Liên minh quân sự AUKUS chọc giận đồng minh?

Liên minh quân sự giữa 3 nước Anh - Mỹ - Australia (viết tắt là AUKUS) vừa chính thức được khai sinh nhằm mục tiêu “đối phó Trung Quốc”. Tuy nhiên, dư luận cho rằng liên minh này không chỉ tạo ra nguy cơ gây bất ổn định trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, mà còn khiến nhiều đồng minh không hài lòng vì cảm thấy mình bị đối xử xa lạ, rẻ rúng.

Liên minh “đối phó” với Trung Quốc?

Việc thành lập liên minh AUKUS đã được công bố trong một thông báo chung phát đi tại cuộc họp trực tuyến qua cầu truyền hình giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden, Thủ tướng Anh Boris Johnson và Thủ tướng Australia Scott Morrison hôm 15-9.

Thủ tướng Australia Scott Morrison cho biết, 3 quốc gia sẽ cử các đội công tác phối hợp để lập một kế hoạch chung trong 18 tháng tới để lắp ráp hạm đội tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân mới của Australia, sẽ được đóng tại thành phố cảng Adelaide của Australia. Dự án sẽ đưa Australia trở thành quốc gia thứ 7 trên thế giới có tàu ngầm chạy bằng lò phản ứng hạt nhân.

Mặc dù lãnh đạo 3 nước không đề cập gì đến Trung Quốc trong phát biểu của mình nhưng dư luận chung trong giới quan sát đều nhìn thấy rõ rằng liên minh AUKUS là một thực thể ra đời không vì mục đích gì khác hơn là nhằm “ứng phó với chủ nghĩa bành trướng của Trung Quốc trong khu vực, đặc biệt là tại Biển Đông và vấn đề Đài Loan”, theo hãng thông tấn AP của Mỹ. Phát biểu với báo chí ngay trước cuộc họp của lãnh đạo 3 nước, giới chức Mỹ cũng úp mở vấn đề này khi cho rằng liên minh được thành lập “nhằm duy trì và nâng cao khả năng răn đe”.

Liên minh quân sự AUKUS chọc giận đồng minh? -0
Cuộc họp trực tuyến công bố thành lập Liên minh AUKUS.

Đối với những người am hiểu về Chiến tranh Lạnh, họ không xa lạ gì với cái tên viết tắt của liên minh: AUKUS. Cái tên này nghe có vẻ rất giống một cái tên liên minh khác ra đời cách đây 75 năm, vào thời điểm bắt đầu Chiến tranh Lạnh. Đó là liên minh thỏa thuận chia sẻ tình báo mang mật danh UKUSA - bao gồm 5 quốc gia Anh, Mỹ, Canada, Australia và New Zealand, sau này được biết đến với cái tên “Ngũ nhãn” (Five Eyes). Tài liệu về thỏa thuận thành lập liên minh này công bố vào tháng 6-2020 được đánh giá là một trong những tài liệu quan trọng nhất của Chiến tranh Lạnh, đã tiết lộ “một trong những nền tảng của mối quan hệ đặc biệt mà Anh và Mỹ vẫn duy trì đến ngày nay”.

Nhưng, không giống như thỏa thuận UKUSA, liên minh AUKUS có khía cạnh an ninh và công nghệ phát triển cao. Nó xảy ra vào thời điểm nhiều nước phương Tây đang điều chỉnh lại quan hệ của họ với Trung Quốc. Cho đến những năm gần đây, Australia đã nhấn mạnh vào chiến lược “bảo hiểm rủi ro” trong việc điều hướng các động lực đang thay đổi trong khu vực. Canberra đã tự rút khỏi Quad, một liên minh chiến lược với Nhật Bản, Mỹ và Ấn Độ.

Đồng minh không hài lòng

Phản ứng của giới chính trị tại các quốc gia liên quan có khác nhau nhưng đều có xu hướng không đồng tình với liên minh AUKUS. Trung Quốc lẽ đương nhiên chống lại liên minh này, cũng như bất kỳ liên minh chiến lược nào trước đây do Mỹ khởi xướng trong khu vực. Trong một tuyên bố với báo chí hôm 16-9, Bắc Kinh cho rằng các nước liên minh AUKUS có nguy cơ tự đánh mất giá trị, tự làm phương hại đến lợi ích của mình và làm cho tình hình trong khu vực căng thẳng thêm. Dali Yang, một chuyên gia về chính sách đối ngoại của Trung Quốc tại Đại học Chicago cho biết: “Bắc Kinh đang cố gắng củng cố mối quan hệ của mình với các nước khác, với hy vọng rằng họ có thể giữ thái độ trung lập nhất có thể khi đạt được các thỏa thuận như vậy”.

Tức giận hơn hết có lẽ là Pháp, một đồng minh quan trọng của Anh, Mỹ, Australia. Trước AUKUS, Pháp và Australia đã ký thỏa thuận mua bán tàu ngầm vào năm 2016. Tuy nhiên, với AUKUS, việc mua bán tàu ngầm giữa hai nước bị hủy bỏ, vì điều khoản quan trọng đầu tiên trong thỏa thuận thành lập liên minh AUKUS là Mỹ sẽ cung cấp tàu ngầm hạt nhân cho Australia và giúp nước này xây dựng căn cứ tàu ngầm. Đây sẽ là một trong những dự án phức tạp, kéo dài hàng thập niên và đòi hỏi công nghệ tiên tiến nhất. Một quan chức cấp cao của Mỹ đã mô tả thỏa thuận này là “một quyết định cơ bản, ràng buộc Australia với Mỹ và Anh trong nhiều thế hệ”.

Tuy nhiên, thỏa thuận đó cũng chính là trở ngại đối với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, không chỉ về mặt tài chính mà còn cả về ngoại giao. Nước Pháp đã nỗ lực trong nhiều năm để đảm bảo mối quan hệ đối tác với Australia và tăng cường sự hiện diện chiến lược của nước này ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Phát biểu trên đài phát thanh France Info hôm 16-9, Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian bày tỏ sự tức giận, cho rằng thỏa thuận mua bán tàu ngầm hạt nhân giữa Mỹ và Australia là một “cú đâm sau lưng đồng minh. Chúng tôi thiết lập mối quan hệ tin cậy với Australia và sự tin tưởng này đã bị phản bội”.

Không chỉ Pháp, New Zealand và Canada cũng là những đồng minh quan trọng không có mặt trong thỏa thuận liên minh AUKUS. Hai quốc gia thành viên liên minh Ngũ nhãn này có những điểm tương đồng trong định hướng đối với Bắc Kinh, tránh đưa ra những tuyên bố mạnh mẽ nhằm hạn chế đối đầu với Trung Quốc. Riêng đối với New Zealand, việc Australia tham gia liên minh AUKUS càng khiến quan hệ hai nước trở nên xa cách hơn.

Liệu cuối cùng, sáng kiến AUKUS có thành công hay không vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Xét cho cùng, nhiệm kỳ tổng thống 4 năm của ông Trump đã cho các đối tác của Mỹ thấy các sáng kiến đa phương có thể “lóe sáng” trong một sớm một chiều với việc thay đổi quyền lực ở Washington. Nhưng, nếu sáng kiến này tồn tại, nó có thể cho thấy hình dạng của một chiến lược an ninh Ấn Độ - Thái Bình Dương có thể có trong tương lai khi Biden hợp nhất các đồng minh và đối tác để giải quyết “các mối đe dọa của thế kỷ 21”, chuyên gia Yuka Kobayashi thuộc Trường Nghiên cứu phương Đông và châu Phi ở London cho biết.

Trương Hùng

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?