Liên hợp quốc và câu chuyện cải tổ

Trong 2 ngày 22 và 23/9, ngay trước thềm Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) khóa 79 (UNGA 79), Tổng thư ký LHQ António Guterres đã chủ trì một hội nghị đặc biệt của LHQ: Hội nghị thượng đỉnh tương lai. Hội nghị này bàn thảo nhiều vấn đề tương lai của một thế giới đầy biến động và nhiều thách thức, trong đó vấn đề “cải tổ LHQ” được quan tâm và tranh luận nhiều.

Cốt lõi của nội dung cải tổ LHQ vẫn là làm sao để Hội đồng Bảo an đa dạng hơn, đa phương hơn. Hiện tại, Hội đồng Bảo an chỉ do 5 ủy viên thường trực là Mỹ, Trung Quốc, Nga, Pháp và Anh nắm quyền phủ quyết kể từ khi thành lập sau Thế chiến II đến nay. Ngày nay, các quốc gia trên khắp thế giới được thay phiên nhau giữ chức thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an, nhưng không có quốc gia nào ở Trung Đông, châu Phi, châu Mỹ Latinh hoặc Caribe có quyền phủ quyết như các thành viên thường trực. Quyền phủ quyết cho phép các thành viên thường trực, được gọi là P5, chặn bất kỳ nghị quyết nào, từ các nhiệm vụ gìn giữ hòa bình đến các lệnh trừng phạt, để bảo vệ lợi ích quốc gia và các quyết định về chính sách đối ngoại của họ. Nhưng, hiện đang có một động thái mới nhằm thay đổi trật tự thế giới cũ này.

Liên hợp quốc và câu chuyện cải tổ -0
Cuộc họp của Hội đồng bảo an Liên hợp quốc về tình hình Trung Đông, ngày 16/9.

Khi các nhà lãnh đạo thế giới chuẩn bị trở lại trụ sở LHQ để tham dự UNGA khóa 79, Tổng thống Sierra Leone Julius Maada Bio đã nhắc lại lời kêu gọi lâu nay của châu Phi về việc cải cách Hội đồng Bảo an, bao gồm 2 vị trí thành viên thường trực mới cho các quốc gia châu Phi.

“Các vấn đề của châu Phi chiếm gần 50% hoạt động hằng ngày của Hội đồng Bảo an và phần lớn các nghị quyết Hội đồng Bảo an liên quan đến hòa bình và an ninh. Châu lục này cũng là bao gồm hơn ¼ số quốc gia thành viên LHQ (54 quốc gia) với dân số hơn 1 tỷ người nhưng vẫn có quá ít đại diện trong cơ quan quan trọng này của LHQ”, ông Bio phát biểu tại một cuộc họp cấp cao tại LHQ vào tháng 8. Một nhà ngoại giao cấp cao tại LHQ nói rằng châu Phi hiện đang là mục tiêu cạnh tranh ảnh hưởng của các quốc gia P5, cụ thể như việc Nga và Mỹ đang quyết liệt cạnh tranh ảnh hưởng ở châu lục này.

Nỗ lực cải cách cơ quan quyền lực nhất của LHQ trong nhiều năm qua đã thu hút được sự quan tâm của giới chính trị. Tổng thống Mỹ Joe Biden thậm chí còn đưa ra lập luận về các ghế thường trực cho châu Phi, châu Mỹ Latinh và vùng Caribe trong bài phát biểu trước LHQ vào năm 2022. Một số nhà ngoại giao lạc quan rằng cuộc thảo luận chung vào tháng 9 này sẽ được sử dụng như một cơ hội quan trọng để suy ngẫm về tương lai của hệ thống đa phương - sẽ chứng kiến sự đồng thuận xung quanh lộ trình cải cách Hội đồng Bảo an.

Sự chia rẽ sâu sắc giữa các thành viên thường trực đã dẫn đến sự thất vọng ngày càng tăng đối với việc Hội đồng Bảo an không thể ngăn chặn các vấn đề lớn nhất của thế giới, từ các cuộc xung đột đẫm máu ở Gaza và Ukraine, đến mối đe dọa của vũ khí hạt nhân và biến đổi khí hậu.

“Mỹ và Nga thường sử dụng quyền phủ quyết của mình để bảo vệ một quốc gia khách hàng, trong trường hợp của Israel hoặc Syria, hoặc để bảo vệ lợi ích quốc gia của chính họ, như trường hợp Nga phủ quyết các vấn đề về Ukraine”, nhận định của chuyên gia Anjali Dayal của LHQ, trợ lý giáo sư chính trị quốc tế tại Đại học Fordham.

Pháp và Anh đã hạn chế sử dụng quyền phủ quyết của họ kể từ năm 1989. Nhưng, những năm sau Chiến tranh Lạnh đã chứng kiến Mỹ, Nga và Trung Quốc sử dụng Hội đồng Bảo an để “giải oan cho các đồng minh của họ và bảo vệ họ khỏi hậu quả của các quyết định chính sách đối ngoại không được lòng dân”, bà Anjali Dayal nói thêm.

Bộ trưởng Ngoại giao Sierra Leone Timothy Musa Kabba tin rằng sự công bằng hơn trong Hội đồng Bảo an sẽ giúp phá vỡ bế tắc và mang lại cho Hội đồng Bảo an nhiều uy tín hơn. “Có nhiều cuộc xung đột mà Hội đồng Bảo an thực sự đưa ra các nghị quyết không được thực hiện ngay, điều này cho thấy sự kém hiệu quả của Hội đồng Bảo an hiện tại”, Bộ trưởng Kabba phát biểu tại trụ sở LHQ. Ông nói thêm rằng trong “một thế giới đa dạng hơn, toàn cầu hóa hơn, kết nối chặt chẽ hơn, thì Hội đồng Bảo an cần được dân chủ hóa để có sự đại diện dựa trên địa lý”.

Ngoài 5 ghế thường trực còn có 10 ghế không thường trực trong Hội đồng Bảo an, 3 trong số đó thuộc về châu Phi. Các ghế không thường trực không có quyền phủ quyết và được UNGA bầu theo khu vực cho nhiệm kỳ 2 năm. Dư luận chung tại hành lang LHQ đều cho rằng “đã đến lúc phải thay đổi”. Nhưng, cuộc cạnh tranh giữa 193 quốc gia thành viên của LHQ đã ngăn cản các nỗ lực thay đổi. Chẳng hạn, Brazil và Ấn Độ muốn có các ghế thường trực, nhưng họ sẽ không có được sự đồng tình của các đối thủ cạnh tranh chiến lược.

Liên hợp quốc và câu chuyện cải tổ -0
Tổng thống Sierra Leone Julius Maada Bio phát biểu tại UNGA khóa 78, năm 2023.

Ngoài nỗ lực của Liên minh châu Phi (AU) nhằm giành được 2 ghế ủy viên thường trực và thêm 2 ghế không thường trực, còn có ít nhất 5 nhóm thành viên khác của LHQ có ý tưởng riêng về cải cách Hội đồng Bảo an.

“Đây là một cuộc tranh luận đã diễn ra trong nhiều thập kỷ”, Daniel Forti, nhà phân tích cấp cao về vận động và nghiên cứu của LHQ tại Crisis Group, nói. “Các nhà ngoại giao vẫn chưa thống nhất về công thức mở rộng Hội đồng Bảo an theo cách đạt được đa số hai phần ba cộng với Washington, Moscow và Bắc Kinh để cùng nhất trí về một công thức”.

Ông nói thêm rằng có nhiều động lực chính trị hơn đối với điều này, nhưng “điều đó không có nghĩa là chúng ta nhất thiết phải tiến gần hơn đến cải cách”. Chẳng hạn, bất kỳ nỗ lực nào nhằm tước bỏ quyền phủ quyết của các quốc gia P5 sẽ không thể thực hiện được.

Những người ủng hộ cải cách Hội đồng Bảo an cho biết việc mở rộng là có thể, chỉ ra trường hợp vào năm 1963, khi Hội đồng Bảo an được mở rộng từ 10 lên 15 quốc gia thành viên. “Vì vậy, mặt khác, có thể đây là một cơ hội”, một nhà ngoại giao cấp cao tại LHQ nói. “Nhưng, chúng ta còn rất xa mới có thể thực hiện cải cách Hội đồng Bảo an thực sự”, nhà ngoại giao này nói thêm.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.