Libya nguy cơ trở thành “vườn ươm” Hồi giáo cực đoan

Chuyến thăm của ngài Đại sứ Anh Peter Millet đến Tripoli xảy ra nhiều sự kiện. Từ sáng sớm ngày 26-5, nhiều nơi ở Tripoli đã vang vọng tiếng súng giao tranh giữa hai phái vũ trang giành quyền kiểm soát thủ đô. Đến khoảng 10 giờ sáng, ông Millet vẫn còn nghe những tiếng bom nổ và đạn pháo ầm ào. Đó là chuyến phiêu lưu bất đắc dĩ của Đại sứ Millet vào vùng hỏa tuyến tại thủ đô Tripoli của Libya.

Theo thông tin từ Bộ Y tế Libya, ít nhất 28 người đã thiệt mạng và gần 130 người bị thương trong các cuộc giao tranh ác liệt diễn ra tại thủ đô Tripoli ngày 26-5 giữa các lực lượng trung thành với Chính phủ đoàn kết dân tộc (GNA), được Liên Hiệp Quốc bảo trợ, với các tay súng đối địch. Chuyến thăm bất đắc dĩ của ngài Đại sứ Anh đã được báo chí đưa tin khá rầm rộ, làm hiện rõ lên sự khác biệt, một khoảng cách xa giữa bức tranh an ninh bất ổn hiện tại của Libya so với bức tranh tươi sáng mà các cường quốc NATO đã hậu thuẫn cho các phiến quân Hồi giáo Libya lật đổ ông Muammar Gaddafi vào năm 2011.

Libya hiện đang là trung tâm của cuộc điều tra về Salman Abedi, hung thủ đánh bom tự sát ở Manchester, Anh vào ngày 22-5 vừa qua. Cha mẹ Abedi di cư khỏi Libya vào năm 1991 và sinh ra y vào năm 1992 tại London, Anh, nhưng sau đó đã quay trở về Libya sinh sống cách đây khoảng 5 năm.

Hiện trường vụ tấn công sát hại 29 người Thiên Chúa giáo Coptic ở Ai Cập ngày 27-5 vừa qua.
Hiện trường vụ tấn công sát hại 29 người Thiên Chúa giáo Coptic ở Ai Cập ngày 27-5 vừa qua.

Bản thân Abedi cũng thường xuyên sinh sống tại Libya trong những năm gần đây trước khi gây ra vụ đánh bom ở Manchester. Ngay sau khi vụ tấn công Manchester xảy ra, bố và em trai của Abedi đều bị cảnh sát Libya bắt giữ tại Tripoli.

Mối liên hệ với hung thủ đánh bom Manchester đã khiến cho Libya trở thành một trong những “điểm nóng” của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan trỗi dậy hoạt động. Đáng ngại hơn, các chuyên gia cho rằng, tình hình hoạt động của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan ở Libya còn phức tạp hơn người ta tưởng. Hồi giáo cực đoan Libya vừa qua đã làm một việc đáng chú ý, đó là đánh bật IS ra khỏi thành phố Sirte và vùng xung quanh Tripoli.

Tuy nhiên, IS hiện nay vẫn chưa hoàn toàn sạch bóng ở Libya mà hiện hữu như một bóng ma ở khắp các vùng xung quanh Tripoli và một số địa phương khác. Chúng thậm chí còn được cho là đang xây dựng các trại trú quân ở vùng sa mạc miền Nam Libya. Libya từng được IS nhắm đến làm căn cứ mới sau khi Iraq và Syria bị quân đội hai nước này, với sự hỗ trợ của Nga, Mỹ và một số nước khác đánh bật ra khỏi nhiều vị trí quan trọng, có nguy cơ mất cứ địa đóng đô.

Trong khi đó, thành phần liên quan đến khủng bố Al-Qaeda cũng đang nắm giữ các vùng cực Nam Libya làm căn cứ hậu cần phục vụ cho việc vạch kế hoạch và công tác vận chuyển, hậu cần khác. Al-Qaeda không nắm giữ lãnh thổ ở Libya, và thực tế tổ chức khủng bố này cũng không có ý định mở rộng vùng lãnh thổ kiểm soát.

Các nhóm Al-Qaeda địa phương, như Ansar al-Sharia phân tán rải rác và yếu thế so với các nhóm Hồi giáo cực đoan khác. Nhiều ý kiến ủng hộ quan điểm cho rằng hung thủ đánh bom Manchester đã cực đoan hóa hoặc được huấn luyện bởi mạng lưới IS ở Libya và được chúng đưa sang UK để thực hiện hành động khủng bố.

Trong hồ sơ của giới chuyên gia, Libya có một lịch sử “xuất khẩu” Hồi giáo cực đoan. Nhiều người Libya tham gia chiến đấu chống Liên Xô ở Afghanistan trong những năm 70-80 thế kỷ XX, sang thập kỷ 90 một số đã trở thành các đầu lĩnh kỳ cựu của Al-Qaeda tại Afghanistan. Một số khác trở về quê nhà và hình thành Nhóm Thánh chiến Hồi giáo Libya (LIFG). Chính nhóm này là lực lượng nòng cốt của phiến quân nổi dậy chống nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi.

Các tài liệu thu được từ kho tàng thư của tình báo Libya chứa đựng thông tin cho thấy bố của Abedi có liên quan đến nhóm Hồi giáo cực đoan này. Từ Libya, hàng trăm tên Hồi giáo cực đoan LIFG đã đến Iraq để tham gia chiến đấu cùng thành phần nổi dậy chống lực lượng liên quân do Mỹ dẫn đầu. Gần đây hơn, khoảng 2.000 tên Hồi giáo thánh chiến đã tìm đường đến Syria gia nhập đội ngũ IS và các nhóm Hồi giáo cực đoan khác.

Nói cho cùng, việc Libya đang trở thành “vườn ươm” và xuất khẩu Hồi giáo cực đoan gây bất ổn an ninh cho nhiều nơi trên thế giới cũng có phần “công lao” của NATO, cụ thể hơn là Mỹ, Anh và Pháp. Năm 2016, Ủy ban đối ngoại Hạ viện Anh đã có một báo cáo trong đó kết luận Thủ tướng Anh David Cameron đã phạm sai lầm nghiêm trọng khi quyết định can thiệp vào nội chiến ở Libya, giúp sức cho thành phần nổi dậy chống ông Gaddafi mà không nghiên cứu, phân tích kỹ tình hình tại chỗ, sau đó lại không thể hiện trách nhiệm tái thiết Libya.

Báo cáo kết luận: Sự can thiệp quân sự của Anh, Mỹ và Pháp đã góp phần lật đổ nhà lãnh đạo Gaddafi như ý muốn của phương Tây, nhưng đồng thời cũng đã để lại hậu quả vô cùng nguy hại là làm cho đất nước Libya sụp đổ toàn diện, từ kinh tế, chính trị đến xã hội, gây ra khủng hoảng nhân đạo, khủng hoảng nhân quyền và khủng hoảng di dân triền miên. Chính mảnh đất “ma nhiều hơn người” đó đã trở thành vườn ươm lý tưởng cho Hồi giáo cực đoan, khủng bố và IS sinh sôi nảy nở.

Từ đó, Libya đã trở thành nỗi ám ảnh an ninh cho nhiều nước láng giềng trong khu vực và cả châu Âu. Trước vụ thảm sát Manchester (Anh), có nhiều bằng chứng cho thấy các nhóm Hồi giáo cực đoan ở Libya đã tìm cách tấn công các mục tiêu ở châu Âu. Ở Đức, các nhà điều tra tin rằng Anis Amri, hung thủ vụ tông xe vào đám đông ở Berlin dịp Giáng sinh năm ngoái có những mối liên hệ ở Libya.

Các tay súng đối địch nổ súng vào lực lượng trung thành GNA.
Các tay súng đối địch nổ súng vào lực lượng trung thành GNA.

Trong khu vực Bắc Phi, Tunisia từng hứng chịu cảnh đau thương với 38 du khách bị sát hại bởi các tay súng được cho là do IS huấn luyện ở Libya. Mới đây nhất, ngày 27-5-2017, Ai Cập đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp để đối phó các nhóm Hồi giáo cực đoan Libya sau vụ tấn công giết chết 29 người Thiên Chúa giáo Coptic ở Cairo.

Chính quyền Ai Cập đã phản ứng bằng hành động cho máy bay ném bom oanh tạc các khu vực trại huấn luyện Hồi giáo cực đoan ở Libya, nhưng giới chuyên gia cho rằng, hành động oanh kích như vậy khó đạt được mục tiêu, vì bọn Hồi giáo cực đoan sẽ chẳng vì thế mà yếu đi.

Tháng 1-2017, máy bay Anh-Mỹ cũng từng thực hiện một đợt oanh tạc bằng máy bay ném bom giết chết khoảng 100 người được cho là “thành phần IS”, nhưng rốt cuộc IS vẫn chẳng hề hấn gì. Có lẽ vụ tấn công ở Manchester là đòn trả thù của IS cho vụ oanh tạc đó chăng?

Văn Trương (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.