Liên hợp quốc và câu chuyện cải tổ

Trong 2 ngày 22 và 23/9, ngay trước thềm Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) khóa 79 (UNGA 79), Tổng thư ký LHQ António Guterres đã chủ trì một hội nghị đặc biệt của LHQ: Hội nghị thượng đỉnh tương lai. Hội nghị này bàn thảo nhiều vấn đề tương lai của một thế giới đầy biến động và nhiều thách thức, trong đó vấn đề “cải tổ LHQ” được quan tâm và tranh luận nhiều.

Cốt lõi của nội dung cải tổ LHQ vẫn là làm sao để Hội đồng Bảo an đa dạng hơn, đa phương hơn. Hiện tại, Hội đồng Bảo an chỉ do 5 ủy viên thường trực là Mỹ, Trung Quốc, Nga, Pháp và Anh nắm quyền phủ quyết kể từ khi thành lập sau Thế chiến II đến nay. Ngày nay, các quốc gia trên khắp thế giới được thay phiên nhau giữ chức thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an, nhưng không có quốc gia nào ở Trung Đông, châu Phi, châu Mỹ Latinh hoặc Caribe có quyền phủ quyết như các thành viên thường trực. Quyền phủ quyết cho phép các thành viên thường trực, được gọi là P5, chặn bất kỳ nghị quyết nào, từ các nhiệm vụ gìn giữ hòa bình đến các lệnh trừng phạt, để bảo vệ lợi ích quốc gia và các quyết định về chính sách đối ngoại của họ. Nhưng, hiện đang có một động thái mới nhằm thay đổi trật tự thế giới cũ này.

Liên hợp quốc và câu chuyện cải tổ -0
Cuộc họp của Hội đồng bảo an Liên hợp quốc về tình hình Trung Đông, ngày 16/9.

Khi các nhà lãnh đạo thế giới chuẩn bị trở lại trụ sở LHQ để tham dự UNGA khóa 79, Tổng thống Sierra Leone Julius Maada Bio đã nhắc lại lời kêu gọi lâu nay của châu Phi về việc cải cách Hội đồng Bảo an, bao gồm 2 vị trí thành viên thường trực mới cho các quốc gia châu Phi.

“Các vấn đề của châu Phi chiếm gần 50% hoạt động hằng ngày của Hội đồng Bảo an và phần lớn các nghị quyết Hội đồng Bảo an liên quan đến hòa bình và an ninh. Châu lục này cũng là bao gồm hơn ¼ số quốc gia thành viên LHQ (54 quốc gia) với dân số hơn 1 tỷ người nhưng vẫn có quá ít đại diện trong cơ quan quan trọng này của LHQ”, ông Bio phát biểu tại một cuộc họp cấp cao tại LHQ vào tháng 8. Một nhà ngoại giao cấp cao tại LHQ nói rằng châu Phi hiện đang là mục tiêu cạnh tranh ảnh hưởng của các quốc gia P5, cụ thể như việc Nga và Mỹ đang quyết liệt cạnh tranh ảnh hưởng ở châu lục này.

Nỗ lực cải cách cơ quan quyền lực nhất của LHQ trong nhiều năm qua đã thu hút được sự quan tâm của giới chính trị. Tổng thống Mỹ Joe Biden thậm chí còn đưa ra lập luận về các ghế thường trực cho châu Phi, châu Mỹ Latinh và vùng Caribe trong bài phát biểu trước LHQ vào năm 2022. Một số nhà ngoại giao lạc quan rằng cuộc thảo luận chung vào tháng 9 này sẽ được sử dụng như một cơ hội quan trọng để suy ngẫm về tương lai của hệ thống đa phương - sẽ chứng kiến sự đồng thuận xung quanh lộ trình cải cách Hội đồng Bảo an.

Sự chia rẽ sâu sắc giữa các thành viên thường trực đã dẫn đến sự thất vọng ngày càng tăng đối với việc Hội đồng Bảo an không thể ngăn chặn các vấn đề lớn nhất của thế giới, từ các cuộc xung đột đẫm máu ở Gaza và Ukraine, đến mối đe dọa của vũ khí hạt nhân và biến đổi khí hậu.

“Mỹ và Nga thường sử dụng quyền phủ quyết của mình để bảo vệ một quốc gia khách hàng, trong trường hợp của Israel hoặc Syria, hoặc để bảo vệ lợi ích quốc gia của chính họ, như trường hợp Nga phủ quyết các vấn đề về Ukraine”, nhận định của chuyên gia Anjali Dayal của LHQ, trợ lý giáo sư chính trị quốc tế tại Đại học Fordham.

Pháp và Anh đã hạn chế sử dụng quyền phủ quyết của họ kể từ năm 1989. Nhưng, những năm sau Chiến tranh Lạnh đã chứng kiến Mỹ, Nga và Trung Quốc sử dụng Hội đồng Bảo an để “giải oan cho các đồng minh của họ và bảo vệ họ khỏi hậu quả của các quyết định chính sách đối ngoại không được lòng dân”, bà Anjali Dayal nói thêm.

Bộ trưởng Ngoại giao Sierra Leone Timothy Musa Kabba tin rằng sự công bằng hơn trong Hội đồng Bảo an sẽ giúp phá vỡ bế tắc và mang lại cho Hội đồng Bảo an nhiều uy tín hơn. “Có nhiều cuộc xung đột mà Hội đồng Bảo an thực sự đưa ra các nghị quyết không được thực hiện ngay, điều này cho thấy sự kém hiệu quả của Hội đồng Bảo an hiện tại”, Bộ trưởng Kabba phát biểu tại trụ sở LHQ. Ông nói thêm rằng trong “một thế giới đa dạng hơn, toàn cầu hóa hơn, kết nối chặt chẽ hơn, thì Hội đồng Bảo an cần được dân chủ hóa để có sự đại diện dựa trên địa lý”.

Ngoài 5 ghế thường trực còn có 10 ghế không thường trực trong Hội đồng Bảo an, 3 trong số đó thuộc về châu Phi. Các ghế không thường trực không có quyền phủ quyết và được UNGA bầu theo khu vực cho nhiệm kỳ 2 năm. Dư luận chung tại hành lang LHQ đều cho rằng “đã đến lúc phải thay đổi”. Nhưng, cuộc cạnh tranh giữa 193 quốc gia thành viên của LHQ đã ngăn cản các nỗ lực thay đổi. Chẳng hạn, Brazil và Ấn Độ muốn có các ghế thường trực, nhưng họ sẽ không có được sự đồng tình của các đối thủ cạnh tranh chiến lược.

Liên hợp quốc và câu chuyện cải tổ -0
Tổng thống Sierra Leone Julius Maada Bio phát biểu tại UNGA khóa 78, năm 2023.

Ngoài nỗ lực của Liên minh châu Phi (AU) nhằm giành được 2 ghế ủy viên thường trực và thêm 2 ghế không thường trực, còn có ít nhất 5 nhóm thành viên khác của LHQ có ý tưởng riêng về cải cách Hội đồng Bảo an.

“Đây là một cuộc tranh luận đã diễn ra trong nhiều thập kỷ”, Daniel Forti, nhà phân tích cấp cao về vận động và nghiên cứu của LHQ tại Crisis Group, nói. “Các nhà ngoại giao vẫn chưa thống nhất về công thức mở rộng Hội đồng Bảo an theo cách đạt được đa số hai phần ba cộng với Washington, Moscow và Bắc Kinh để cùng nhất trí về một công thức”.

Ông nói thêm rằng có nhiều động lực chính trị hơn đối với điều này, nhưng “điều đó không có nghĩa là chúng ta nhất thiết phải tiến gần hơn đến cải cách”. Chẳng hạn, bất kỳ nỗ lực nào nhằm tước bỏ quyền phủ quyết của các quốc gia P5 sẽ không thể thực hiện được.

Những người ủng hộ cải cách Hội đồng Bảo an cho biết việc mở rộng là có thể, chỉ ra trường hợp vào năm 1963, khi Hội đồng Bảo an được mở rộng từ 10 lên 15 quốc gia thành viên. “Vì vậy, mặt khác, có thể đây là một cơ hội”, một nhà ngoại giao cấp cao tại LHQ nói. “Nhưng, chúng ta còn rất xa mới có thể thực hiện cải cách Hội đồng Bảo an thực sự”, nhà ngoại giao này nói thêm.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?