Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Xây nhà trái phép, tồn tại 20 năm trên hành lang đê điều

Tại Km81+900 tuyến đê Tả Lam thuộc xóm Phú Khánh 2, xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An tồn tại ngôi nhà xây dựng trái phép trên hành lang bảo vệ đê điều nhưng không được xử lý dứt điểm. Chủ nhân của công trình này là bà Nguyễn Thị Phượng (SN 1968), trú tại xóm Phú Điền, xã Lam Thành.

Qua các đợt kiểm tra, lập biên bản vi phạm, ngành chức năng xác định, công trình là nhà ở cấp 4, lợp mái tôn, móng đá hộc trụ cột bê tông với diện tích, toàn bộ công trình này vi phạm pháp luật về lĩnh vực đê điều. Mới đây nhất, tại biên bản được lập ngày 5/8/2026, Hạt Quản lý đê Hưng Nguyên II (Chi cục Thuỷ lợi Nghệ An) xác định, bà Nguyễn Thị Phượng đã có hành vi vi phạm pháp luật về đê điều khi xây dựng công trình nhà ở lợp mái tôn, móng đá hộc, trụ cột bê tông; xung quanh quây tôn, tường rào thép B40 với tổng diện tích khoảng 330m2.

Công trình này được xây dựng trái phép tại Km81+900 tuyến đê Tả Lam thuộc xóm Phú Khánh 2, xã Lam Thành, vi phạm vào điểm 5 Điều 7 Luật Đê điều. Hạt quản lý Đê Hưng Nguyên II yêu cầu gia đình bà Phượng tự nguyện tháo dỡ trong thời gian 10 ngày, nếu không chấp hành sẽ bị phạt hành chính và tổ chức cưỡng chế, tuy nhiên đến nay công trình vẫn mặc nhiên tồn tại.

Ngoài việc xây dựng nhà ở trái phép trên đê, từ nhiều năm nay bà Nguyễn Thị Phượng còn sở hữu bãi tập kết vật liệu xây dựng (cát sạn) ngay bên ngoài đê Tả Lam. Từ khi tuyến đường bộ cao tốc Bắc – Nam khánh thành đưa vào sử dụng, bãi tập kết này đã ảnh hưởng đến phạm vi bảo vệ hành lang cầu đường bộ cao tốc Bắc – Nam (cầu Hưng Đức dài hơn 4.000m vượt sông Lam).

Trước đó, vào ngày 2/4/2026, tại hiện trường khu vực chân cầu Hưng Đức thuộc địa bàn xã Lam Thành, đoàn kiểm tra liên ngành gồm đại diện Ban An toàn giao thông tỉnh Nghệ An, Khu quản lý đường bộ II, Sở Xây dựng Nghệ An, Cảng vụ Hàng Hải Nghệ An, Chi cục Thủy Lợi và UBND xã Lam Thành đã kiểm tra tình trạng lấn chiếm phạm vi bảo vệ hành lang cầu đường bộ cao tốc Bắc – Nam; hành lang bảo vệ đê điều; hành lang bảo vệ luồng đường thủy nội địa để tập kết vật liệu xây dựng; khoáng sản của một số tổ chức, cá nhân thuộc khu vực xã Lam Thành.

Kết quả ghi nhận tại hiện trường cho thấy, tại khu vực bãi bồi sông Lam phía bờ trái gần sát với cầu Hưng Đức thuộc tuyến đường cao tốc Bắc - Nam và đê Tả Lam có tình trạng tập kết cát trong phạm vi hành lang bảo vệ cầu đường bộ; phạm vi hành lang bảo vệ đê Tả Lam. Đối chiếu các quy định hiện hành, bãi tập kết cát nói trên có phần lớn diện tích nằm trong hành lang bảo vệ cầu Hưng Đức, hành lang bảo vệ đê Tả Lam và hành lang bảo vệ kè bảo vệ đê Tả Lam.

Đùn đẩy trách nhiệm, loay hoay tìm phương án xử lý

Ông Phùng Khánh Minh, Hạt trưởng Hạt Quản lý đê Hưng Nguyên II cho biết, qua làm việc với gia đình, bà Nguyễn Thị Phượng cho biết ngôi nhà này đã xây dựng từ năm 2006 và thừa nhận sai phạm khi ở trên đất hành lang bảo vệ đê điều. Tuy nhiên, khi ngành chức năng yêu cầu tự tháo dỡ, giải toả để trả lại hành lang đê điều thì bà này không hợp tác. Từ tháng 6/2026 đến nay, Hạt Quản lý đê Hưng Nguyên II đã 3 lần phát đi thông báo yêu cầu tự tháo dỡ công trình vi phạm hành lang bảo vệ đê điều đối với công trình nhà ở xây dựng trên hành lang bảo vệ đê điều đối với bà Nguyễn Thị Phượng nhưng gia đình bà vẫn không chấp hành.

Trước đó, ngày 5/5/2026, Công an xã Lam Thành đã có văn bản gửi Chi cục Thuỷ lợi Nghệ An cho biết, qua nắm tình hình trên không gian mạng và phản ánh của quần chúng nhân dân, Công an xã Lam Thành phát hiện công dân Nguyễn Thị Phượng có hành vi xây dựng nhà trái phép trên hành lang bảo vệ đê điều sông Lam. Ngay sau đó, Công an xã đã mời bà Phượng lên làm việc, người này cho biết gia đình đã xây dựng nhà tạm nói trên từ năm 2006 để phục vụ sinh hoạt, dù biết đó là hành vi xây dựng trái quy định pháp luật.

“Hành vi xây dựng nhà trái phép trên hành lang bảo vệ đê điều sông Lam của bà Nguyễn Thị Phượng là hành vi vi phạm pháp luật, bị nghiêm cấm theo Luật Đê điều, đã kéo dài gần 20 năm mà chưa được xử lý nên cần chấn chỉnh, làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan, ảnh hưởng xấu đến ANTT và an toàn xã hội trên địa bàn. Công an xã Lam Thành đề nghị Chi cục Thuỷ lợi Nghệ An là đơn vị quản lý, có thẩm quyền xử lý đối với hành vi vi phạm nêu trên của bà Nguyễn Thị Phượng. Đồng thời, yêu cầu tháo dỡ, trả lại mặt bằng theo quy định”, văn bản của Công an xã Lam Thành khẳng định.

Ông Nguyễn Hữu Hà, Chủ tịch UBND xã Lam Thành cho biết, ngôi nhà của bà Phượng nằm trên hành lang bảo vệ đê Tả Lam, tồn tại đã rất lâu, thẩm quyền xử lý thuộc về Chi cục Thuỷ lợi Nghệ An. Theo ông Hà, chính quyền rất tích cực trong việc phối hợp với các ngành chức năng trong việc đôn đốc xử lý sai phạm. Việc ngôi nhà này tồn tại trên hành lang đê điều không chỉ ảnh hưởng đến sự an toàn của đê mà còn là “điểm nghẽn” trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Hiện nay, tại khu vực này đang có quỹ đất do xã quản lý, tỉnh đã đồng ý chủ trương cho thuê ngắn hạn để tăng thu ngân sách nhưng không thực hiện được vì vướng ngôi nhà của bà Phượng. Chính vì vậy, xã Lam Thành đang rất muốn xử lý sai phạm từ công trình trái phép này trong thời gian sớm nhất để mở ra không gian phát triển cho địa phương.

Vấn đề này, theo ông Trần Quốc Toản, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ lợi Nghệ An, về mặt nguyên tắc Tả Lam là đê cấp II, thuộc thẩm quyền quản lý của Chi cục Thuỷ lợi Nghệ An. Tuy nhiên, việc xử lý sai phạm liên quan đến ngôi nhà của bà Nguyễn Thị Phượng thì thẩm quyền của địa phương lẫn Chi cục là ngang nhau, bởi nó gắn với trách nhiệm quản lý về mặt Nhà nước của xã Lam Thành. Từ đầu năm đến nay, Chi cục đã trực tiếp làm việc, vận động gia đình tự nguyện tháo dỡ nhưng không nhận được sự hợp tác.

Liên quan vấn đề này, lãnh đạo tỉnh Nghệ An cũng đã có sự chỉ đạo phải quyết liệt xử lý, yêu cầu Chi cục Thuỷ lợi Nghệ An phối hợp với UBND xã Lam Thành để sớm đưa ra phương án xử lý. Theo ông Toản, công trình của bà Phượng xây trái phép trên hành lang đê điều, theo quy định thì phải tự tháo dỡ, nếu không sẽ tiến hành cưỡng chế. Tuy nhiên, đối với biện pháp buộc phải cưỡng chế, hiện nay UBND xã Lam Thành cho rằng trách nhiệm của Chi cục Thuỷ lợi, trong khi theo lãnh đạo Chi cục thì chính quyền là đơn vị có đầy đủ các điều kiện để tiến hành cưỡng chế, nếu để Chi cục chủ trì thì đây là sự việc chưa có tiền lệ, phải mất rất nhiều thời gian để chuẩn bị.

“Trong thời gian tới, Chi cục Thuỷ lợi Nghệ An sẽ tích cực phối hợp với chính quyền địa phương và ngành chức năng, đưa ra phương án sớm nhất để xử lý. Quan điểm là sẽ phá bỏ ngôi nhà của bà Nguyễn Thị Phượng khỏi vị trí hành lang bảo vệ đê điều, nếu gia đình không tự nguyện tháo dỡ sẽ tiến hành cưỡng chế theo quy định”, ông Trần Quốc Toản khẳng định.

Tuyến đê Tả Lam dài khoảng 67,5km, gồm 44,2km đê cấp II, 11,9km đê cấp III và 11,4km đê cấp IV. Tuyến bắt đầu từ khu vực xã Đô Lương, chạy qua 8 xã, phường dọc sông Lam và kết thúc về phía hạ lưu tại phường Vinh Lộc. Trong đó, đoạn đê Tả Lam cấp II từ K58+000 đến K104+200 dài 44,2km là khu vực đặc biệt quan trọng, bảo vệ khu dân cư và đất sản xuất thuộc các xã Vạn An, Kim Liên, Hưng Nguyên Nam, Lam Thành và các phường Trường Vinh, Vinh Lộc. Đoạn này được thiết kế chống lũ với tần suất 0,6% theo quy hoạch đê điều được phê duyệt.