Gồng mình chống ngập giữa mùa nắng nóng
Hiện nay, trên địa bàn Khu kinh tế (KKT) Vũng Áng đang tập trung triển khai thi công nhiều dự án trọng điểm, nhiều hạng mục công trình được thi công, chia cắt các khu vực, có khả năng gây cản trở dòng chảy, tích nước gây ngập úng. Số lượng lao động, máy móc, thiết bị, vật tư tập trung lớn dẫn đến nguy cơ ngập úng cục bộ là rất cao.
Ngày 27/6/2026, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự tỉnh Hà Tĩnh đã có văn bản gửi Công ty CP Đầu tư và Phát triển Vũng Áng để đốc thúc, yêu cầu khẩn trương khắc phục, sửa chữa, đảm bảo vận hành cống Tây Yên. Theo đó, do thi công các dự án lớn trên địa bàn Khu kinh tế Vũng Áng nên dự báo mùa mưa, lũ sắp tới sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ hơn so với các năm trước.
Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế, hiện nay công trình điều tiết nước cho khu vực phường Vũng Áng là cống Tây Yên đã xuống cấp, hư hỏng, không còn khả năng điều tiết nước. Qua kiểm tra hiện trạng, toàn bộ 6 cửa của cống đều hỏng, trong đó có 1 cửa không thể nâng hạ lên xuống.
Để đảm bảo việc điều tiết nước trong khu vực, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Hà Tĩnh đã yêu cầu Công ty CP Đầu tư và Phát triển Vũng Áng khẩn trương sửa chữa, thay thế toàn bộ 6 cửa cống; kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống nâng hạ cống, đảm bảo việc vận hành cống Tây Yên hiệu quả trước mùa mưa, lũ. Công ty phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, UBND tỉnh khi xảy ra ngập úng do sai sót trong việc vận hành cống Tây Yên gây ra.
Đầu năm 2026, UBND phường Vũng Áng có báo cáo cho biết, tổng diện tích bị ngập úng trên địa bàn là 125ha. Trong đó, diện tích được giao cho các hộ dân là 122 ha, còn lại 3 ha là đất ao hồ, sông ngòi và đường giao thông. Trên diện tích này, hằng năm, người dân sản xuất 1 vụ lúa, với sản lượng ước đạt 707,6 tấn. Số hộ dân có đất bị ngập úng không thể sản xuất lúa vụ Xuân 2026 là 1.043 hộ dân và 1 hộ dân có nhà ở bị ngập úng.
Nguyên nhân ngập úng chủ yếu do quá trình thi công, san lấp mặt bằng dự án Đầu tư xây dựng Nhà máy sản xuất ô tô điện của Công ty CP đầu tư Khu công nghiệp Vinhomes Hà Tĩnh.
Theo Quyết định số 1193/QĐ-BNNMT ngày 28/4/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của Dự án Đầu tư xây dựng Nhà máy sản xuất ô tô điện, đã giao chủ đầu tư dự án nghiên cứu, xây dựng phương án hoàn trả tuyến kênh Rào Thông đoạn chảy qua Dự án; bảo đảm tiêu thoát lũ, lưu thông nước, không gây ngập úng cho khu vực Dự án và vùng lân cận theo nhiệm vụ của tuyến kênh Rào Thông.
Kết quả kiểm tra hiện trường vào đầu tháng 8/2026 của tỉnh Hà Tĩnh cho thấy, thấy tình trạng ngập úng cục bộ tại TDP Cảnh Trường với diện tích 54ha, ảnh hưởng đến 513 hộ dân; TDP Trường Yên ngập 113ha với 449 hộ dân và TDP Thượng Phong ngập 200ha với 50 hộ dân. Nguyên nhân chính là do công trình cống Tây Yên bị hư hỏng, không đảm bảo điều kiện vận hành phục vụ điều tiết tiêu nước khi có mưa lũ.
Phương án hoàn trả phải được cơ quan có thẩm quyền xem xét, chấp thuận theo quy hoạch chi tiết xây dựng Dự án. Tuy vậy, đến nay Công ty CP đầu tư Khu công nghiệp Vinhomes Hà Tĩnh chưa tiến hành thực hiện các nội dung nêu trên và chưa có các giải pháp để tiêu thoát nước cho vùng lân cận.
Để hỗ trợ người dân, UBND phường Vũng Áng đã có công văn đề xuất và Công ty Cổ phần đầu tư KCN Vinhomes Hà Tĩnh đã phải hỗ trợ người dân số tiền hơn 3 tỷ đồng do thi công dự án gây ngập khiến tình hình sản xuất của bà con bị ngưng trệ.
Thi công dự án gây ngập cục bộ
Ngày 6/8/2026, Sở NN&MT Hà Tĩnh cùng các đơn vị, địa phương liên quan đã tiến hành kiểm tra để tham mưu phương án xử lý ngập úng tại phường Vũng Áng. Thực trạng cho thấy, hiện nay, tại KKT Vũng Áng đang triển khai thi công các dự án bao gồm: Dự án đường trục chính trung tâm nối Quốc lộ 1A đoạn tránh thị xã Kỳ Anh đến cụm cảng nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương và Dự án Đường từ Quốc lộ 12C đi Khu liên hợp gang thép Formosa do Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng Khu vực Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh làm chủ đầu tư.
Dự án Hệ thống tiêu thoát lũ, phòng chống ngập úng KKT Vũng Áng do UBND phường Sông Trí và UBND phường Vũng Áng làm chủ đầu tư. Dự án đầu tư xây dựng công trình hệ thống thoát nước mưa khu vực quy hoạch xây dựng Khu công nghiệp trung tâm lô CN4, CN5 thuộc KKT Vũng Áng do Công ty CP Đầu tư Khu công nghiệp Vinhomes Hà Tĩnh tổ chức thực hiện với mục tiêu đảm bảo thoát nước cho lô CN4, CN5.
Các dự án trong Khu công nghiệp trung tâm lô CN4, CN5 có tổng diện tích 1.235,57ha, hiện nay có 4 dự án hoàn thành với tổng diện tích 99,5ha; Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Vinhomes Vũng Áng với diện tích thực hiện là 964,84 ha đang thực hiện san lấp mặt bằng; Dự án đầu tư xây dựng nhà xưởng cho thuê sản xuất ngành phụ trợ ô tô điện với diện tích 132,21ha đã được chấp thuận chủ trương đầu tư; Dự án tiêu thoát nước, giảm ngập úng và cải tạo đường dân sinh với quy mô xây dựng 2 cống thoát nước cùng tuyến kênh dẫn tiêu thoát nước và cải tạo đoạn đường dân sinh qua cánh đồng thuộc TDP Đông Phong nhằm xử ngập úng, bảo đảm giao thông đi lại cho người dân có diện tích 310ha, trong đó có 122 ha đất trồng lúa.
Quá trình triển khai đồng thời nhiều dự án trong khu vực đã làm thay đổi hiện trạng tiêu thoát nước tự nhiên, đặc biệt là việc san lấp mặt bằng Khu công nghiệp trung tâm lô CN4, CN5 đã lấp các tuyến lạch tiêu và vùng trữ lũ tự nhiên ven sông Quyền, trong khi đó các hạng mục tiêu, thoát nước và hạ tầng phục vụ tái định cư di dời dân theo quy hoạch chưa được đầu tư hoàn thành đồng bộ.
Giải pháp được đưa ra trước mùa mưa lũ là Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh phải phối hợp với các cơ quan liên quan, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, nhà đầu tư để chủ động phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó thiên tai; khắc phục kịp thời hậu quả thiên tai nếu có xảy ra; bảo đảm an toàn tính mạng con người là ưu tiên cao nhất. Thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhớ các doanh nghiệp, nhà đầu tư rà soát, cập nhật phương án nội bộ, phân công trách nhiệm đến từng bộ phận, từng vị trí trực và chủ động vật tư, phương tiện, hậu cần thiết yếu. Quán triệt thực hiện nghiêm phương châm “4 tại chỗ”, kết hợp "3 sẵn sàng”. Đôn đốc Công ty CP Đầu tư và Phát triển Vũng Áng khẩn trương sửa chữa bảo đảm việc vận hành cống Tây Yên hiệu quả trong tháng 8/2026.
Trong thời gian chưa hoàn thành công tác tái định cư, chỉ đạo các đơn vị liên quan thực hiện giải pháp bố trí tổng thể mặt bằng công trường khoa học, bảo đảm quá trình thi công không ảnh hưởng đến các dòng chảy trên các luồng lạch tiêu thoát nước tự nhiên hiện trạng. Phân vùng thi công, kết hợp san lấp mặt bằng với tạo đê quây, mương thu nước mưa bảo đảm ngăn nước từ sông Quyền chảy tràn vào khu dân cư; đồng thời bố trí bơm tiêu chủ động khi cần thiết nhằm rút ngắn thời gian ngập úng.
Chỉ đạo các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công để hoàn thành Dự án Đường trục chính trung tâm nối Quốc lộ 1A đoạn tránh thị xã Kỳ Anh đến cụm cảng nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương và Dự án Đường từ Quốc lộ 12C đi Khu liên hợp gang thép Formosa đúng tiến độ. Trong đó, tập trung thi công các hạng mục cầu, cống và công trình tiêu thoát nước, phấn đấu hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng trước mùa mưa bão năm 2026.
Tháng 1/2026, UBND tỉnh Hà Tĩnh có văn bản đồng ý chấm dứt thực hiện dự án Hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam Kỳ Anh. Đây là dự án được triển khai từ năm 2009, tổng mức gần 900 tỷ đồng, với mục tiêu thoát nước cho khu vực Khu kinh tế Vũng Áng hiện tại. Sau 16 năm triển khai, dự án vẫn chưa hoàn thành, nhiều hạng mục thi công dang dở rồi bỏ hoang, xuống cấp, hư hỏng.
