Ký ức về nghệ sĩ Huy Hùng

Nói đến những giọng ca nam hay của Đài Tiếng nói Việt Nam, bên cạnh những Trần Khánh, Trần Thụ, Tiến Thành, Hữu Nội, không thể không nhắc đến NSƯT Huy Hùng - giọng nam cao nhẹ có âm sắc giữa cao và trung (còn gọi là deuseme ténor).

Huy Hùng có lối hát nhẹ nhàng, hát mà như nói chuyện tâm tình, ngay cả khi anh thể hiện những bài giàu yếu tố kịch tính, hoặc lên âm khu cao đòi hỏi phải tăng cường âm lượng. Giọng anh ấm, truyền cảm, hát từ trái tim chứ không hời hợt ở cổ họng như một vài ca sĩ đã mắc.

huy hùng đi biểu diễn ở nước ngoài.jpg -0
Cố NSƯT Huy Hùng.

Trong gần 200 bài anh đã thu thanh ở Đài Tiếng nói Việt Nam, tôi đặc biệt thích hai bài “Nếu em tới thăm đảo” (Trọng Loan) và “Hải Phòng tuổi thơ tôi” (Hoàng Lương). Những năm đầu thế kỷ này, xuất hiện một bộ phim truyền hình khá hay có tên “Sóng ở đáy sông” chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Lê Lựu. Không nói về bộ phim ở đây mà chỉ nói về hai bài hát trong phim này. Một trong hai bài đó là “Hải Phòng tuổi thơ tôi” của nhạc sĩ Hoàng Lương - người làm phần âm nhạc cho phim.

Bài hát do Huy Hùng thể hiện thật xúc động, ra đúng được chất Hải Phòng, nghe rất bồi hồi, xao xuyến. Cả những người không quê ở đây cũng thấy yêu thêm thành phố này qua sự thể hiện của Huy Hùng: “Miền nhớ quê tôi Hải Phòng/ Dịu ngọt tuổi thơ ơi, dẫu đã xa rồi/ Năm tháng lớn lên từ buồn thương/ Câu hát đắng cay lòng mẹ…”. Một nỗi nhớ thành phố thật da diết được ca sĩ thể hiện qua giọng hát ấm áp, truyền cảm đã chạm được vào trái tim người nghe.

NSƯT Huy Hùng sinh năm 1946, có quê gốc ở Hải Dương nhưng được sinh ra và lớn lên ở Hải Phòng. Hết cấp 3, anh không có điều kiện học lên mà đi làm ở nhà máy Toa xe Hải Phòng. Nhưng chính cái hoàn cảnh này lại là sự may mắn, tạo bước ngoặt cho Huy Hùng khi nhà máy có một đội văn nghệ rất mạnh với tốp ca nam hay nhất trong phong trào ca hát quần chúng, không kém gì chuyên nghiệp.

Vốn dĩ hay hát và hát hay từ nhỏ, gặp được mảnh đất văn nghệ, Huy Hùng như cá gặp nước, đã vẫy vùng thỏa sức ở nhà máy mình làm việc. Khi đó, nhạc sĩ Trần Chung phụ trách chương trình “Khắp nơi ca hát” của Đài Tiếng nói Việt Nam, trong một lần về dự hội diễn văn nghệ quần chúng ở Hải Phòng đã phát hiện ra anh. Và vị nhạc sĩ này bèn giới thiệu anh lên làm việc ở Đài. Thế là từ đó (năm 1969), anh trở thành ca sĩ của CP 90 tức Đài phát thanh Giải phóng.

Sau năm 1975, Đài này giải thể. Tất cả các cán bộ, nhân viên trong đó có các văn nghệ sĩ trở về làm việc ở Đài Tiếng nói Việt Nam. Huy Hùng chính thức trở thành một trong những giọng đơn ca nam chủ chốt tại Đài quốc gia. Về sau, anh được bổ nhiệm làm Đội trưởng đội ca mới rồi phó Trưởng đoàn ca nhạc của Đài.

Ngày 22/2/2007, Huy Hùng qua đời, hưởng thọ 61 tuổi. Không ai có thể nghĩ anh ra đi sớm như vậy khi trước đó còn khỏe mạnh với phong cách lúc nào cũng tràn trề phong độ, nhanh nhẹn, tháo vát, luôn sung mãn năng lượng. Tuy nhiên, anh cũng bị huyết áp cao như nhiều người cao tuổi. Lần đó, anh phải vào khám ở bệnh viện do viêm họng nặng. Trong lúc chờ, bỗng trời đất quay cuồng trước mặt. Anh lập tức được cấp cứu nhưng đột tử.

Anh ra đi quá đột ngột, gây bàng hoàng cho tất cả mọi người. Thời nay, 61 tuổi mà qua đời là sớm. Không thiếu người ở tuổi này mới khẳng định sự nghiệp. Vậy nên tất thảy đồng nghiệp, bè bạn và những người hâm mộ giọng hát của anh đều vô cùng tiếc thương người ca sĩ tốt bụng, luôn hòa đồng, vui vẻ, cháy hết mình trong ca hát... Càng thương hơn khi biết anh ra đi khi vừa mới có quyết định nghỉ hưu theo chế độ và còn chưa kịp nhận sổ.

Do thi thoảng có ca khúc được thu thanh mà tôi hay lui tới đoàn ca nhạc Đài. Vậy nên tôi đã trở nên quen biết rồi khá thân thiết với Huy Hùng. Anh có tính cách tếu táo, hay trêu đùa mọi người, luôn là trung tâm của mọi cuộc vui vẻ, bông phèng. Gặp tôi ở đâu, bao giờ anh cũng rất xởi lởi hỏi câu đầu tiên: “Thế nào? Hồi này làm ăn ra sao? Có bài nào mới không?”. Nếu gặp nhau cuối buổi sáng, thể nào anh cũng lại rủ tôi đi ăn trưa ở chợ Đuổi, nơi có quán lòng lợn, tiết canh nổi tiếng, ai sành ẩm thực ở Hà Nội cũng biết.

Mọi cuộc gặp mặt, liên hoan ở bất cứ đâu mà thiếu Huy Hùng thì kể như kém hẳn không khí, bớt vui. Anh còn có tài hòa giải. Ở đâu mà có sự hiểu nhầm nhau, dẫn tới xích mích, thường Huy Hùng xuất hiện, bằng sự vui, tếu của mình, anh khiến cả hai bên phải bật cười và rồi nhanh chóng trở lại hết giận, cảm thông với nhau. Có lần tôi nói với anh: “Khi nào cậu về hưu, hãy đảm nhận vai trò Trưởng ban hòa giải ở khu phố cho mọi người được nhờ”. Tôi không có ý đùa mà hoàn toàn nói thật, vì thấy ở chỗ tôi cư trú có một vị giữ vai trò này được bà con rất quý mến do có công hòa giải được nhiều người từng mất đoàn kết trở lại cảm thông nhau. Nhưng Huy Hùng đã không kịp phát huy khả năng này thì qua đời.

huy hung dang thu thanh.jpg -0
Một bìa đĩa CD của NSƯT Huy Hùng.

Luôn tếu táo, hài hước nhưng trong công việc thì Huy Hùng lại rất nghiêm cẩn. Khi ca sĩ nào tập một bài mới, với tư cách làm “sếp” của đội ca, anh nhìn bản nhạc, soát xét từng nốt rất cẩn thận để tránh tình trạng hát sai ý tác giả dù chỉ một chi tiết nhỏ. Phát hiện thấy sai, anh yêu cầu ca sĩ tập lại thật chính xác. Có lần thu thanh một bài của tôi, một chỗ ca sĩ hát sai nhưng tôi thấy không đáng kể, hiệu quả cuối cùng không mất đi nhiều nên do nể mọi người mà đã chấp nhận, vì ngày ấy nếu thu lại sẽ rất phiền hà, phải làm từ đầu chứ không như bây giờ, hỏng chỗ nào thì “vá” chỗ đó. Nhưng Huy Hùng yêu cầu phải thu lại đúng như văn bản và phê bình tôi là dễ tính, không thể nể nang như vậy. Tôi rất cảm kích biểu hiện này của anh.

Không chỉ hát, Huy Hùng còn sáng tác ca khúc. Anh từng theo học hệ tại chức sáng tác và chỉ huy ở Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam). Có lần anh rủ tôi cùng đi sáng tác, dàn dựng cho một trại chăn nuôi ở Hà Tây (cũ). Do không có ô tô đón nên chúng tôi phải tự lo phương tiện đến. Anh nói đi 2 xe máy chứ không đèo nhau vì nơi mời không trả thù lao bằng tiền mà sẽ tặng hiện vật. Vậy nên đi mỗi người một xe để còn chở quà về. Đúng như vậy. Lần ấy thay vì trả tiền công, họ tặng mỗi người hai yến gạo nếp, hai chục quả trứng và một đôi gà. Nếu đèo nhau quả là chúng tôi sẽ không biết mang về như thế nào.

Sau khi sáng tác xong, anh chỉ dựng bài của tôi. Hỏi thì anh nói bài của anh chưa hiệu quả mà lại không thích sửa. Quan điểm của anh là sáng tác phải có chất lượng ngay. Nếu không thì bỏ, viết bài khác chứ không sửa, sẽ chỉ nát bài, cuối cùng khó đạt yêu cầu như mong muốn. Anh tự sổ toẹt bài của mình để rất hào hứng dựng bài của tôi. Quả là không dễ có người sáng tác xử sự như vậy. Tôi càng quý, nể anh thêm sau lần đó. Tôi tranh thủ chấm bè để hai người song ca trong buổi báo cáo tác phẩm. Anh hát bè giai điệu. Tôi hát bè phụ. Không cần vỡ bài lâu, nhìn bản nhạc, anh có thể hát ngay chính xác.

Thấy anh có nhiều khả năng (hát, sáng tác, dàn dựng, chỉ huy, lại cả làm thơ tuy không công bố ở đâu), có lần tôi nói với anh: “Huy Hùng tài vừa thôi, đừng có mà lấy hết của người khác. Và phải cẩn thận đấy. Ở Đài này, cứ nam mà có nhiều tài, nhất là hát hay thì không thọ lâu. Đấy, hãy xem, chỉ trừ Trần Thụ, còn thì Trần Khánh, Tiến Thành, Ngọc Tân, Hữu Nội, Hoàng Lương toàn qua đời khi chưa đến 60 tuổi”. Tôi nhớ nói với anh câu ấy khi anh cho biết còn 1 - 2 năm nữa là về hưu. Vậy mà chỉ một thời gian ngắn sau, đến tuổi nhưng chưa kịp nhận sổ hưu, anh đã vĩnh biệt tất cả để về cõi thiên thu. Rõ là quá gở cái câu nói vô tư của tôi! Mong hương hồn anh nơi chín suối hãy đại xá. 

Nguyễn Đình San

Các tin khác

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan tọa lạc trên đường Đông Phương Hồng, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, do Nhà nghiên cứu Lịch sử Văn hóa Nguyễn Tử Chương sáng lập từ năm 2020. Đó là một không gian nghiêm tĩnh, lưu giữ những tư liệu, kỷ vật thiêng liêng về cựu chiến binh - nhà giáo Nguyễn Tử Lan cùng đồng đội - những người đã tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ ngay từ những ngày đầu, và góp phần không nhỏ làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc.

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.