Mykhailo Drapatyi là ai?
Mykhailo Drapatyi là thiếu tướng tác chiến 43 tuổi, từng được trao tặng Huân chương quân sự của Ukraine mang tên Bohdan Khmelnytsky. Ông trở nên nổi tiếng sau một đoạn video quay tại thành phố Mariupol, đăng tải vào tháng 5/2014: hình ảnh trong clip cho thấy chiếc thiết giáp do ông chỉ huy đã chọc thủng rào chắn do các lực lượng thân Nga dựng lên. Sau đó, Drapatyi từng tham gia chiến dịch giải phóng Kherson, chỉ huy cụm quân tại hướng Kharkiv, từng bước trưởng thành từ tiểu đoàn trưởng lên người đứng đầu các cụm quân tác chiến.
Một tình tiết quan trọng trong tiểu sử của ông, được cả giới quân sự lẫn các chuyên gia đặc biệt chú ý, liên quan đến các sự kiện diễn ra vào năm 2025. Trên cương vị Tư lệnh Lục quân, sau cuộc tập kích của Nga vào một trung tâm huấn luyện ở tỉnh Dnipropetrovsk, Drapatyi đã đệ đơn xin từ chức và tuyên bố rằng với tư cách là người chỉ huy, ông phải chịu trách nhiệm cá nhân về sự an toàn của cấp dưới.
Tổng thống đã không chấp nhận đơn từ chức và sau đó bổ nhiệm vị tướng này làm Tư lệnh Lực lượng Hợp nhất của Lực lượng Vũ trang Ukraine. Chính hành động này đã củng cố vững chắc uy tín của Drapatyi, một người chỉ huy không tham quyền cố vị và luôn sẵn sàng nhận trách nhiệm đạo đức về mình.
"Luồng gió mới, hy vọng mới"
Việc bổ nhiệm ông Drapatyi đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ trong giới quân sự - chính trị. Chủ nhiệm Văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov gọi đây là một quyết định "cực kỳ quan trọng", đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết tập trung toàn lực cho mặt trận.
"Tôi biết Mykhailo Drapatyi đã lâu. Ông là một chỉ huy dày dạn thực tiễn chiến trường, đánh giá tình hình một cách tỉnh táo, ra quyết định nhanh chóng và biết trân trọng sinh mạng của binh sĩ. Quân đội tin tưởng ông, và điều đó hoàn toàn xứng đáng với những chiến công mà ông đã đạt được", Budanov viết trên mạng xã hội. Ông cũng cam kết sẽ "hỗ trợ và giúp đỡ hết mình" cho tân Tổng Tư lệnh.
Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov hoan nghênh việc bổ nhiệm ông Drapatyi, gọi đây là "luồng gió mới và hy vọng mới". "Giờ đây, những kỳ vọng lớn lao của người dân Ukraine cần được đáp ứng bằng một tầm nhìn rõ ràng về con đường kết thúc cuộc chiến giành độc lập, một đội ngũ lãnh đạo vững mạnh và những hành động quyết liệt nhằm bảo toàn tính mạng cho các quân nhân, đẩy mạnh tự động hóa và robot hóa chiến trường, tăng cường các đòn tấn công bất đối xứng và làm kiệt quệ nền kinh tế đối phương", ông Fedorov viết trên Telegram ngay sau khi thông tin bổ nhiệm tân Tổng tư lệnh được công bố.
Ông Fedorov cũng cho biết đã gọi điện cho ông Syrskyi để cảm ơn ông vì chiến dịch bảo vệ tỉnh Kyiv và chiến dịch Kharkiv, coi đó là "một phần quan trọng của lịch sử Ukraine". Đồng thời, ông nhấn mạnh thêm: "Chúng ta cần tiến lên nhanh hơn nữa và viết tiếp những chương mới, sửa chữa tất cả những sai lầm trước đây".
Trong khi đó, cựu Tổng Tư lệnh và hiện là Đại sứ Ukraine tại Anh, ông Valerii Zaluzhnyi, lại đưa ra phản ứng có phần dè dặt hơn. "Tân Tổng tư lệnh sẽ gặp nhiều khó khăn hơn so với những gì ông ấy có thể hình dung. Nhưng, Mykhailo sẽ không bao giờ phải cảm thấy hổ thẹn. Người coi trọng danh dự không phụ thuộc vào bất kỳ thần tượng nào, vì vậy ông chẳng có gì để mất. Điều duy nhất ông có chính là bổn phận của mình", Valerii Zaluzhnyi viết trên mạng xã hội.
Ông Serhiy Prytula, nhà hoạt động xã hội kiêm người sáng lập tổ chức từ thiện, hoan nghênh việc bổ nhiệm tân Tổng Tư lệnh, đồng thời cảnh báo không nên kỳ vọng quá cao. Theo ông, dù ông Drapatyi có tầm nhìn riêng về các quy trình, có đội ngũ và nhận được sự tôn trọng tuyệt đối trong quân đội, nhưng "vấn đề động viên quân sĩ không thể giải quyết bằng cây gậy thần", còn việc sắp xếp lại nhân sự theo chiều dọc sẽ cần thời gian. Và chính yếu tố thời gian có thể trở thành bất lợi đối với tân Tổng Tư lệnh trong bối cảnh xã hội đang có nhiều biến động.
"Vấn đề lớn nhất của Drapatyi là ông quá chính trực, việc gì cũng nặng lòng. Ông là một trong số rất ít những chỉ huy cấp cao từng đệ đơn xin từ chức vì sự cẩu thả của cấp dưới. Đây là vấn đề lương tâm và trách nhiệm", Prytula viết trên Facebook.
Tác động của các cuộc biểu tình
Ông Oleksandr Khara, Giám đốc điều hành Trung tâm Chiến lược quốc phòng, cho rằng ưu điểm lớn nhất của ông Drapatyi là "lấy con người làm trọng tâm". Theo ông, đây chính là yếu tố then chốt đối với công tác động viên quân sĩ. "Vấn đề động viên bắt đầu từ thái độ đối với con người: để những người có khả năng nhập ngũ hiểu rằng họ sẽ được đối xử đàng hoàng, được huấn luyện kịp thời, được trang bị đầy đủ và được giao những nhiệm vụ hợp lý", ông giải thích.
Ông Khara coi đơn xin từ chức của ông Drapatyi là minh chứng rõ nhất: "Ông ấy không tham quyền cố vị và sẵn sàng nhận trách nhiệm về mặt đạo đức. Đó chính là phẩm chất khiến cựu Tổng Tư lệnh Zaluzhnyi từng được yêu mến". Đồng thời, ông Khara cũng nhấn mạnh rằng cương vị Tổng Tư lệnh đòi hỏi không chỉ năng lực quân sự mà cả kỹ năng chính trị: khả năng tương tác với Tổng thống, Bộ trưởng Quốc phòng và các đồng nghiệp nước ngoài.
Theo chuyên gia này, đó chính là điều mà ông Mykhailo Drapatyi hiện vẫn còn thiếu. "Nhưng ngay cả ông Zelensky khi mới nhậm chức cũng chưa từng có kinh nghiệm chính trị và đã phải học hỏi rất nhiều", ông nói, đồng thời cho rằng vị thế của ông Drapatyi hiện được xây dựng trên "niềm tin kép": từ Tổng thống và xã hội.
Trong khi đó, ông Oleksiy Melnyk, đồng Giám đốc các chương trình đối ngoại và an ninh quốc tế tại Trung tâm Razumkov, lại tỏ ra thận trọng hơn. Theo ông, bản lĩnh của Tướng Drapatyi được thể hiện rõ qua việc ông tự nguyện từ chức Tư lệnh Lục quân. "Đó là quyết định đúng với phẩm chất của một sĩ quan thực thụ", chuyên gia này nói.
Ông Melnyk cũng cảnh báo không nên kỳ vọng vào những kết quả tức thì trên chiến trường. "Tình hình hiện nay rất căng thẳng và đầy biến động. Không một nhà lãnh đạo nào có thể nhanh chóng xoay chuyển cục diện đã hình thành trong nhiều tháng qua. Một góc nhìn mới và những giải pháp khác biệt có thể mang lại thay đổi, nhưng đó là câu chuyện của vài tháng tới, chứ không phải ngay lập tức", ông nhận định, đồng thời nhấn mạnh rằng ảnh hưởng của một cá nhân đối với "động lực tự nhiên của chiến tranh" luôn có giới hạn.
Thách thức lớn nhất đối với tân Tổng Tư lệnh, theo nhà phân tích này, chính là tình hình tại các Trung tâm tuyển quân và Hỗ trợ xã hội, vốn thuộc quyền quản lý trực tiếp của bộ chỉ huy quân sự. "Nói thẳng ra, đây là một kiểu “mafia quân sự” và họ sẽ không dễ dàng đầu hàng", ông Melnik nói.
Ông Melnyk cũng cho rằng uy tín của Drapatyi sẽ được nhìn nhận trong sự đối chiếu với người tiền nhiệm. Theo ông, điểm yếu lớn nhất của cựu Tổng Tư lệnh Oleksandr Syrskyi là hình ảnh một vị chỉ huy "không coi trọng sinh mạng của binh sĩ". "Nếu Drapatyi thực sự cho thấy ông có cách tiếp cận khác trong việc bảo toàn sinh mạng của binh sĩ, thì chỉ riêng điều đó cũng đủ để chứng minh ông là một vị chỉ huy tốt hơn người tiền nhiệm", ông nói.
Các chuyên gia đều nhất trí rằng bộ chỉ huy mới sẽ phải đối mặt với một năm vô cùng khó khăn. Trong số những thách thức chủ yếu được nêu ra là mùa đông với tình trạng thiếu điện và nguồn cung cấp nhiệt, những khó khăn rõ ràng trong phòng không, cũng như khả năng Nga sẽ phát động một đợt động viên quân sự mới sau bầu cử.
"Nếu chúng ta có thể ngăn chặn chiến tranh tiếp diễn bằng cách phá hủy hạ tầng quân sự và hạ tầng thiết yếu, vốn đang vận hành cỗ máy này, chúng ta có thể đạt được kết quả", ông Alexander Khara nhấn mạnh.
Các chuyên gia kết luận rằng thử thách lớn nhất đối với vị Tổng Tư lệnh mới sẽ là khả năng nhanh chóng kiện toàn bộ máy, phối hợp hiệu quả với ban lãnh đạo mới của Bộ Quốc phòng, Hội đồng An ninh và Quốc phòng quốc gia, và quan trọng nhất là trình bày trước công chúng và các đối tác một tầm nhìn rõ ràng về cách Ukraine sẽ tiến hành cuộc chiến trong thời gian tới.
Vị thế của ông Zelensky và áp lực đường phố
Các nhà phân tích đặc biệt lưu ý đến thực tế rằng quyết định bổ nhiệm Tổng Tư lệnh đã được Tổng thống đưa ra dưới áp lực của các cuộc biểu tình đường phố. Ông Oleksandr Khara gọi các cuộc biểu tình là một cơ chế dân chủ quan trọng trong bối cảnh không thể tổ chức bầu cử. Chuyên gia này nhận xét: "Điều rất quan trọng là Tổng thống đã lắng nghe, ghi nhận phản ứng của xã hội dân sự và giới quân sự, rồi rút ra kết luận". Theo ông, việc xã hội lên tiếng phản đối quyết định sa thải một bộ trưởng làm việc hiệu quả đã "đưa tiến trình trở lại quỹ đạo dân chủ".
Ông Oleksiy Melnyk thừa nhận rằng với tư cách Tổng Tư lệnh tối cao, Tổng thống có quyền thay đổi nhân sự, nhưng vấn đề nằm ở cách thức tiến hành. "Trong bối cảnh đất nước đang có chiến tranh, Tổng Tư lệnh tối cao lại tự tạo ra một cuộc khủng hoảng chính trị nội bộ vì một lý do không đáng kể. Điều đó chắc chắn không mang lại lợi thế cho ông. Thật đáng tiếc là Tổng thống không rút được bài học trước đó: cách đây tròn một năm, cũng từng xảy ra một cuộc khủng hoảng tương tự do chính ông tạo ra", ông Melnyk nói, nhắc đến nỗ lực hạn chế quyền hạn của các cơ quan chống tham nhũng.
