và Bieslijn bị kết án năm đó.

Durham ra tù năm 2006, nhưng vẫn còn nợ 350.000 euro tiền phạt, và nay đã trả được 60.000 euro. Ông ta bị bắt trở lại sau một vụ cướp bất thành một ngân hàng khác. Năm 2013, Durham tìm đến Viện Bảo tàng Van Gogh vừa nhất mực cho rằng mình vô tội, vừa đề nghị giúp tìm lại hai kiệt tác. Nhưng lãnh đạo viện bảo tàng bác bỏ đề nghị của ông ta.

Năm 2015, Durham gặp nhà làm phim tài liệu Vincent Verweij thông qua một người bạn. Durham trình bày với Verweij rằng, muốn giúp tìm lại hai bức tranh để không còn nợ nần gì với viện bảo tàng và hoàn lương vĩnh viễn. Đến lúc này, Durham vẫn cứ cho rằng mình vô tội.

Verweij cho biết trong một cuộc phỏng vấn: "Nói thật là tôi không tin anh ta. Một ngày nọ, anh ta gửi cho tôi một tin nhắn, xin gặp riêng ở một quán cà phê. Tại đây, anh ta thú nhận rằng anh ta đã nói dối tôi, và chính anh ta đột nhập vào viện bảo tàng!"

Verweij bắt đầu dựng phim. Trong lúc làm phim, ông tình cờ biết một bước ngoặt lớn trong vụ án: Ngày 29-8-2016, Imperiale có gửi một lá thư tới công tố viên Vincenza Marra ở Naples thông báo rằng, ông ta đang giữ hai bức tranh ấy. Lá thư này quả là cứu tinh cho viện bảo tàng Van Gogh ở Hà Lan, vì nếu chính quyền thành phố Naples không trao trả thì viện bảo tàng không biết đâu mà tìm. Willem Nijkerk, công tố viên Hà Lan, khẳng định chính cảnh sát Italy giúp phá án thành công, và lưu ý rằng Durham không có vai trò gì trong việc tìm lại hai bức tranh.

Raffaele Imperiale bỏ trốn khỏi Hà Lan sang Dubai (thuộc Các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất, UAE) từ năm 2013 hay 2014. Tháng 9-2016, cảnh sát Italy đến nhà mẹ của Imperiale (gần Naples), nơi hai bức tranh được bọc vải và giấu kín trong một khoảng hở giữa hai bức tường cạnh nhà bếp.

Các nhà điều tra Italy cũng thu giữ khoảng 20 triệu euro dưới dạng nhiều tài sản khác như đất trang trại, nhiều biệt thự, căn hộ do Imperiale đứng tên và một đồng sự khác. Tháng 2-2017, hai bức tranh được trưng bày lần đầu tiên suốt 3 tuần tại viện bảo tàng quốc gia Capodimonte ở Naples, Italy. Chúng hiện đã trở lại vị trí trưng bày cũ trong viện bảo tàng Van Gogh ở Hà Lan kể từ ngày 20-3-2017.

Phương Nguyên (theo NYT)

Các tin khác

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.