Vụ án mạng xảy ra tại thành phố Nagoya, Nhật Bản, năm 1999. Trong suốt 26 năm, một người chồng vẫn giữ nguyên căn hộ nơi vợ mình bị sát hại, vẫn đóng tiền thuê nhà đều đặn dù không còn sinh sống ở đó, vẫn kiên trì tin rằng một ngày nào đó hung thủ sẽ bị đưa ra ánh sáng. Khi vụ án cuối cùng có bước đột phá quyết định vào năm 2025, nhiều người nhận ra rằng điều phi thường nhất trong câu chuyện không phải là công nghệ ADN hay kỹ thuật điều tra hiện đại, mà là sức bền của một con người không chịu từ bỏ.
Theo The Times, ngày 13/11/1999 bắt đầu như một ngày bình thường đối với gia đình Takaba tại quận Nishi, thành phố Nagoya. Satoru Takaba đi làm như mọi ngày. Vợ ông là Namiko, 32 tuổi, ở nhà chăm sóc cậu con trai mới hai tuổi. Không ai có thể ngờ rằng chỉ vài giờ sau, cuộc sống của họ sẽ bị đảo lộn mãi mãi.
Vụ sát hại và quyết định kỳ lạ
Khoảng đầu giờ chiều hôm đó, một người quen phát hiện điều bất thường và báo cho lực lượng chức năng. Khi cảnh sát và nhân viên y tế có mặt, Namiko đã tử vong. Bà bị đâm nhiều nhát dao, trong đó có những vết thương chí mạng ở vùng cổ. Các dấu vết trên cánh tay và bàn tay cho thấy nạn nhân đã chống trả quyết liệt trước khi gục ngã. Cậu con trai hai tuổi vẫn ở trong căn hộ nhưng không có thương tích.
Hiện trường ngay lập tức cho thấy đây không phải một vụ cướp. Đồ đạc trong nhà không bị lục soát đáng kể. Những thứ có giá trị vẫn còn nguyên. Điều đó khiến điều tra viên tin rằng hung thủ nhắm trực tiếp vào Namiko chứ không phải vào tài sản của gia đình.
Trong quá trình khám nghiệm, cảnh sát phát hiện một chi tiết quan trọng. Ngoài máu của nạn nhân còn có một lượng máu khác xuất hiện tại hiện trường. Dường như hung thủ đã bị thương trong lúc vật lộn. Vết máu kéo dài từ bên trong căn hộ ra ngoài hành lang. Một số dấu chân dính máu cũng được ghi nhận. Khi phân tích sơ bộ, cảnh sát xác định đây là máu của một phụ nữ có nhóm máu B.
Đối với các điều tra viên thời điểm đó, đây là một tín hiệu đáng mừng. Một hung thủ để lại máu tại hiện trường thường được xem là món quà hiếm có. Tuy nhiên, cuối những năm 1990, việc phân tích và đối chiếu ADN vẫn còn nhiều hạn chế so với hiện nay. Các điều tra viên hiểu rằng mẫu máu lạ có thể trở thành chìa khóa của vụ án, nhưng việc xác định chính xác người để đối chiếu vẫn là một thách thức rất lớn.
Những tháng đầu tiên sau vụ án, cảnh sát mở một cuộc điều tra quy mô lớn. Hàng nghìn người được thẩm vấn. Những người quen biết gia đình Takaba bị rà soát. Các nhân chứng sống gần hiện trường được hỏi đi hỏi lại nhiều lần. Cảnh sát lần theo các dấu vết máu và cố gắng dựng lại lộ trình tẩu thoát của hung thủ. Một số nhân chứng khai đã nhìn thấy một phụ nữ có vẻ bị thương ở tay xuất hiện gần khu vực vào thời điểm xảy ra án mạng. Từ những lời khai này, cảnh sát xây dựng chân dung nghi phạm và công bố rộng rãi.
Nhưng năm tháng trôi qua mà không có đột phá nào xuất hiện. Những điều tra viên ban đầu nghỉ hưu hoặc chuyển công tác. Các thế hệ điều tra viên mới tiếp nhận hồ sơ nhưng đều gặp cùng một bức tường bế tắc. Theo số liệu được công bố sau này, hơn 100.000 lượt cảnh sát đã tham gia điều tra vụ án trong suốt nhiều năm. Hơn 5.000 người từng được xác minh hoặc thẩm vấn. Tuy nhiên hung thủ vẫn biến mất như thể chưa từng tồn tại.
Trong khi đó, cuộc sống của Satoru Takaba cũng thay đổi hoàn toàn. Ông phải nuôi con trai một mình. Ông phải học cách tiếp tục sống sau cái chết đột ngột của người vợ. Thế nhưng có một điều ông không làm: ông không trả lại căn hộ thuê, nơi xảy ra vụ án.
Nhiều người cho rằng đó là một quyết định kỳ lạ. Căn hộ ấy chứa đầy ký ức đau đớn. Bất kỳ ai cũng muốn rời khỏi nơi đó càng sớm càng tốt. Nhưng Takaba lại nghĩ khác. Ông tin rằng hiện trường vẫn có thể mang lại giá trị điều tra trong tương lai. Ông không muốn bất cứ dấu vết nào bị mất đi. Vì vậy ông tiếp tục trả tiền thuê nhà năm này qua năm khác.
Trong căn hộ ấy, thời gian gần như ngừng lại. Đối với nhiều người, việc giữ lại căn hộ chỉ là một hành động mang tính biểu tượng. Nhưng đối với Takaba, đó còn là cách duy trì một mối liên hệ với người vợ đã mất. Mỗi lần bước vào căn hộ, ông lại nhìn thấy những đồ vật quen thuộc của cuộc sống gia đình trước đây. Có những thứ rất bình thường như bàn ăn, đồ dùng sinh hoạt hay những vật dụng gắn với việc chăm sóc đứa con nhỏ. Chúng không còn giá trị sử dụng nhưng lại mang giá trị ký ức.
Theo thời gian, quyết định giữ nguyên hiện trường cũng trở thành một gánh nặng. Tiền thuê nhà vẫn phải trả đều đặn mỗi tháng. Căn hộ vẫn cần được bảo quản để tránh xuống cấp. Trong khi đó, cơ hội phá án dường như ngày càng nhỏ đi. Nhiều người từng khuyên ông nên buông bỏ. Nhưng Takaba luôn cho rằng chỉ cần vụ án chưa được giải quyết thì căn hộ vẫn còn ý nghĩa tồn tại.
Chính sự kiên trì ấy khiến căn hộ trở thành một phần đặc biệt của lịch sử vụ án. Nó không chỉ là nơi xảy ra tội ác mà còn là biểu tượng cho quyết tâm theo đuổi công lý của gia đình nạn nhân. Nhiều đồ vật vẫn nằm đúng vị trí của năm 1999. Những dấu vết từng được cảnh sát đánh dấu vẫn còn đó. Có những thời điểm căn hộ giống như một bức ảnh chụp đóng băng của quá khứ. Tổng số tiền thuê nhà mà Takaba bỏ ra trong suốt hơn hai thập kỷ lên tới hơn 22 triệu yên (khoảng 4 tỷ đồng). Nhiều người không hiểu vì sao ông chấp nhận gánh nặng tài chính lớn như vậy. Nhưng đối với ông, đó là cái giá phải trả để bảo vệ cơ hội tìm ra sự thật.
Không chỉ giữ lại căn hộ, Takaba còn tích cực vận động để vụ án không bị lãng quên. Ông thường xuyên trả lời phỏng vấn báo chí, tham gia các hoạt động của gia đình nạn nhân và liên tục nhắc nhở công chúng rằng kẻ sát nhân vẫn đang tự do ngoài xã hội. Nỗi lo lớn nhất của ông không chỉ là hung thủ thoát tội mà còn là thời gian.
Vào thời điểm vụ án xảy ra, luật Nhật Bản vẫn quy định thời hiệu truy tố đối với tội giết người. Điều đó có nghĩa rằng nếu quá thời hạn nhất định mà hung thủ chưa bị bắt, vụ án sẽ khép lại về mặt pháp lý. Takaba cùng nhiều gia đình nạn nhân khác đã tham gia chiến dịch vận động thay đổi luật. Những nỗ lực này góp phần dẫn tới quyết định bãi bỏ thời hiệu truy tố đối với các tội giết người nghiêm trọng vào năm 2010. Nhờ sự thay đổi đó, hồ sơ vụ Namiko Takaba vẫn tiếp tục được duy trì.
Bước ngoặt sau gần một phần tư thế kỷ
Sau nhiều năm bế tắc, cảnh sát tỉnh Aichi quyết định xem xét lại toàn bộ hồ sơ bằng các phương pháp điều tra hiện đại hơn. Một nhóm chuyên điều tra các vụ án tồn đọng được giao nhiệm vụ rà soát từng chi tiết đã bị bỏ qua hoặc chưa được đánh giá đầy đủ trong quá khứ. Thay vì chỉ tập trung vào các hướng điều tra quen thuộc, họ rà soát lại nhiều mối quan hệ xung quanh nạn nhân và gia đình nạn nhân, đồng thời xem xét lại những người từng xuất hiện trong hồ sơ điều tra trước đây.
Trong quá trình này, một cái tên bất ngờ xuất hiện: Kumiko Yasufuku. Bà này là bạn học cũ của Satoru Takaba từ thời trung học. Ban đầu, không ai coi đây là một manh mối đặc biệt. Trong quá trình điều tra lại, cảnh sát đề nghị một số người có liên quan cung cấp mẫu ADN để đối chiếu với dấu vết thu được tại hiện trường. Yasufuku ban đầu không tích cực hợp tác với yêu cầu này. Cuối cùng, mẫu ADN của bà ta vẫn được thu thập và đưa vào quá trình giám định.
Kết quả giám định cho thấy ADN của Yasufuku trùng khớp với mẫu máu lạ được thu giữ tại hiện trường từ năm 1999, mẫu máu mà các điều tra viên từ lâu tin rằng thuộc về hung thủ hoặc người trực tiếp có mặt trong cuộc vật lộn với nạn nhân.
Sau 26 năm, danh tính nghi phạm cuối cùng đã lộ diện. Không lâu sau bước đột phá điều tra này, Yasufuku đã ra đầu thú, theo Japan Times. Sau đó bà ta bị bắt giữ với cáo buộc liên quan đến vụ sát hại Namiko Takaba. Nhưng điều khiến dư luận đặc biệt quan tâm là động cơ gây án. Cho đến nay, cơ quan điều tra vẫn chưa công bố đầy đủ các chi tiết liên quan đến nguyên nhân dẫn tới vụ sát hại. Satoru Takaba nói Yasufuku từng có tình cảm đơn phương với ông trong những năm học trung học và đại học. Khoảng 5 tháng trước khi vụ án xảy ra, hai người gặp lại nhau lần đầu tiên sau gần 20 năm tại một buổi họp mặt của câu lạc bộ quần vợt thời trung học. Takaba nhớ rằng khi đó Yasufuku cho biết bà đang có cuộc sống ổn định, công việc thuận lợi và việc nuôi dạy con cái diễn ra tốt đẹp. Tuy nhiên, ông nói mình hoàn toàn không biết điều gì có thể đã thúc đẩy Yasufuku sát hại vợ ông.
Khi được thông báo về việc nghi phạm đã bị xác định, Satoru Takaba nói ông rất bất ngờ. Trong suốt 26 năm, ông từng nghĩ tới rất nhiều khả năng. Ông tưởng tượng hung thủ có thể là một tên tội phạm chuyên nghiệp, một kẻ tâm thần hoặc một người hoàn toàn xa lạ. Ông chưa bao giờ nghĩ đó lại là một người quen cũ.
Nhưng khoảnh khắc ấy khép lại một cuộc truy tìm kéo dài hơn một phần tư thế kỷ. Công lý cuối cùng đã tiến thêm một bước rất dài, nhưng với một cái giá khủng khiếp. Một người phụ nữ đã mất mạng. Một đứa trẻ lớn lên mà không có mẹ. Một người chồng trải qua hơn 1/4 thế kỷ chờ đợi ngày sự thật được phơi bày.
Vụ án Nagoya cho thấy rằng thời gian không phải lúc nào cũng xóa được dấu vết tội ác. Công nghệ có thể thay đổi, luật pháp có thể thay đổi, con người có thể già đi, nhưng những chứng cứ còn sót lại vẫn âm thầm tồn tại. Đôi khi chỉ cần một điều tra viên quyết định mở lại hồ sơ, một phương pháp giám định mới được áp dụng hoặc một người thân nạn nhân kiên quyết không từ bỏ, những vụ án tưởng như đã chết có thể sống lại.
