Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Theo báo cáo của Công ty TNHH VSIP Hà Tĩnh, trong quá trình nghiên cứu, đề xuất chủ trương đầu tư Dự án KCN Bắc Thạch Hà (giai đoạn 1), VSIP Hà Tĩnh đã phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát hiện trạng khu vực thực hiện dự án. Qua khảo sát xác định trong phạm vi dự án có khoảng 1,51ha đất bãi thải của Khu xử lý rác Con Dài, là khu vực xử lý rác thải cho xã Việt Tiến (cũ).

“Núi rác” ẩn mình trong lòng đất, chính quyền vẫn bàn giao mặt bằng sạch

Sau khi Dự án KCN Bắc Thạch Hà (giai đoạn 1) được chấp thuận chủ trương đầu tư, để phục vụ công tác thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của Dự án, Công ty TNHH VSIP Hà Tĩnh có văn bản đề nghị UBND huyện Thạch Hà (cũ) cho ý kiến về phương án xử lý các công trình hiện trạng trên đất của dự án, trong đó bao gồm Khu xử lý rác Con Dài.

Tại thời điểm khảo sát, khu xử lý rác đã ngừng hoạt động, hạ tầng kỹ thuật xuống cấp và còn tồn đọng rác thải ước tính 400kg - 500kg. Ngay sau đó, huyện Thạch Hà cho biết, đối với khối lượng rác thải tồn đọng khoảng 150 tấn, huyện đã giao xã Việt Tiến (cũ) phối hợp với các đơn vị có chức năng thu gom, vận chuyển về Khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt Thạch Lạc - Thạch Trị để xử lý theo quy định.

Ngày 5/2/2024, huyện Thạch Hà đã ban hành Quyết định thu hồi đất để thực hiện dự án KCN Bắc Thạch Hà (giai đoạn 1), trong đó bao gồm thửa đất số 185, tờ bản đồ số 4, là vị trí Khu xử lý rác Con Dài. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực này thuộc địa bàn xã Việt Xuyên.

VSIP Hà Tĩnh đã phối hợp với UBND xã Việt Xuyên thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, xử lý tài sản trên đất và tổ chức thu gom, vận chuyển khối lượng rác tồn đọng trên bề mặt (khoảng 150 tấn) về Khu xử lý rác Hồng Lộc để xử lý theo quy định. Ngày 14/6/2025, UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Quyết định cho thuê đất đối với Công ty TNHH VSIP Hà Tĩnh, trong đó bao gồm thửa đất số 185, tờ bản đồ số 4, là vị trí Khu xử lý rác Con Dài.

Sau khi được giao đất, nhà đầu tư đã tiến hành khảo sát địa chất khu vực thực hiện dự án để phục vụ công tác lập báo cáo nghiên cứu khả thi và triển khai các bước thiết kế. Quá trình thực hiện khoan khảo sát địa chất, chủ đầu tư thực hiện hố khoan cách vị trí nhà máy rác khoảng 20m nhưng không phát hiện lượng rác thải khổng lồ bị chôn lấp dưới mặt đất.

Theo ý kiến của các sở ngành, địa phương Hà Tĩnh, quá trình nghiên cứu, khảo sát, thực hiện Dự án hạ tầng KCN Bắc Thạch Hà thuộc về trách nhiệm của Công ty TNHH VSIP Hà Tĩnh, do đó việc chưa phát hiện lượng rác thải tồn đọng bị chôn lấp trong phạm vi toàn khu đất, chủ yếu là do lỗi của công ty.

Loay hoay tìm phương án xử lý

Theo báo cáo của UBND xã Việt Xuyên, lò đốt rác thải sinh hoạt tại thôn Bùi Xá, xã Phù Việt (cũ) được UBND xã Phù Việt tiến hành lắp đặt và đưa vào vận hành thử nghiệm từ tháng 10/2015. Sau đó, lò đốt được bàn giao cho HTX Thanh niên bảo vệ môi trường Phù Việt vận hành.

Đến tháng 10/2018, Công ty CP Bình Minh Vina Vinagreen (trụ sở tại xã Thạch Lạc, tỉnh Hà Tĩnh) tiếp nhận, nhưng vẫn để HTX Thanh niên bảo vệ môi trường Phù Việt vận hành. Đến tháng 11/2019, Công ty CP Bình Minh Vina Vinagreen trả lại dự án. Từ tháng 2/2020, lò đốt rác bị hư hỏng nặng và không thể phục hồi, buộc phải thuê đơn vị chuyên xử lý rác thải nơi khác đến vận hành, đến cuối năm 2022 thì ngừng hoạt động hoàn toàn.

Quá trình vận hành lò đốt rác, chính quyền địa phương cho rằng, do lượng rác vận chuyển về lớn, công suất lò đốt ko đáp ứng, rác lẫn nhiều hữu cơ, mưa kéo dài dẫn đến rác không được đốt hoàn toàn lẫn với rác chưa được đốt kịp. Có nhiều thời điểm lò bị hư hỏng do mưa bão, ống khói bị gãy; lò bị chập điện… dẫn đến tồn đọng lượng rác đang đốt dở không thể tiếp tục đốt. Do đó, để giải phóng mặt bằng, tập kết rác mới, HTX Thanh niên Phù Việt đã chủ động chôn lấp tại chỗ lượng mùn xỉ thải có lẫn phần rác bị đốt cháy dở trong khuôn viên nhà máy.

Bên cạnh đó, trong thời gian hoạt động, qua nhiều đợt mưa bão, ngập lụt, có nhiều thời điểm nước lụt cuốn rác tập kết tại khu vực sân phơi xuống hồ điều hoà trong khu vực lò đốt. Do nhân lực tại chỗ còn hạn chế, thiếu các máy móc nên Hợp tác xã không kịp thời tiến hành trục vớt số rác bị cuốn xuống hồ để đưa lên phơi và đốt theo quy trình dẫn đến tồn đọng lượng rác chưa được xử lý dưới đáy hồ.

Liên quan đến vấn đề này, trong thời gian vừa qua, các ngành chức năng của Hà Tĩnh đã nhiều lần tổ chức họp bàn, đưa ra các giải pháp để xử lý nhưng gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Cũng theo UBND xã Việt Xuyên, đến đầu tháng 8/2025, đã hoàn thành việc giải phóng mặt bằng tại khu vực lò đốt rác sinh hoạt cũ và bàn giao mặt bằng sạch cho công ty. Từ đó đến tháng 5/2026, UBND xã Việt Xuyên không nhận được báo cáo nào từ công ty TNHH VSIP liên quan đến lượng rác thải tồn đọng dưới mặt đất nêu trên.

Về phương án xử lý, tỉnh Hà Tĩnh đã thống nhất giao Công ty TNHH VSIP Hà Tĩnh bố trí máy móc, nhân lực, phương tiện để khẩn trương đào lượng rác chôn lấp lên khỏi khu vực hiện đang chôn lấp. Phân loại, sàng lọc, bóc tách phần mùn, đất, cát, xỉ... chuyển về khu vực quy hoạch trồng cây xanh của Dự án để tái sử dụng.

Đối với phần rác thải còn lại, tạm thời vận chuyển sang lô đất công nghiệp bên cạnh của Dự án, phơi khô giảm khối lượng để chuyển đơn vị có chức năng xử lý.

Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng KCN Bắc Thạch Hà (giai đoạn 1) hay còn gọi là VSIP Hà Tĩnh, được Phê duyệt theo Quyết định số 1003/QĐ-TTg ngày 29/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 1.555 tỷ đồng, quy mô diện tích 190,41ha tại xã Việt Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Dự án được khởi công vào ngày 25/6/2024, Chủ đầu tư là Công ty CP Phát triển Đô thị và Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP).