Liên minh phòng không Trung Đông: Liệu có khả thi?

Trong khuôn khổ chuyến công du Trung Đông, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã hối thúc các quốc gia Arab liên kết với Israel để chống lại tên lửa của Iran, song giới phân tích nhận định, sự thiếu lòng tin lẫn nhau cùng những khác biệt về mặt kỹ thuật giữa các bên sẽ khiến sáng kiến về một liên minh kiểu này của Mỹ dường như là rất xa vời.

Trước thềm chuyến công du Trung Đông của Tổng thống Mỹ Joe Biden, chính quyền của ông và những người đồng nhiệm Israel đã thảo luận về việc thiết lập một “Liên minh phòng không Trung Đông”. Khái niệm này được lập ra như một sự đáp trả mối đe dọa mà các tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình cùng các máy bay không người lái của Iran đặt ra cho các quốc gia trên khắp khu vực, bao gồm Israel, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Iraq và một số nước khác.

Bối cảnh không thuận lợi

Xét bề ngoài, ý tưởng của Mỹ có vẻ rất ý nghĩa. Mối đe dọa từ tên lửa và máy bay không người lái của Iran là có thật và đang ngày càng gia tăng. Hiệp định Abraham đã mở ra cánh cửa cho một sự hợp tác rộng rãi, sâu sắc và cởi mở hơn giữa Israel và các nước láng giềng Arab. Việc Israel được đưa vào Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) mới đây cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sự phối hợp và chia sẻ thông tin giữa các lực lượng vũ trang của Mỹ và khu vực.

Đáng tiếc là chính quyền ông Biden lại đưa ra sáng kiến này trong một bối cảnh phức tạp, có nguy cơ khiến sáng kiến được đề xuất chỉ giống như một cử chỉ mang tính biểu tượng. Tệ nhất là nó còn có thể làm suy yếu thêm an ninh Trung Đông.

Liên minh phòng không Trung Đông: Liệu có khả thi? -0
Lá chắn tên lửa tại Trung Đông liệu có sớm được triển khai?

Lý do đầu tiên là sáng kiến này dường như hoàn toàn mang tính phòng thủ. Nếu không có các cuộc thảo luận song song về việc ngăn chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran, Tehran có rất ít động lực để giảm bớt sự đầu tư vào các tên lửa và máy bay không người lái hoặc ngừng sử dụng chúng để đe dọa các nước láng giềng. Ngược lại, việc các nước trong khu vực tập trung củng cố quốc phòng có thể thôi thúc Iran tăng cường phát triển và triển khai các loại vũ khí này để áp đảo hệ thống phòng thủ đang ngày càng tinh vi của các nước láng giềng.

Thứ hai, và quan trọng hơn, việc đẩy mạnh một sự hợp tác phòng không khu vực được đề xuất khi Mỹ đang sốt sắng theo đuổi tiến trình quay trở lại thỏa thuận hạt nhân Iran - JCPOA. Một sự quay trở lại thỏa thuận hạt nhân Iran sẽ ngay lập tức cung cấp cho chế độ này quyền tiếp cận hàng trăm tỷ USD, một phần trong số đó chắc chắn sẽ được đổ vào các tên lửa và máy bay không người lái có năng lực hơn. Nói cách khác, chính quyền ông Biden đang thúc đẩy một chính sách vừa tạo điều kiện cho mối đe dọa tên lửa Iran phát triển, trong khi lại đang đề xuất việc hỗ trợ các đối tác và đồng minh của Mỹ tự vệ chống lại chính mối đe dọa này.

Rào cản kỹ thuật

Theo các quan chức và chuyên gia, một mục tiêu thực tế hơn sẽ là việc Israel chia sẻ thêm thông tin tình báo với các nhà nước Arab, thường xuyên tiến hành các cuộc trao đổi thực chất và thậm chí có thể mua thêm các loại vũ khí thích hợp. Mục tiêu này sẽ dễ đạt được hơn so với một lá chắn phòng thủ có thể phát hiện tên lửa bằng radar, vệ tinh và một số hệ thống cảm biến khác.

Trao đổi với “Politico”, Tom Karako, Giám đốc Dự án Phòng thủ tên lửa tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế, nhận định: “Rất khó để đưa các cảm biến và hiệu ứng của quân đội và hải quân Mỹ vào một hệ thống chỉ huy và kiểm soát chung. Điều này thậm chí còn khó khăn hơn khi những hệ thống này đến từ nhiều quốc gia với nhiều ngôn ngữ khác nhau”.

Nhìn chung, một trong những trở lại lớn nhất hiện vẫn là sự miễn cưỡng của các nước trong khu vực về việc chia sẻ thông tin tình báo. Theo David Des Roches, Phó giáo sư Đại học Quốc phòng tại Washington, các nước này có thể sẽ sẵn sàng hơn trong việc đóng góp vào hệ thống thông tin chia sẻ các mối đe dọa dựa trên một “xương sống kỹ thuật số” do Mỹ cung cấp, nhưng khó có khả năng họ sẽ chia sẻ dữ liệu về mối đe dọa này một cách kịp thời.

Bên cạnh những thách thức ngoại giao, còn có các rào cản về địa lý và kỹ thuật cần phải khắc phục. Cả Israel, Saudi Arabia và UAE đều đang sở hữu những hệ thống phòng không tinh vi, khiến một liên minh phòng thủ tên lửa chắc chắn sẽ vấp phải nhiều khó khăn về mặt kỹ thuật, đòi hỏi nhiều thời gian để tích hợp các hệ thống với nhau.

Lựa chọn khả thi hơn

Cũng phải thừa nhận rằng triển vọng về sự hợp tác phòng không giữa Israel và các quốc gia Arab hiện nay đã khả thi hơn nhiều so với thời ông Biden đến thăm Israel vào năm 2016 khi còn là Phó Tổng thống, bởi khi đó, Jerusalem chỉ duy trì quan hệ với Ai Cập và Jordan. Sau này, chính những hành động được cho là ngày càng hung hăng của Tehran, cùng với việc chính quyền ông Trump phá vỡ một số thỏa thuận, đã giúp thay đổi đáng kể bức tranh ngoại giao khu vực.

Tổng thống Joe Biden cũng có thể đã sử dụng chuyến đi của mình để thông báo rằng sự kiên nhẫn dành cho JCPOA đã hết và ông cam kết phát triển một kế hoạch khác với các nước láng giềng của Iran để thực sự đảm bảo rằng Cộng hòa Hồi giáo không bao giờ phát triển hoặc mua được vũ khí hạt nhân. Một chính sách được cải thiện sẽ không chỉ giúp bảo vệ trước các tên lửa và máy bay không người lái của Iran, mà còn mang tính răn đe để Iran thậm chí không dám nghĩ tới việc sử dụng chúng.

Mỹ cũng nên tiếp tục thực thi các biện pháp trừng phạt của riêng mình để ngăn chặn Trung Quốc và những nước khác mua dầu của Iran, qua đó tạo nguồn thu để phục vụ phát triển tên lửa, khủng bố và gây hấn của Iran.

Tóm lại, theo giới phân tích, ông Joe Biden vẫn có cơ hội để dẫn dắt nước Mỹ thoát khỏi chính sách nhu nhược và chuyển sang chính sách cứng rắn và răn đe hơn với Iran. Một chính sách như vậy sẽ thúc đẩy các mối quan hệ đối tác của Mỹ ở Trung Đông, có nhiều khả năng thành công hơn và có thể sẽ mang lại một nền an ninh khu vực tốt hơn tại một thời điểm mà các mối đe dọa ở những nơi khác trên toàn cầu đang ngày càng tăng.

Ngọc Bích (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.