Kịch bản cho an ninh tương lai của châu Âu

Vốn luôn phụ thuộc vào Mỹ trong vấn đề an ninh kể từ sau Thế chiến II, giờ đây châu Âu đứng trước viễn cảnh phải trả lời câu hỏi liệu có thể tự duy trì an ninh cho chính mình hay không? Đây thực ra không phải là một câu hỏi mới xuất hiện, nhưng dưới thời nước Mỹ của Tổng thống Donald Trump, vấn đề này trở thành mối quan tâm đặc biệt.

NATO - tiếp tục hay giải tán?

Joseph Henrotin, Giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm phân tích và dự báo rủi ro quốc tế (Capri, Paris) cho rằng châu Âu có thể hình thành một “tiểu NATO” không có Mỹ, với các quốc gia đồng minh có sự hòa hợp về chính sách, thậm thí là những quốc gia có lập trường không thân Nga. Một lựa chọn khác là xây dựng các liên minh nhỏ theo từng tiểu khu vực châu Âu. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng, với cấu trúc hiện tại, NATO có thể đối mặt với nguy cơ tê liệt khi Mỹ và một số thành viên trong tổ chức có thể cản trở các quyết định quan trọng từ bên trong.

1.jpg -0
Nạp tên lửa mang đầu đạn hạt nhân M51 lên tàu ngầm của Hải quân Pháp.

Còn theo Alain De Neve, chuyên gia từ Viện Nghiên cứu quốc phòng Hoàng gia Bỉ (IRSD), việc Mỹ rút quân sẽ đánh dấu bước ngoặt chiến lược đối với châu Âu. Ông nói: “Mỹ hiện duy trì khoảng 100.000 quân trên lục địa châu Âu, phân bố tại các quốc gia như Đức, Italy, Anh và các nước Đông Âu. Sự hiện diện của Mỹ còn bao gồm các cơ sở hạ tầng quân sự chiến lược như các căn cứ Ramstein, Rota và Aviano, cùng các hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa tiên tiến”.

Mặc dù nhiều quốc gia châu Âu đang tái đầu tư vào quân đội của mình nhưng không đồng đều giữa các quốc gia và đôi khi gia tăng phụ thuộc vào Mỹ. Các quốc gia châu Âu không giảm quân bị, nhưng lại thiếu các hệ thống cơ bản như chỉ huy và tình báo để có thể hoạt động độc lập mà không cần sự hỗ trợ từ Washington. Joseph Henrotin nhấn mạnh: “Châu Âu phải thực sự xác định muốn gì trong bối cảnh an ninh toàn cầu đang thay đổi”.

Trong bối cảnh hiện tại, khi không có một cơ quan siêu quốc gia thực sự, các quốc gia châu Âu vẫn giữ vai trò chủ đạo trong việc bảo vệ chủ quyền và sức mạnh quân sự của mình. Joseph Hentorin chỉ ra rằng, lịch sử hợp tác quốc phòng gần đây cho thấy vai trò trung tâm của các quốc gia châu Âu nhưng cũng cho thấy sự mâu thuẫn trong các cam kết của họ, với ngân sách và chính sách đối nội thường được ưu tiên hơn các mục tiêu trong lĩnh vực quốc phòng.

Còn theo Alain De Neve, thì “tình hình này cần phải thay đổi. Chừng nào quốc phòng vẫn là đặc quyền quốc gia thì châu Âu vẫn dễ bị tổn thương trước các mối đe dọa chiến lược. Tuy nhiên, không nhất thiết phải tạo ra một đội quân châu Âu hay làm suy yếu các chính sách quốc phòng quốc gia. Thay vào đó, châu Âu cần tích hợp các lực lượng quân sự hơn nữa, hài hòa các học thuyết và chia sẻ năng lực. Một hệ thống chỉ huy tác chiến chung của châu Âu, cùng với một nguồn tài chính quốc phòng chung mạnh mẽ hơn, sẽ giúp tăng cường khả năng tự chủ chiến lược của châu Âu mà không làm suy yếu NATO”.

Theo Alain De Neve: “NATO vẫn là cấu trúc quốc phòng hiệu quả và tích hợp nhất mà châu Âu hiện có, nhưng tổ chức này vẫn phụ thuộc vào sự lãnh đạo của Mỹ. Thay vì tạo ra một tổ chức mới thì tăng cường một hoặc vài trụ cột châu Âu trong NATO đồng thời phát triển khả năng tự chủ về quốc phòng dưới sự dẫn dắt của EU sẽ là cách tiếp cận thực tế hơn”. Vấn đề là ai sẽ dẫn dắt?

Cuộc đua của các “ông lớn”

Vương quốc Anh và Pháp, 2 cường quốc hạt nhân của châu Âu, đang có lợi thế nhất trong cuộc đua giành quyền chỉ huy. Tuy nhiên, với tiềm lực kinh tế và khoa học quân sự hùng mạnh, Đức cũng không muốn đứng ngoài cuộc chơi.

Theo Alain De Neve, khả năng khả thi duy nhất là một bộ chỉ huy do các cường quốc châu Âu như Anh, Pháp, Đức, Italy hoặc Ba Lan luân phiên nắm giữ vai trò chỉ huy. “Trong trường hợp trụ sở châu Âu được thành lập như một phần của trụ cột châu Âu được tăng cường ở cấp độ NATO, việc phân bổ chỉ huy của nó sẽ là vấn đề tế nhị, vì sẽ chạm đến chủ quyền của các quốc gia và sự cân bằng chiến lược trong EU và NATO.

Châu Âu thật ra cũng đang sở hữu một tổ hợp công nghiệp quân sự tiên tiến. Tuy nhiên, việc mua sắm thiết bị vẫn được thực hiện ở cấp quốc gia, dẫn đến sự thiếu hài hòa về trang bị và chuỗi hậu cần phức tạp ở các cấp độ khác nhau (lục quân, không quân, hải quân...). “Sự đa dạng này hạn chế khả năng tiến hành các hoạt động chung và làm tăng chi phí bảo trì, huấn luyện. Chính nhân sự mới là vấn đề gây quan ngại. Quân đội châu Âu đã trải qua giai đoạn cắt giảm mạnh về quân số kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc”, Alain nói.

Mặc dù cuộc chiến tại Ukraine nổ ra đã khiến các quốc gia châu Âu “bừng tỉnh” và tăng ngân sách quốc phòng, nhưng số lượng binh lính sẵn sàng chiến đấu vẫn còn hạn chế: 200.000 quân ở Pháp, 180.000 quân ở Đức, 100.000 quân ở Italy, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh. Ba Lan đã đặt mục tiêu tăng quy mô lực lượng vũ trang lên 300.000 vào năm 2035 và trang bị mới cho tất cả các đơn vị. NATO đã triển khai các tiểu đoàn tăng cường ở Ba Lan và các nước Baltic, nhưng các lực lượng này vẫn phụ thuộc phần lớn vào các năng lực tình báo, hậu cần và hỗ trợ trên không của Mỹ.

Trong một cuộc phỏng vấn với báo kinh tế De Tijd mới đây, Bộ trưởng Quốc phòng Bỉ Theo Francken đã đề cập đến sự thay đổi trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Ông cho rằng Tổng thống Trump sẽ dần rút quân Mỹ khỏi châu Âu, nhưng vẫn sẽ tiếp tục hỗ trợ thông qua lá chắn hạt nhân. Ông nhấn mạnh: “Người Mỹ đã yêu cầu chúng ta đầu tư nhiều hơn vào an ninh trong suốt 20 năm qua. Đây quả thực là sự thức tỉnh đầy đau đớn”.

Trước những thay đổi lớn trong chính sách quốc phòng và an ninh toàn cầu, đặc biệt là sau cuộc xung đột Nga - Ukraine nổ ra, tương lai của quan hệ xuyên Đại Tây Dương và khả năng tự chủ quốc phòng của châu Âu đang là những vấn đề hết sức nghiêm trọng. Mặc dù NATO vẫn giữ vai trò quan trọng trong cấu trúc an ninh của châu Âu, nhưng việc phụ thuộc quá mức vào sự lãnh đạo của Mỹ đang đặt ra câu hỏi về khả năng tự lực của các quốc gia châu Âu trong việc bảo vệ lợi ích chung.

Huy Thông

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?