Liệu Mỹ có thể chặn đứng vũ khí hạt nhân?

Theo các chuyên gia, trong khi căng thẳng giữa Mỹ và CHDCND Triều Tiên đang nóng dần lên - càng gây thêm sự chú ý của thế giới bởi sự bùng nổ các cuộc thử tên lửa thất bại và lời qua tiếng lại nhằm “nắn gân” đối phương từ cả hai quốc gia - thì khả năng xảy ra cuộc chiến tranh hạt nhân có vẻ đang ngày một gần hơn.

Mặc dù hầu hết các nhà phân tích đều nhất trí rằng vào thời điểm này, Triều Tiên thiếu năng lực kỹ thuật để triển khai một tên lửa hạt nhân có thể vươn đến các mục tiêu của Mỹ, tiềm năng hạn hẹp đó cũng đủ khiến người dân nhiều nước trên thế giới cảm thấy bất an. Và trong trường hợp mọi chuyện cứ leo thang, liệu có cách nào để chặn đứng các tên lửa hạt nhân một khi chúng đã được khai hỏa?

Hạt giống đầu tiên

Một trong những lựa chọn - đã được nghiên cứu và thực thi trong nhiều năm - là bằng cách nào đó tạo ra một lá chắn hoặc hệ thống phòng thủ để bảo vệ người dân khỏi các cuộc tấn công hạt nhân. Từ những lần sử dụng đầu tiên của tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) hồi năm 1959, được thiết kế để mang đầu đạn hạt nhân, Mỹ tiếp tục nghiên cứu các biện pháp bảo vệ người dân khỏi một cuộc tấn công như vậy.

Vậy mà nhiều thập niên sau đó, nước Mỹ vẫn chỉ có một hệ thống còn nhiều thiếu sót mà hầu hết các chuyên gia tin là sẽ không bảo vệ được người Mỹ chống lại cuộc tấn công hạt nhân - theo chuyên gia Philip E. Coyle III.

Philip E. Coyle III là cố vấn cao cấp về khoa học của Trung tâm Kiểm soát vũ khí và hạn chế các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt, cựu giám đốc các thử nghiệm vận hành và đánh giá tại Lầu Năm Góc và cũng là người đưa ra đánh giá bao quát nhất hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ. Nhưng tại sao lại phải cần một thời gian dài để có được và khởi động lá chắn tên lửa hạt nhân đó?

Coyle nói với báo Live Science: "Đây là điều khó khăn nhất mà Lầu Năm Góc đã từng cố gắng thực hiện trong gần 70 năm thử nghiệm”.

Hệ thống phòng thủ dẫn hướng giữa hành trình từ đất liền của quân đội Mỹ được thử nghiệm vào ngày 22-6-2014. Một tên lửa đánh chặn được phóng lên từ Căn cứ không quân Vandenberg ở California và phá hủy thành công một tên lửa đối phương giả định trên Thái Bình Dương.
Hệ thống phòng thủ dẫn hướng giữa hành trình từ đất liền của quân đội Mỹ được thử nghiệm vào ngày 22-6-2014. Một tên lửa đánh chặn được phóng lên từ Căn cứ không quân Vandenberg ở California và phá hủy thành công một tên lửa đối phương giả định trên Thái Bình Dương.

Những nỗ lực đầu tiên trong việc xây dựng một chương trình phòng thủ tên lửa hạt nhân bắt đầu gần như ngay khi tên lửa liên lục địa được phát minh vào những năm 50 của thế kỷ trước, mặc dù hầu hết các dự án này bị dừng lại vào năm 1972, sau khi Mỹ và Liên bang Xôviết ký Hiệp ước Chống tên lửa đạn đạo, giúp hạn chế số lượng tên lửa mỗi bên có thể giữ lại.

Một số ý tưởng táo bạo đã được đề xuất trong nhiều năm, kể cả chiến dịch Bách Nhãn Nhân (Operation Argus), nhằm tạo ra một vành đai bức xạ bảo vệ bên trên bề mặt địa cầu bằng cách cho nổ một vũ khí hạt nhân trong khí quyển, hay dự án Cầu thăng bằng (Project Seesaw), cho phép khai thác việc sử dụng các chùm hạt để chỉnh sửa hạt nhân.

Sang thập niên 1980, Tổng thống Ronald Reagan không cảm thấy thoải mái với ý niệm “đảm bảo phá hủy lẫn nhau" (nghĩa là cả Hoa Kỳ và Nga đều có đủ số vũ khí hạt nhân để tiêu diệt lẫn nhau trong trường hợp xảy ra chiến tranh hạt nhân) như là cách phòng thủ duy nhất đối kháng Liên Xô. Ông thúc đẩy phát triển “Sáng kiến Phòng thủ chiến lược”, hoặc chương trình “Chiến tranh giữa các vì sao”, trong đó các hệ thống laser chạy bằng năng lượng hạt nhân đặt trong không gian sẽ hạ gục vũ khí hạt nhân.

Laura Grego, nhà vật lý thiên văn và chuyên gia về bảo vệ tên lửa và an ninh không gian thuộc Liên hiệp Các nhà khoa học quan tâm nói rằng, chương trình này là một cuộc thất bại tốn kém, một phần bởi vì toàn bộ khái niệm quá “lập dị”.

Những thách thức đối với phòng thủ tên lửa hạt nhân

Dù sao sự thất bại của các dự án nói trên không đáng ngạc nhiên - Grego cho biết việc đánh chặn một tên lửa đạn đạo xuyên lục địa thực sự quá khó! Một ICBM phóng lên không gian, mất 15 phút đi qua chân không của không gian và sau đó quay trở lại bầu khí quyển trước khi chạm vào mục tiêu của nó. Vì vậy, một ICBM có thể bị chặn chỉ ở vị trí một vài điểm trong hành trình của nó: lúc mới phóng lên, khi nó đã ra ngoài không gian, khi nó quay trở lại bầu khí quyển và khi nó đang vọt đến mục tiêu cần tiêu diệt. Mỗi phương pháp đều có những hạn chế.

Chẳng hạn, giai đoạn phóng kéo dài từ một phút đến vài phút. Như vậy không có nhiều thời gian cho một tên lửa “đánh chặn và tiêu diệt gọn” một tên lửa hạt nhân. Hơn thế nữa, các đối thủ lịch sử của Mỹ, như Nga và Trung Quốc, có diện tích đất đai lớn. Họ có thể sẽ giữ tên lửa của họ ở sâu trong nội địa, có nghĩa là các tên lửa đánh chặn trên biển không thể phá hủy tên lửa của Nga hay Trung Quốc trong giai đoạn phóng.

Vì vậy, muốn tiêu diệt một tên lửa trong hành trình bay đòi hỏi phải bay lượn lờ thám thính bên trên. Quân đội Mỹ từng đề nghị đưa những chiếc máy bay khổng lồ Boeing 747 với hệ thống laser tiêu diệt bom sang bầu trời phía trên Nga và Trung Quốc. “Bạn có thể thấy ngay là rất khó thực hiện điều đó” - Grego nói với Live Science - ai đời lại cho một số máy bay 747 lớn lượn lờ vô thời hạn trong nhiều thập niên, như thể chờ sung rụng? Sử dụng các phương tiện bay không người lái cũng có thể là một lựa chọn, nhưng chúng thiếu hỏa lực để phá hủy tên lửa”.

Hệ thống chống tên lửa mới được Mỹ lắp đặt tại một sân golf ở Seongju, Hàn Quốc.
Hệ thống chống tên lửa mới được Mỹ lắp đặt tại một sân golf ở Seongju, Hàn Quốc.

Phòng thủ dẫn hướng giữa hành trình

Tùy chọn thứ hai và khả thi nhất là đánh chặn tên lửa trong hành trình bay dài nhất của nó - trong không gian. Một lợi thế của phương cách này là bởi vì hầu hết đối phương của Mỹ ở phía tây Thái Bình Dương, tất cả họ sẽ lập trình cho tên lửa của họ chọn quỹ đạo bay phía trên các vùng cực, nghĩa là chỉ có một máy bay đánh chặn trên mặt đất đặt ở Alaska là có thể bảo vệ cả nước Mỹ.

Nhưng việc đánh chặn một tên lửa trong vũ trụ cũng có những trở ngại. Chẳng hạn tên lửa bắn đến có vận tốc 15.000 - 17.000 dặm một giờ (tương đương 24.000 - 27.000 km/h. Đi nhanh như vậy, chỉ cần trượt một vài cm là trượt gần 2 km”.

Trở ngại kế tiếp: Không có lực cản không khí trong không gian. Điều đó có nghĩa là nếu bạn có mồi bẫy - ví dụ như một khinh khí cầu có hình dạng giống như một đầu đạn hạt nhân có thể di chuyển giống như đạn thật - tên lửa sẽ khó phân biệt tên lửa thật với mồi bẫy. Và bởi vì các khinh khí cầu rất nhẹ, một đầu đạn tinh vi có thể dễ dàng phóng 20 hoặc 30 khinh khí cầu để che khuất đường dẫn của đầu đạn. Một lợi thế của cách tiếp cận đối phương khi tên lửa đánh chặn quay trở lại bầu khí quyển là lực cản không khí sẽ ngăn các bẫy mồi “làm nhiễu” hệ thống.

Thực tế là quân đội trong những thập kỷ gần đây tập trung vào tấn công ICBM bằng cái gọi là “Hệ thống phòng thủ dẫn hướng giữa hành trình từ đất liền”. Quân đội Mỹ đã phát triển một mẫu thử nghiệm dưới thời chính quyền Clinton và cho thấy có thành công bước đầu. Tuy nhiên, dưới thời Tổng thống Bush, quân đội đã thúc đẩy loại vũ khí từ nguyên mẫu ban đầu này nhanh chóng chuyển sang trạng thái tác chiến.

Theo quân đội Mỹ, kể từ đó, nó trượt 9 mục tiêu trong số 17 lần bắn thử. Từ năm 2010, nó trượt 3 mục tiêu trong 4 lần bắn thử. Coyle khẳng định tỷ lệ thất bại có khi còn tệ hơn con số công bố. “Chưa hết, nếu đánh giá một trong những thất bại đó là thành công khi tên lửa đánh chặn chạm trúng mục tiêu bằng một cú đánh sượt qua nhưng không hủy diệt được nó. Đến gần nhưng không diệt được mục tiêu là chưa đủ thành công và điều đó không thể áp dụng trong cuộc chiến hạt nhân”.

Một phần của vấn đề là các hệ thống được vội vã thông qua tiến trình kỹ thuật và bị các lỗi thiết kế - cả Coyle và Grego đều có cùng nhận định. Ngoài ra, quân đội Mỹ cần phát triển cơ sở hạ tầng công nghệ bổ sung, như radar ở các bước sóng khác nhau, hay vệ tinh tốt hơn để phát hiện tên lửa, nhờ đó có thể làm tốt hơn việc định vị và hình dung mục tiêu.

“Nhưng ngay cả khi các dự án được thiết kế lại từ đầu, với suy nghĩ cẩn thận và sử dụng tốt nhất các công nghệ hiện có và hiện đại, một số thách thức với việc phòng thủ hạt nhân có thể không thể vượt qua” - Grego nói. Chẳng hạn, cho đến nay chưa có ai nghĩ ra một đường lối thích hợp nào đó để giải quyết vấn đề đặt bẫy mồi đầu đạn hạt nhân trong vũ trụ.

Grego cho biết nếu chính phủ tập trung vào “phòng thủ chiến lược” có thể bảo vệ các thành phố của Mỹ tốn một nửa thời gian, nhưng tốn kém nhiều hơn và suy cho cùng là nguy hiểm hơn cho thế giới. Như vậy tốt hơn hết ta nên sử dụng các nguồn lực này cho các chiến lược ngăn chặn chiến tranh hiệu quả hơn - chẳng hạn bằng giải pháp ngoại giao!

Lê Minh (theo Live Science)

Các tin khác

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa phát đi cảnh báo về làn sóng tấn công mạng gia tăng, trong đó các nhóm tin tặc bị phát hiện lợi dụng ứng dụng Telegram để phát tán mã độc trên diện rộng.

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Chỉ một bài đăng trên fanpage đông người theo dõi có thể khiến một doanh nghiệp lao đao sau vài giờ. “review” không còn đơn thuần là chia sẻ trải nghiệm mà đã trở thành công cụ gây sức ép, thậm chí trục lợi, và rất dễ vi phạm pháp luật khi kẻ review sử dụng chính bài viết của mình để làm phương tiện tống tiền.