"Kỷ nguyên vàng" của chủ nghĩa khủng bố

Khủng bố là từ quá quen thuộc với thế giới sau vụ tấn công nước Mỹ ngày 11/9/2001. Thế nhưng ít ai biết, những năm 70 thế kỷ trước mới chính là giai đoạn khủng bố Trung Đông hoành hành mạnh nhất ở nước Mỹ. Dưới thời của mình, Tổng thống Richard Nixon đã phải chật vật với giai đoạn được coi là “kỷ nguyên vàng” của chủ nghĩa khủng bố.

"Kỷ nguyên vàng"

Thời đó, các phần tử cực đoạn lợi dụng giai đoạn phát triển ồ ạt của hàng không thế giới để tăng cường các vụ khủng bố nhằm vào dân thường. Giai đoạn này được khắc họa lại trong bộ phim tài liệu "The Seventies" (Những năm 70) vừa phát trên kênh CNN.

Trong 14 năm kể từ ngày 11/9/2001, chỉ có chừng 20 vụ tấn công khủng bố ở Mỹ khiến 74 người thiệt mạng. Còn trong những năm 70, khủng bố đã giết tới 184  người ở Mỹ và làm bị thương hơn 600 người. Theo thống kê của Bộ Giao thông Mỹ, từ năm 1970 đến 1979 có 112 vụ cướp máy bay nội địa.

Làn sóng khủng bố tôn giáo cũng phát triển trong thập niên 70 này với tổ chức tôn giáo cánh hữu Liên đoàn Bảo vệ Do Thái thực hiện 44 vụ đánh bom và tấn công, trong đó một nửa nhằm vào các mục tiêu ở New York, Los Angeles và Chicago. Khủng bố sắc tộc và chủ nghĩa dân tộc cũng thường xuyên làm loạn ở Mỹ. Điển hình là nhóm Black Panthers với 24 vụ đánh bom, tấn công và cướp máy bay. Nhóm ly khai Fuerzas Armadas de Liberacion Nacional của Puerto Rico gây ra 82 vụ đánh bom, phần lớn nhằm vào dân thường ở New York và Chicago.

Nguyên nhân khiến những năm 70 trở thành "kỷ nguyên vàng" của khủng bố gồm: phong trào phản đối chiến tranh đã đẻ ra một số tổ chức cánh tả bạo lực; các nhóm cách mạng bạo lực xuất hiện cuối những năm 60; các tổ chức khủng bố Palestine bắt đầu hoạt động lần đầu ở phương Tây.

Trong giai đoạn này, ở châu Âu và Trung Đông, các phần tử cực đoan Palestine thực hiện các vụ cướp máy bay hướng tới Mỹ hồi tháng 9/1970 và tấn công vào các vận động viên Israel tham dự Olympic Munich tháng 9/1972. Ở Đức, các phần tử cực đoan tấn công doanh trại của Mỹ và các lãnh đạo doanh nghiệp lớn. Quân đội Cộng hòa Ireland bắt đầu đánh bom các mục tiêu trên đất Anh. Ở Mỹ, các phần tử cực đoan từ tổ chức Weather Underground đã đánh bom Quốc hội...

Khủng bố hoành hành hàng không

Đầu tháng 9/1970, hàng loạt vụ cướp máy bay ở châu Âu bay tới Mỹ đã xảy ra. Bốn máy bay của các hãng TWA, Pan Am và Swissair bị Mặt trận Nhân dân Giải phóng Palestine khống chế ngày 6/9/1970. Các máy bay này trên đường từ Brussels (Bỉ), Frankfurt (Đức) và Zurich (Thụy Sĩ) tới New York.  Cùng ngày, nhóm này cũng tìm cách cướp một máy bay của Hãng Hàng không Israel El Al khi nó đang bay trên bầu trời London nhưng không thành công. Ngày 9/9/1970, chúng lại cướp một máy bay của Hãng BOAC từ Bahrain tới London.

Máy bay của Pan Am bị chuyển hướng tới Cairo, máy bay của TWA, Swissair và BOAC bị chuyển hướng tới Dawson's Field ở Zarqa (Jordan). Khi hành khách được đưa ra ngoài, các máy bay đã bị cho nổ tung ngày 12/9 trước sự chứng kiến của báo chí thế giới. Sự kiện trở thành lý do cho các cuộc xung đột trong tháng 9 đen tối giữa lực lượng cực đoan Palestine và Jordan.

Tổng thống Nixon.
Tổng thống Nixon.

Vụ khống chế máy bay của Hãng Pan Am kết thúc nhanh chóng trong khi hành khách trên 3 máy bay còn lại phải trải qua nhiều ngày căng thẳng mới được thả. Các nhà ngoại giao Thụy Sĩ, Đức, Anh và Israel đã thống nhất thả tù nhân Palestine để đổi lại tính mạng cho hành khách trên 3 máy bay.

Ba vụ cướp máy bay trên đã khiến Tổng thống Nixon phải đưa ra một loạt biện pháp đối phó. Trong một tuyên bố, ông Nixon đã liệt kê ra 7 bước chống lại nạn "cướp trên không", trong đó có biện pháp triển khai 100 cảnh sát hàng không trên các máy bay Mỹ. Ngoài ra, ông còn kêu gọi chính phủ các nước cùng Mỹ chống không tặc và yêu cầu lắp các thiết bị giám sát điện tử tại sân bay để phát hiện khủng bố. Theo hình dung của Tổng thống Nixon, lực lượng Cảnh sát hàng không mà ông đề xuất sẽ lớn mạnh thành đội quân hàng nghìn người. 

Thời điểm những năm 70 đó, Richard Nixon là Tổng thống đầu tiên tiếp cận chủ nghĩa khủng bố khi nó trở thành một vấn đề của chính phủ liên bang. Đối với Tổng thống Nixon và Cố vấn An ninh quốc gia Henry Kissinger, ám ảnh thường trực trong đầu họ là kết thúc chiến tranh Việt Nam, giảm căng thẳng nguy hiểm với Liên Xô. Còn cụm từ chủ nghĩa khủng bố quốc tế thậm chí còn không có trong từ vựng khi Nixon nhậm chức năm 1969. Chính những vụ khủng bố và cướp máy bay đầu những năm 70 đã "mở toang" mắt của Nixon.

Nhà báo James Reston của tờ New York Times viết: Không chỉ các hãng hàng không lớn có thể bị gián đoạn bởi hành động của vài gã đàn ông liều mạng mà cả những thành phố hiện đại rộng lớn như New York cũng nằm dưới quyền định đoạt của bất kỳ kẻ cuồng tín nào biết cách tiếp cận các trung tâm điện lực quan trọng. Đây là một kỷ nguyên mà một vài kẻ có vũ khí cũng có thể gây hoang mang, lo sợ cho cả một xã hội.

Chưa từng được xếp vào những mối đe dọa an ninh hàng đầu nhưng chủ nghĩa khủng bố luôn là thứ thường trực trong đầu Tổng thống Nixon khi ông phát biểu trước Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc tháng 10/1970. Ở đó, ông đã kêu gọi hành động toàn cầu để chấm dứt nạn cướp máy bay và bắt cóc giới ngoại giao.

Hai năm sau bài phát biểu trên của Tổng thống Nixon, ngày 10/11/1972, 3 tên tội phạm mang súng ngắn đã cướp một máy bay của Hãng Southern Airlines đang từ Birmingham, bang Alabama tới Memphis, bang Tennessee. Chúng đòi tiền chuộc 10 triệu USD và đe dọa cho máy bay lao vào cơ sở nghiên cứu hạt nhân ở Oak Ridge, bang Tennessee nếu không được đáp ứng yêu cầu. Vụ cướp máy bay nghẹt thở này kết thúc sau 29 giờ tại Cuba nhưng đã thay đổi toàn bộ vấn đề an ninh hàng không. Những thay đổi này chính là những gì mà hành khách đi máy bay phải trải qua hiện nay, trong đó có biện pháp soi chiếu mọi hành khách và hành lý xách tay. Súng đã bị cấm mang lên máy bay.

Chưa hết, Tổng thống Nixon vẫn còn chứng kiến một vụ bắt cóc diễn ra trong những năm 70 này. Tháng 3/1973, tổ chức khủng bố Black September của Palestine đã bắt cóc 2 nhà ngoại giao Mỹ, trong đó có Đại sứ Mỹ Cleo Noel và 3 con tin khác ở Khartoum, đồng thời đòi thả người Palestine bị giam trong các nhà tù ở nước ngoài, trong đó có tên Sirhan Sirhan - kẻ ám sát Robert F. Kennedy.

Yêu sách của khủng bố khiến Nixon lâm vào thế khó. Bị hối thúc phải hành động, ông đã đưa ra một chính sách mới và chính sách này đến ngày nay vẫn vẹn nguyên. Ông tuyên bố: "Chúng ta sẽ làm mọi thứ có thể để giải phóng cho họ nhưng chúng ta sẽ không chấp nhận bị tống tiền". Hậu quả của chính sách là các con tin bị giết hại. Hiện nay, Chính phủ Mỹ vẫn đi theo chính sách không trả tiền chuộc con tin cho khủng bố.

Dương Thùy (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.