Loạt mỏ khoáng sản trúng đấu giá nhưng chậm đưa vào khai thác
Ngày 4/3, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh có văn bản gửi 13 tổ chức trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản, yêu cầu tập trung hoàn thiện hồ sơ, thủ tục các mỏ trúng đấu giá, hoàn thiện các hồ sơ pháp lý, bao gồm thủ tục đánh giá tác động môi trường. Theo Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Tĩnh, Đánh giá tác động môi trường được thực hiện đồng thời với quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án đầu tư theo quy định. Để siết chặt quản lý trong quá trình khai thác, Hà Tĩnh yêu cầu các dự án này chủ đầu tư phải có quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo ĐTM trước khi phê duyệt dự án.
Trước đó, vào các ngày 26/12/2025 và 15/1/2026, Công ty Đấu giá Hợp danh Minh Nhật - đơn vị được lựa chọn đã triển khai việc tổ chức đấu giá 15 mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường để đáp ứng nhu cầu nguồn cung trên địa bàn Hà Tĩnh. Trong số này, có 12 mỏ đất, 2 mỏ cát xây dựng và 1 mỏ cát, sỏi lòng sông. Các mỏ này được đấu theo hình thức bằng phương thức bỏ phiếu gián tiếp, phương thức trả giá lên. Kết quả, 13 doanh nghiệp trên địa bàn đã trúng đấu giá thành công quyền khai thác 15 mỏ khoáng sản, trong đó có 2 doanh nghiệp trúng cùng lúc 2 mỏ đất san lấp.
Các cuộc đấu giá này được tổ chức công khai, thông báo rộng rãi và quá trình tổ chức đấu giá có sự giám sát của Sở Nông nghiệp và Môi trường, Công an tỉnh, Thanh tra tỉnh, Sở Tư pháp, Sở Tài chính và Thuế tỉnh Hà Tĩnh nên đã đưa lại những kết quả vượt xa ngoài sự mong đợi khi tất cả các mỏ trúng đấu giá đều cao hơn nhiều so với giá khởi điểm. Đơn cử, mỏ đất khu vực Cụp Bưởi tại phường Hoành Sơn có diện tích 14,98 ha, tài nguyên dự báo 2,25 triệu m3, có giá khởi điểm hơn 2,8 tỉ đồng, được Công ty CP đầu tư và xây dựng Hưng Thành Đạt tại xã Kỳ Hoa, tỉnh Hà Tĩnh đấu trúng với giá khoảng 80 tỉ đồng, tăng gần 30 lần so với giá khởi điểm.
Cũng doanh nghiệp này đã đấu trúng mỏ đất đồi khu vực Bắc núi Sim 2 phường Sông Trí, diện tích 13,08ha, trữ lượng dự báo 2,3 triệu m3 với số tiền khoảng 73 tỉ đồng, trong khi giá khởi điểm hơn 2,9 tỉ đồng. Trước đó, tại phiên đấu giá ngày 21/10/2024, Công ty CP đầu tư xây dựng bất động sản Trọng Tín cũng đã trúng quyền khai thác khoáng sản mỏ cát Cụp Bàu, giá khởi điểm 9,5 tỷ đồng, trúng đấu giá 134,152 tỷ đồng sau 117 bước giá.
Cũng doanh nghiệp này đã trúng quyền khai thác mỏ đất làm gạch, ngói có giá khởi điểm 7,5 tỷ đồng, giá trúng đấu giá 56 tỷ đồng. Dịp này, Công ty TNHH Xây dựng và thương mại An Bình cũng trúng đấu giá mỏ đất san lấp Lưu Vĩnh Sơn 1 có giá khởi điểm 7,5 tỷ đồng, trúng đấu giá 56 tỷ đồng.
Trong số 15 mỏ khoáng sản đã được đấu giá thành công, có 12 mỏ đất san lấp có nguồn tài nguyên dự báo lên tới 13,2 triệu m3 và 3 mỏ cát xây dựng với tổng trữ lượng dự báo khoảng 2 triệu m3. Cùng với 15 mỏ khoáng sản vừa được đấu giá thành công, trong thời gian từ cuối năm 2024 đến tháng 12/2025, tỉnh Hà Tĩnh cũng đã tổ chức đấu giá, phê duyệt kết quả trúng đấu giá 10 mỏ khoáng sản (1 mỏ cát, 2 mỏ đá, 1 mỏ đất sét và 6 mỏ đất san lấp), thu ngân sách Nhà nước ước tính khoảng 357 tỷ đồng. Đến nay, các đơn vị trúng đấu giá đang từng bước triển khai quy trình, hoàn tất hồ sơ, thủ tục trước khi được UBND tỉnh cấp quyền khai thác mỏ khoáng sản.
Vẫn còn nhiều bất cập trong quản lý, khai thác khoáng sản
Được cho là địa phương đi đầu, thành công trong việc tổ chức đấu giá quyền khai thác đối với các mỏ khoáng sản, tuy nhiên thời gian vừa qua Hà Tĩnh cũng khiến một số doanh nghiệp sống dở, chết dở khi bất nhất trong việc xử lý các thủ tục đầu tư liên quan đến các mỏ khoáng sản được đưa ra đấu giá công khai.
Từ năm 2021, địa phương này đưa ra đấu giá quyền khai thác 17 mỏ khoáng sản, các doanh nghiệp trúng đấu giá đã nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản một lần ngay sau đó nhưng đến nay, nhiều mỏ khoáng sản vẫn chưa thể khai thác xuất phát từ trình thực hiện các trình tự thủ tục sau đấu giá còn một số tồn tại, hạn chế về thủ tục thực hiện. Ngành chức năng mặc dù đã cố gắng gỡ vướng nhưng vẫn loay hoay, luẩn quẩn khiến doanh nghiệp suốt nhiều năm phải “đứng im” tại chỗ. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến nguồn vật liệu xây dựng thông thường tại Hà Tĩnh khan hiếm, đặc biệt là tại các khu vực kinh tế trọng điểm như Khu kinh tế Vũng Áng, Khu kinh tế Cầu Treo, Khu công nghiệp Gia Lách, VSIP Hà Tĩnh...
Không chỉ vậy, đối với nhóm các mỏ khoáng sản trúng đấu giá từ năm 2024, theo kế hoạch phải hoàn tất thủ tục, đưa vào hoạt động sau 6 tháng kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đầu tư, nhưng đến thời điểm hiện nay vẫn chậm hoàn tất thủ tục để đưa vào khai thác. Chỉ với 59 mỏ khoáng sản còn thời hạn hoạt động, trong đó có 18 mỏ đất, 28 mỏ đá, 6 mỏ cát và 7 mỏ sét trên địa bàn toàn tỉnh Hà Tĩnh đã dẫn đến tình trạng tại một số nơi, một số thời điểm, các nguồn khoáng sản này vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của nhiều công trình, dự án lớn, nhất là nguồn đất san lấp.
Để gỡ khó cho các mỏ khoáng sản thuộc diện đấu giá, thời gian vừa qua một số địa phương trong cả nước đã đề nghị bỏ điều kiện cấp Chủ trương đầu tư đối với các mỏ đã trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Đây được cho là rào cản lớn gây khó khăn đối với việc hoàn tất thủ tục để đưa các mỏ khoáng sản trúng đấu giá vào khai thác. Một số địa phương khác cũng kiến nghị việc cần phải giải phóng mặt bằng sạch trước khi đưa vào đấu giá khu vực mỏ, bởi thực tế tại nhiều nơi, trong đó có Hà Tĩnh có trường hợp khu vực mỏ đã đấu giá và được cấp phép nhưng không khai thác được vì không giải phóng được mặt bằng, gây mất ANTT, lãng phí thời gian và tiền của doanh nghiệp.
Với việc chậm trễ hoàn tất thủ tục đưa các mỏ khoáng sản vào khai thác, trong đó có các mỏ đã đưa ra đấu giá quyền khai thác là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến khan hiếm vật liệu san lấp, vật liệu xây dựng thông thường cấp cho các dự án lớn trên địa bàn, đặc biệt là trong bối cảnh nhiều dự án trong điểm quốc gia đã và đang được triển khai xây dựng như hiện nay. Nhiều doanh nghiệp đã lợi dụng nguồn cung vượt cầu, lén lút thu mua, khai thác vật liệu chui, không rõ nguồn gốc; hoặc cấu kết với các doanh nghiệp tại nhiều địa phương trong cả nước để xuất khống, mua bán hóa đơn giả để trục lợi, gây khó khăn trong công tác quản lý nhà nước và thất thoát ngân sách trong lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản.
Loạt dự án trọng điểm tại Khu kinh tế Vũng Áng “khát” vật liệu san lấp 
Quyết liệt đấu tranh với tội phạm trên sông nước 
