2 dự án “đầu voi, đuôi chuột” ở KKT Cầu Treo
Dự án Hạ tầng kỹ thuật khu vực cổng B KKT Cửa khẩu Cầu Treo được UBND tỉnh Hà Tĩnh phê duyệt đầu tư lần đầu vào ngày 25/9/2009, phê duyệt điều chỉnh, bổ sung vào ngày 7/1/2011, mục tiêu xây dựng với quy mô phù hợp quy hoạch xây dựng phát triển chung của KKT Cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo trở thành một khu công nghiệp, thương mại dịch vụ và là cổng kiểm soát hàng hoá, phương tiện ra vào KKT.
Dự án có tổng mức đầu tư 93,688 tỷ đồng, đơn vị thực hiện là Công ty CP Tập đoàn ThaiGroup. Dự án gồm các hạng mục 14 đường giao thông; thoát nước mưa; thoát nước bẩn và vệ sinh môi trường; cấp nước sạch; cấp điện; kè bảo vệ bờ sông Ngàn Phố khu vực cổng B và san nền, thời gian hoàn thiện đến năm 2014.
Đến nay, dự án đã giải ngân số vốn hơn 45 tỷ đồng, trong đó gói thầu xây lắp đã thanh toán 17,280 tỷ đồng, nợ đọng xây dựng 0,127 tỷ đồng; chi phí GPMB đã được nghiệm thu và thanh toán 19,14 tỷ đồng. Các hạng mục đã thi công và hoàn thành trong giai đoạn có giá trị 21,639 tỷ đồng gồm đường giao thông; hệ thống thoát nước mưa; đường dây 35KV và trạm biến áp; san nền. Các hạng mục, nội dung chưa thực hiện có giá trị 31,820 tỷ đồng gồm cấp nước sạch; kè bảo vệ bờ sông Ngàn Phố khu vực cổng B; hệ thống điện chiếu sáng công cộng. Từ năm 2015 đến nay nhà thầu thi công đã dừng thi công tiếp các hạng mục công trình.
Qua kiểm tra hiện trạng, ngành chức năng ghi nhận các hạng mục đã thi công xuống cấp nghiêm trọng. Trong đó, các tuyến đường giao thông ghi nhận vỉa hè, đan rãnh một số vị trí trên các tuyến bị xuống cấp, hư hỏng, cây cối, đất đã che lấp. Tuyến 11 đã bị sạt lở toàn tuyến, bao gồm phần nền đường, mặt đường, hệ thống thoát nước đường. Tuyến 12 chưa thi công do vướng mặt bằng nhà dân. Tuyến 13 chỉ mới thi công phần đắp nền, thi công đã lâu đã xuống cấp, cây cối mọc nhiều, một phần đường bị sạt lở.
Đối với Hạ tầng kỹ thuật Khu công nghiệp (KCN) Đại Kim, dự án phê duyệt đầu tư vào ngày 12/8/2009 với quy mô 18,7 ha; tổng mức đầu tư 124,123 tỷ đồng do công ty CP Tập đoàn ThaiGroup thực hiện. Đến nay, số vốn được bố trí và giải ngân là 71,556 tỷ đồng, trong đó gói thầu xây lắp đã giải ngân là 23,495 tỷ đồng và chi phí đền bù, GPMB đã thanh toán là 45,295 tỷ đồng.
Các hạng mục đã thi công và hoàn thành gồm đường giao thông nội bộ; hệ thống thoát nước mưa; hệ thống thoát nước bẩn và di dời đường điện 35KV. Các hạng mục chưa thực hiện là hệ thống cấp điện hạ thế; nhà văn phòng điều hành; nhà công vụ kiêm nhà khách; các hạng mục phụ trợ; hệ thống cấp nước; hệ thống PCCC và hệ thống xử lý nước thải. Từ tháng 1/2014 đến nay nhà thầu thi công dừng thi công tiếp các hạng mục công trình.
Đối với các hạng mục đã thi công, đến nay các tuyến đường giao thông vẫn chưa lát vỉa hè, bề mặt đường thi công đã lâu có một số vị trí có dấu hiệu xuống cấp; vỉa hè, đan rãnh một số vị trí hư hỏng. Một số hố thu, hố ga bị nhà đầu tư thi công bịt kín, không thu nước được; một số vị trí đắp nền đã xuống cấp, cây cối mọc nhiều, một phần đường và đất khu công nghiệp bị suối tràn, lấn vào thành dòng chảy; một số đoạn tuyến chưa thi công hết phần thoát nước mưa, thoát nước bẩn. Hệ thống thoát nước mưa, thoát nước bẩn thi công dang dở, bị người dân lấn chiếm.
Loay hoay tìm phương án tháo gỡ
Đến nay, KCN Đại Kim chỉ mới thu hút được 3 dự án thứ cấp, với tổng diện tích 15,24 ha, bao gồm dự án Nhà máy may Five Star Hà Tĩnh; dự án Nhà máy sản xuất, lắp ráp các loại xe có động cơ, xe không có động cơ, các sản phẩm điện, điện tử dân dụng, các thiết bị điện chiếu sáng, thiết bị điện khác và Nhà máy sản xuất gỗ ván công nghiệp, gỗ ván sàn và các phụ kiện về gỗ xuất khẩu. Quá trình hoạt động, các dự án này cũng trong tình trạng phập phù, chết yểu, thậm chí ngừng hoạt động, công nhân đình công kéo dài gây tiềm ẩn nguy cơ về ANTT ở khu vực biên giới.
Đối với dự án Hạ tầng khu vực cổng B có quy mô 12,6 ha đến nay đã có 6 dự án được cấp giấy Giấy chứng nhận đầu tư, bao gồm tổ hợp dịch vụ logistics, kinh doanh và phát triển du lịch, thương mại tổng hợp; Tổ hợp nhà hàng - nhà kho - văn phòng điều hành; Khu bãi đỗ xe, xưởng sửa chữa, bảo dưỡng; Cửa hàng điện máy và kho bãi Ngọc Long Châu; Trạm dừng nghỉ Khu kinh tế Cầu Treo; Khu trung tâm thương mại CK và 2 lô đất xây dựng công trình hành chính nhà làm việc liên ngành cùng Trụ sở Hải quan tại cổng B.
Theo đánh giá, các hạng mục đã đầu tư xây dựng khởi công từ năm 2011 và hoàn thành năm 2014 đến nay có dấu hiệu xuống cấp, ảnh hưởng đến chất lượng công trình. Thậm chí, các hạng mục đã xây dựng nhưng chưa được nghiệm thu, bàn giao cho đơn vị quản lý, sử dụng theo đúng thẩm quyền. Đến nay các hạng mục chưa thực hiện có giá trị 31,820 tỷ đồng, gồm cấp nước sạch; kè bảo vệ bờ sông Ngàn Phố khu vực cổng B và hệ thống điện chiếu sáng công cộng.
Nguyên nhân của việc thi công dở dang rồi bỏ bê giữa chừng là do thay đổi về các chế độ, chính sách thu hút đầu tư tại KKT Cầu Treo, theo hướng nhiều chính sách ưu đãi bị cắt giảm hoặc không được tiếp tục thực hiện nên ảnh hưởng đến ưu tiên nguồn lực đầu tư các dự án. Cùng với đó, quá trình triển khai không bố trí được nguồn vốn và có nhiều thay đổi chủ đầu tư nên ảnh hưởng đến việc quản lý, theo dõi dự án.
Để tháo gỡ, chủ đầu tư hiện tại là Ban quản lý Dự án đầu tư xây dựng khu vực Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh đã lựa chọn phương án chấm dứt thực hiện dự án, không tiếp tục thực hiện các hạng mục còn lại; chỉ đạo các đơn vị thi công khắc phục các hạng mục đã xuống cấp, bàn giao cho đơn vị quản lý sử dụng và hoàn thiện các hồ sơ liên quan, trình thẩm định, phê duyệt quyết toán dự án trong thời gian 5 tháng.
Về trách nhiệm liên quan, cho rằng chủ đầu tư chưa quyết liệt trong công tác kêu gọi, tìm kiếm phương án bố trí nguồn vốn để tiếp tục thực hiện dự án. Từ tháng 1/2014 đến nay không thi công được thêm hạng mục công trình nào khác. Tuy nhiên, xét thấy từ đó đến nay, chủ đầu tư đã có 33 báo cáo vướng mắc đến cấp có thẩm quyền nhưng chưa có phương án xử lý.
Các nguyên nhân chủ quan nêu trên có những yếu tố khách quan, không gây hậu quả nghiêm trọng, không thất thoát lãng phí chi phí đầu tư xây dựng, mặt khác xét về tổng thể, việc đầu tư các hạng mục đã cơ bản mang lại hiệu quả đầu tư, kịp thời tạo điều kiện thu hút đầu tư. Do đó, trách nhiệm nêu trên của các tổ chức, cá nhân chưa đến mức phải kiểm điểm, cần rút kinh nghiệm sâu sắc trong công tác quản lý đầu tư xây dựng.
Theo đơn giá, định mức thời điểm hiện tại, để đầu tư hết các hạng mục theo quyết định phê duyệt dự án, dự án Hạ tầng kỹ thuật KCN Đại Kim cần khoảng 40 tỷ đồng, dự án Hạ tầng kỹ thuật khu vực cổng B cần khoảng 70 tỷ đồng. Trong khi đó, để chấm dứt dự án chỉ cần đầu tư khoảng 17 tỷ đồng vào cả 2 dự án để hoàn thiện các hạng mục hư hỏng, xuống cấp. Do đó, chủ đầu tư đã đề xuất phương án chấm dứt thực hiện dự án để “giải thoát” cho KKT Cầu Treo sau gần 2 thập kỷ ngổn ngang, lay lắt.
