Lo trước hậu sự

• Sắp quét sạch IS, Nga lên kế hoạch tái thiết Syria
• Nga hỗ trợ xe bọc thép BRDM-2 mới giúp Syria chống khủng bố
• Quân đội Syria đã giải phóng hoàn toàn 85% đất nước khỏi khủng bố

Quân đội Syria và nước láng giềng Iraq đang tiến tới những sào huyệt cuối cùng của IS. Trước thất bại cầm chắc, Mỹ đã tái sử dụng chiêu bài cũ, ra tay cứu các thủ lĩnh IS. Có lẽ Mỹ đã lo trước "hậu sự" cho một kịch bản mới ở Trung Đông. 

Vào sào huyệt cuối cùng

Một nguồn tin quân đội Syria cho biết, nhiều chỉ huy người nước ngoài của IS đang tháo chạy, bỏ mặc các tay súng bản địa, sau khi quân đội Chính phủ Syria đẩy mạnh các chiến dịch phá vỡ vòng vây của IS tại thành phố Deir ez-Zor - thành trì cuối cùng của IS tại Syria.

Hiện tại, cuộc chiến chống khủng bố tại thành phố Deir ez-Zor được chia thành phía Bắc và phía Nam. Quân đội Syria đã tiến đến khu vực phía Nam thành phố, nơi có một sân bay quân sự và 3 quận đều bị IS bao vây.

Binh sĩ quân đội Chính phủ Syria tấn công Deir ez-Zor. Ảnh: wiadomosci.onet.pl.

Theo SANA, sau khi mất thành phố Deir ez-Zor, IS sẽ chỉ còn kiểm soát 5 khu vực nhỏ và đã đều bị cô lập. Nếu quét sạch được IS khỏi Deir ez-Zor, Chính phủ Syria sẽ cơ bản giải phóng đất nước khỏi tay IS. Quân Chính phủ Syria (SAA) đã giải phóng được khu vực núi chiến lược Thardeh, đồng thời siết chặt gọng kìm ở khu vực sa mạc miền Trung Syria, khiến IS "trở tay không kịp".

Trước đó, SAA đã giải phóng thị trấn chiến lược Al-Shoulah sau một trận đánh với IS ở dọc đường cao tốc Sukhnah-Deir ez-Zor. Trung đoàn 800 của Lực lượng Cảnh sát Cộng hòa thuộc SAA đã tấn công IS tại khu vực ngoại ô phía Tây Al-Shoulah sau khi tiến quân từ Kabawjib.

Toàn bộ con đường cao tốc Skhunah-Deir ez-Zor đã được giải phóng. Điều này đồng nghĩa với việc SAA đã mở ra một tuyến đường khác tới thủ phủ tỉnh Deir ez-Zor. SAA đã phá vỡ được nhiều điểm trọng yếu trong vòng vây của những tay súng khủng bố IS tại sân bay quân sự Deir ez-Zor, kết thúc sự kiểm soát của nhóm này ở khu vực trong suốt 9 tháng qua.

Tới thời điểm ngày 11-9, khi khu vực Jafra Farms, Ayyash và quận Al-Baghiliyah sắp được giải phóng hoàn toàn, SAA đang tập trung hướng tiến công vào thành phố trong những ngày tới, chuẩn bị tiến hành đợt chiến đấu thứ 3 trong chiến dịch Deir ez-Zor.

Ở miền Trung Syria, dù IS phản kháng điên cuồng, nhưng lực lượng SAA vẫn giữ tốc độ tiến công ổn định ở vùng sa mạc. Theo đó, SAA cùng lực lượng vũ trang địa phương đã giải phóng liên tiếp 7 khu dân cư khỏi sự kìm hãm của IS ở vùng sa mạc phía Bắc tỉnh Homs, sau hàng loạt những đợt tấn công căng thẳng. Đây là thắng lợi thứ 3 trong vòng 1 tuần qua của quân đội Syria.

Với những diễn biến trên thực địa thì giới quan sát cho rằng, cuộc chiến ở Syria sắp đi đến hồi kết với sự thất bại liên tiếp của IS. Hiện những tên còn sót lại trong khu vực vẫn quyết liệt chống trả bằng những xe bom tự sát và đeo thắt lưng đánh bom liều chết. Dù nhiệm vụ diệt sạch khủng bố còn gặp nhiều khó khăn, nhưng với lực lượng tinh nhuệ, sự hỗ trợ của không lực và xe tăng được cho là sẽ giúp SAA cùng đồng minh siết chặt vòng vây đối với nhóm khủng bố khét tiếng IS, trả lại hòa bình cho miền Trung Syria.

Trong khi đó tại Raqqa, thủ phủ tự phát của IS, các Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do Mỹ hậu thuẫn cũng đang giành nhiều thắng lợi trong cuộc chiến chống lại nhóm IS. Lực lượng Dân chủ Syria đã kiểm soát được 90% thành phố Raqqa. Đặc phái viên Liên Hợp Quốc về Syria, ông Staffan de Mistura nhận định, các thành trì còn lại của nhóm IS tại Syria có thể sẽ bị chiếm lại vào cuối tháng 10.

Iraq giải phóng hơn 90% lãnh thổ từ tay IS

Cùng với những chiến thắng từ Syria, ngày 11-9, người phát ngôn văn phòng truyền thông của Thủ tướng Iraq Haider al-Abadi, ông Saad al-Hadithi tuyên bố đã giành lại được hơn 90% vùng lãnh thổ Iraq bị IS chiếm đóng. Tuyên bố này được đưa ra sau khi Thủ tướng Abadi thông báo đã giải phóng hoàn toàn thành phố Tal Afar và các khu vực xung quanh cùng với toàn bộ tỉnh Nineveh khỏi tay các tay súng IS.

Các đòn tấn công tổng lực nhằm vào Deir ez-Zor. Ảnh: RusVersion.info.

Hiện các lực lượng Iraq đang tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm đánh bật phiến quân IS khỏi các vị trí cố thủ ở thành phố Kirkuk, các khu vực lân cận tỉnh Salahudin và các thành trì của IS ở những vùng giáp biên giới với Syria, bao gồm các thành phố Annah, Rawa và al-Qaim thuộc tỉnh Anbar.

Quân đội Iraq từ ngày 9-9 đã bắt đầu các chiến dịch quy mô lớn nhằm truy quét tàn quân IS ở khu vực trung tâm và phía Đông tỉnh Diyala. Bộ trưởng Quốc phòng Iraq Erfan Al Hayali cho biết, lực lượng không quân nước này đã tiến hành chiến dịch không kích nhằm vào thành phố Hawija, sào huyệt cuối cùng ở Iraq hiện do IS kiểm soát.

Bộ trưởng Quốc phòng Iraq Erfan Al Hayali ngày 9-9 cho biết, quân đội cũng đang trong quá trình triển khai binh sĩ tới vùng Al-Shirqat thuộc tỉnh Saladin và khu vực Hawija của tỉnh Kirkuk, với mục tiêu loại bỏ sự hiện diện của các chiến binh IS ở miền Bắc Iraq. Cụ thể, lực lượng không quân nước này và liên quân chống khủng bố quốc tế do Mỹ đứng đầu đã tiến hành chiến dịch không kích nhằm vào thành phố Hawija, trước khi phát động một cuộc tấn công trên bộ vào thành trì này của IS.

Nghi án Mỹ "ra tay" cứu thủ lĩnh IS

Sau các cuộc tiến công của quân đội Syria, số lượng lớn lực lượng tàn quân IS đang trốn thoát khỏi phía Đông tỉnh Deir ez-Zor. IS đã phải thiết lập thêm các chốt kiểm tra để giám sát các hoạt động của các thành viên không phải người Syria sau khi số lượng lớn các thành viên người nước ngoài bỏ chạy khỏi chiến trường ở Deir ez-Zor. Nguồn tin tại Tây Deir ez-Zor xác nhận rằng, các thành viên người nước ngoài của IS đã tham gia vào cuộc giao tranh dữ dội tại thị trấn Qaranij.

Sự sụp đổ của tuyến phòng thủ IS ở Deir ez-Zor và các cuộc giao tranh tăng cường trong số các thành viên khi quân đội Syria tiến công nhanh chóng tại khu vực này khiến nhiều chỉ huy của IS chạy trốn khỏi Deir ez-Zor với một lượng tiền lớn. Tờ al-Ahd hôm 10-9 đưa tin, một trong những chỉ huy cấp cao của khủng bố IS đã mang theo lượng tiền lớn kiếm được từ hoạt động buôn lậu dầu mỏ trốn khỏi tỉnh Deir ez-Zor.

Việc quân đội Syria cùng các lực lượng khác tấn công quá nhanh khiến các thủ lĩnh IS không kịp "chạy trốn". Và cách đào thoát nhanh nhất, an toàn nhất chính là nhờ lực lượng "tay trong". Trong một động thái "mờ ám", nghi án Mỹ 'giải thoát' hàng chục đầu sỏ IS ở Deir ez-Zor để dùng cho mục đích ngầm sau này đang được phơi bày.

Ngày 10-9, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng và An ninh thuộc Hội đồng Liên bang (Thượng viện) Nga, ông Franz Klintsevich nói rằng, gần như chắc chắn 100% Mỹ đã sử dụng máy bay trực thăng để sơ tán hàng chục chỉ huy của IS khỏi thành phố Deir al-Zour.

Trên tài khoản Facebook cá nhân, ông Klintsevich nêu rõ: "Dù cho ban tham mưu của cái gọi là liên quân chống khủng bố luôn cố gắng phủ nhận thông tin Mỹ sơ tán hơn 20 chỉ huy đầu sỏ của IS khỏi thành phố Deir al-Zour, nhưng lịch sử về những hành động của Mỹ, bao gồm tại Afghanistan, cho thấy điều này gần như chắc chắn 100% đã xảy ra. Là một người từng trải qua chiến tranh, tôi có thể khẳng định rằng Nga luôn cảm thấy sự tham gia trực tiếp của Mỹ ở bên cạnh các nhóm thánh chiến".

Tờ Sputnik dẫn nguồn tin quân sự và ngoại giao cho hay, những máy bay trực thăng của Mỹ đã giúp sơ tán hàng chục chỉ huy và chiến binh nòng cốt của lực lượng IS từ chiến trường Deir ez-Zor, sang những khu vực khác. "Đêm 26-8, trong đợt đầu tiên, trực thăng của Không quân Mỹ đã đưa 2 chỉ huy IS gốc châu Âu cùng gia đình ra khỏi khu vực giao tranh ở phía Tây Bắc Deir ez-Zor vào ban đêm".

Hai ngày sau, trực thăng Mỹ tiếp tục đưa 20 chỉ huy IS và những chiến binh thân cận từ khu vực Đông Nam của thành phố này tới miền Bắc Syria, nguồn tin cho hay. Tuy nhiên, khi Sputnik liên lạc với bộ phận báo chí của liên quân do Mỹ dẫn đầu tại Syria, cơ quan này đã bác bỏ những cáo buộc trên. Trong khi đó, các nguồn tin đối lập khác nói rằng, Washington chỉ đang di tản "một số người quan trọng". Dù liên quân đã lên tiếng phản đối nhưng nghi vấn Washington hỗ trợ IS ở Syria vẫn không được dập tắt.

Trước đó, một nguồn tin quân sự-ngoại giao của hãng tin Sputnik cho biết, hồi tháng 8-2017, không quân Mỹ đã sơ tán hơn 20 chỉ huy chiến trường của IS cùng các tay súng thân cận từ Deir al-Zour tới miền Bắc Syria. Nguồn tin này cũng lưu ý đây không phải là cuộc di tản đầu tiên.

Giải thích về nguyên nhân tại sao Mỹ lại làm như vậy, Phó Chủ tịch Franz Klintsevich cho biết, việc Mỹ "di chuyển" các chỉ huy IS khỏi khu vực Deir ez-Zor xuất phát từ lập trường đối đầu với Nga.

Liên quân chống khủng bố IS gồm 62 nước do Mỹ dẫn đầu đã tiến hành chiến dịch quân sự ở Syria và Iraq từ năm 2014. Dù không được sự hoan nghênh của Chính phủ Syria nhưng liên quân vẫn hiện diện tại chiến trường này trong nhiều năm qua. Quan điểm của Lầu Năm Góc cùng các đồng minh là muốn thay đổi chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad.

Tuy nhiên, tới nay mục tiêu đó đang trở nên ngày càng khó khăn với Mỹ, khi Syria nhận được sự hỗ trợ tích cực từ Nga và Iran, đồng thời liên tục lập nhiều chiến công, tiến tới chấm dứt hoàn toàn cuộc nội chiến, tiêu diệt và "đuổi" được IS ra khỏi lãnh thổ. Xuất phát từ quan điểm đó, Mỹ được cho là quyết chống lưng cho các phiến quân đối lập và từng nhiều lần bị giới chức Nga, Syria và Iran cáo buộc đang hậu thuẫn cho cả khủng bố để đạt được mục tiêu trên, đặc biệt trong bối cảnh phần thắng trên chiến trường đang thuộc về quân Chính phủ Syria.

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cũng đã "bóng gió" về việc Mỹ giúp khủng bố rời khỏi Deir ez-Zor sau cuộc hội đàm với người đồng cấp Pháp Jean-Yves Le Drian vào hôm 8-9 vừa qua. Ông tuyên bố, những kẻ khủng bố ở Syria phải bị diệt trừ và không kẻ nào được phép trốn thoát.

Theo truyền thông Nga, đây không phải lần đầu tiên Mỹ bị nghi ngờ hậu thuẫn các phần tử khủng bố. Trong chiến dịch tái chiếm thành phố Mosul (Iraq) kéo dài 8 tháng, Washington cũng từng "dẫn lối" giúp IS tràn từ Iraq sang Syria. Mỹ cùng Saudi Arabia ngầm thỏa thuận với IS, cho chúng thoát khỏi Mosul với điều kiện phải tăng cường tấn công lực lượng trung thành với ông Assad ở Deir ez-Zor, Palmyra, Hama và Homs.

Cũng theo Sputnik, trước kia, quân IS còn được lệnh không bắn hạ máy bay liên minh do Mỹ dẫn đầu tại Iraq. Lệnh được ký bởi lãnh đạo quân sự địa phương Abu Muawiya. Tài liệu cấm bắn hạ máy bay Mỹ đã được tìm thấy trong thành phố Bakhdida, Iraq, đuợc giải phóng khỏi quân nổi dậy, cách  32 km từ Mosul, nơi quân Iraq với sự hỗ trợ của máy bay liên quân quốc tế giao tranh ác liệt với chiến binh IS.

Hồi tháng 11-2015, trang mạng LiveLeak cũng từng đăng tải một đoạn video khiến giới quan sát bất ngờ không kém khi một đoàn xe của IS từ Iraq sang Syria mà không gặp bất kỳ trở ngại nào, dù máy bay trực thăng AH-64 Apache của Mỹ theo ngay phía sau. Với những hành động khó hiểu và có phần "lén lút" của Washington, giới quan sát nghi ngờ rằng phải chăng Mỹ lại đưa IS sang Iraq để tái gây dựng tổ chức, sau đó đẩy chúng sang Syria vào thời điểm thích hợp nhằm đạt được mục tiêu cuối cùng là thay đổi chế độ ở Syria?

Những động thái trên đang làm gia tăng thêm căng thẳng Nga-Mỹ về vấn đề Syria. Trước đó, trong một diễn biến mới nhất ngày 20-6-2017, Nga đã cáo buộc liên quân do Mỹ đứng đầu "đồng lõa với khủng bố", sau khi Mỹ tiếp tục bắn rơi một máy bay của lực lượng ủng hộ Chính phủ Syria. Nga cho rằng hành động này cho thấy ý đồ thù địch của lực lượng liên quân.

Bộ Quốc phòng Nga đã gọi vụ máy bay F-18 của Mỹ bắn hạ máy bay ném bom Su-22 của Syria là "sự vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế, và là hành động quân sự xâm lược chống lại Syria". Ngày 15-6-2017, Nga cáo buộc liên minh do Mỹ đứng đầu đã triển khai Hệ thống Pháo phản lực cơ động cao (HIMARS) từ Jordan tới căn cứ của lực lượng đặc nhiệm Mỹ ở Al-Tanaf, coi đây là một động thái nhằm chống lại quân đội chính phủ Syria.

Trước đó, hồi tháng 4-2017, Nga cũng đã cắt đứt đường dây liên lạc giữa giới chức quân sự hai nước trong một khoảng thời gian, sau khi tàu chiến Mỹ bắn 59 quả tên lửa Tomahawk vào một căn cứ không quân của Syria, nơi Mỹ cho rằng Chính phủ Syria đã tiến hành một vụ tấn công chết người bằng vũ khí hóa học. Rõ ràng, sự can dự ngày càng phức tạp của Mỹ vào cuộc xung đột kéo dài suốt 6 năm qua tại Syria đã khiến cho mối quan hệ giữa hai cường quốc Nga-Mỹ ngày càng trở nên căng thẳng hơn.

Nếu đúng là các thủ lĩnh IS được dùng vào việc "hậu sự". Trung Đông có thể sẽ lại rơi vào vòng xoáy mới. Những hành động của Mỹ đang tạo ra hàng loạt hậu quả chiến lược nghiêm trọng.