Liên minh phòng không Trung Đông: Liệu có khả thi?

Trong khuôn khổ chuyến công du Trung Đông, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã hối thúc các quốc gia Arab liên kết với Israel để chống lại tên lửa của Iran, song giới phân tích nhận định, sự thiếu lòng tin lẫn nhau cùng những khác biệt về mặt kỹ thuật giữa các bên sẽ khiến sáng kiến về một liên minh kiểu này của Mỹ dường như là rất xa vời.

Trước thềm chuyến công du Trung Đông của Tổng thống Mỹ Joe Biden, chính quyền của ông và những người đồng nhiệm Israel đã thảo luận về việc thiết lập một “Liên minh phòng không Trung Đông”. Khái niệm này được lập ra như một sự đáp trả mối đe dọa mà các tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình cùng các máy bay không người lái của Iran đặt ra cho các quốc gia trên khắp khu vực, bao gồm Israel, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Iraq và một số nước khác.

Bối cảnh không thuận lợi

Xét bề ngoài, ý tưởng của Mỹ có vẻ rất ý nghĩa. Mối đe dọa từ tên lửa và máy bay không người lái của Iran là có thật và đang ngày càng gia tăng. Hiệp định Abraham đã mở ra cánh cửa cho một sự hợp tác rộng rãi, sâu sắc và cởi mở hơn giữa Israel và các nước láng giềng Arab. Việc Israel được đưa vào Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) mới đây cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sự phối hợp và chia sẻ thông tin giữa các lực lượng vũ trang của Mỹ và khu vực.

Đáng tiếc là chính quyền ông Biden lại đưa ra sáng kiến này trong một bối cảnh phức tạp, có nguy cơ khiến sáng kiến được đề xuất chỉ giống như một cử chỉ mang tính biểu tượng. Tệ nhất là nó còn có thể làm suy yếu thêm an ninh Trung Đông.

Liên minh phòng không Trung Đông: Liệu có khả thi? -0
Lá chắn tên lửa tại Trung Đông liệu có sớm được triển khai?

Lý do đầu tiên là sáng kiến này dường như hoàn toàn mang tính phòng thủ. Nếu không có các cuộc thảo luận song song về việc ngăn chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran, Tehran có rất ít động lực để giảm bớt sự đầu tư vào các tên lửa và máy bay không người lái hoặc ngừng sử dụng chúng để đe dọa các nước láng giềng. Ngược lại, việc các nước trong khu vực tập trung củng cố quốc phòng có thể thôi thúc Iran tăng cường phát triển và triển khai các loại vũ khí này để áp đảo hệ thống phòng thủ đang ngày càng tinh vi của các nước láng giềng.

Thứ hai, và quan trọng hơn, việc đẩy mạnh một sự hợp tác phòng không khu vực được đề xuất khi Mỹ đang sốt sắng theo đuổi tiến trình quay trở lại thỏa thuận hạt nhân Iran - JCPOA. Một sự quay trở lại thỏa thuận hạt nhân Iran sẽ ngay lập tức cung cấp cho chế độ này quyền tiếp cận hàng trăm tỷ USD, một phần trong số đó chắc chắn sẽ được đổ vào các tên lửa và máy bay không người lái có năng lực hơn. Nói cách khác, chính quyền ông Biden đang thúc đẩy một chính sách vừa tạo điều kiện cho mối đe dọa tên lửa Iran phát triển, trong khi lại đang đề xuất việc hỗ trợ các đối tác và đồng minh của Mỹ tự vệ chống lại chính mối đe dọa này.

Rào cản kỹ thuật

Theo các quan chức và chuyên gia, một mục tiêu thực tế hơn sẽ là việc Israel chia sẻ thêm thông tin tình báo với các nhà nước Arab, thường xuyên tiến hành các cuộc trao đổi thực chất và thậm chí có thể mua thêm các loại vũ khí thích hợp. Mục tiêu này sẽ dễ đạt được hơn so với một lá chắn phòng thủ có thể phát hiện tên lửa bằng radar, vệ tinh và một số hệ thống cảm biến khác.

Trao đổi với “Politico”, Tom Karako, Giám đốc Dự án Phòng thủ tên lửa tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế, nhận định: “Rất khó để đưa các cảm biến và hiệu ứng của quân đội và hải quân Mỹ vào một hệ thống chỉ huy và kiểm soát chung. Điều này thậm chí còn khó khăn hơn khi những hệ thống này đến từ nhiều quốc gia với nhiều ngôn ngữ khác nhau”.

Nhìn chung, một trong những trở lại lớn nhất hiện vẫn là sự miễn cưỡng của các nước trong khu vực về việc chia sẻ thông tin tình báo. Theo David Des Roches, Phó giáo sư Đại học Quốc phòng tại Washington, các nước này có thể sẽ sẵn sàng hơn trong việc đóng góp vào hệ thống thông tin chia sẻ các mối đe dọa dựa trên một “xương sống kỹ thuật số” do Mỹ cung cấp, nhưng khó có khả năng họ sẽ chia sẻ dữ liệu về mối đe dọa này một cách kịp thời.

Bên cạnh những thách thức ngoại giao, còn có các rào cản về địa lý và kỹ thuật cần phải khắc phục. Cả Israel, Saudi Arabia và UAE đều đang sở hữu những hệ thống phòng không tinh vi, khiến một liên minh phòng thủ tên lửa chắc chắn sẽ vấp phải nhiều khó khăn về mặt kỹ thuật, đòi hỏi nhiều thời gian để tích hợp các hệ thống với nhau.

Lựa chọn khả thi hơn

Cũng phải thừa nhận rằng triển vọng về sự hợp tác phòng không giữa Israel và các quốc gia Arab hiện nay đã khả thi hơn nhiều so với thời ông Biden đến thăm Israel vào năm 2016 khi còn là Phó Tổng thống, bởi khi đó, Jerusalem chỉ duy trì quan hệ với Ai Cập và Jordan. Sau này, chính những hành động được cho là ngày càng hung hăng của Tehran, cùng với việc chính quyền ông Trump phá vỡ một số thỏa thuận, đã giúp thay đổi đáng kể bức tranh ngoại giao khu vực.

Tổng thống Joe Biden cũng có thể đã sử dụng chuyến đi của mình để thông báo rằng sự kiên nhẫn dành cho JCPOA đã hết và ông cam kết phát triển một kế hoạch khác với các nước láng giềng của Iran để thực sự đảm bảo rằng Cộng hòa Hồi giáo không bao giờ phát triển hoặc mua được vũ khí hạt nhân. Một chính sách được cải thiện sẽ không chỉ giúp bảo vệ trước các tên lửa và máy bay không người lái của Iran, mà còn mang tính răn đe để Iran thậm chí không dám nghĩ tới việc sử dụng chúng.

Mỹ cũng nên tiếp tục thực thi các biện pháp trừng phạt của riêng mình để ngăn chặn Trung Quốc và những nước khác mua dầu của Iran, qua đó tạo nguồn thu để phục vụ phát triển tên lửa, khủng bố và gây hấn của Iran.

Tóm lại, theo giới phân tích, ông Joe Biden vẫn có cơ hội để dẫn dắt nước Mỹ thoát khỏi chính sách nhu nhược và chuyển sang chính sách cứng rắn và răn đe hơn với Iran. Một chính sách như vậy sẽ thúc đẩy các mối quan hệ đối tác của Mỹ ở Trung Đông, có nhiều khả năng thành công hơn và có thể sẽ mang lại một nền an ninh khu vực tốt hơn tại một thời điểm mà các mối đe dọa ở những nơi khác trên toàn cầu đang ngày càng tăng.

Ngọc Bích (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?