Khủng hoảng tại Catalonia: 90% muốn ly khai

Cuộc trưng cầu ý dân ngày 1/10 tại xứ Catalonia đang đẩy Tây Ban Nha vào cuộc khủng hoảng hiến pháp sâu sắc nhất trong nhiều thập kỷ trở lại đây, đồng thời khoét sâu mâu thuẫn kéo dài hàng thế kỷ giữa Madrid và Barcelona.

Mặc dù chưa có kết quả cuối cùng và có tới 90% trong số hơn 2 triệu cử tri (chiếm 42% số cử tri đủ tư cách) trả lời “Có”, và chỉ 7,8% cử tri lựa chọn “Không” với câu hỏi: “Bạn có muốn Catalonia trở thành một nền cộng hòa độc lập hay không?” song giới phân tích nhận định sở dĩ kết quả đồng ý độc lập cao như vậy là do hầu hết những người ủng hộ đều hào hứng và quyết tâm đi bỏ phiếu, trong khi những người phản đối mục tiêu này lại khá thờ ơ.

Tại sao Catalonia muốn độc lập

Sáng 2-10, lãnh đạo xứ Catalonia Carles Puigdemont tuyên bố khu vực này đã có lý do chính đáng để rời khỏi Tây Ban Nha khi có tới 90% cử tri ủng hộ một nền độc lập cho Catalonia. Ông Carles Puigdemont trước đó tuyên bố nếu đa số phiếu là kết quả “Có”, Chính quyền Catalonia sẽ tuyên bố độc lập trong vòng 48 giờ kể từ khi kết quả được công bố. Tuy nhiên, giới chức địa phương sau đó đã thừa nhận quyết định và lý lẽ Madrid đã ảnh hưởng đáng kể tới cuộc trưng cầu ý dân này.

Giới phân tích cho rằng các cuộc thăm dò dư luận được tiến hành trước đó tại khu vực phía đông bắc Tây Ban Nha này cho thấy chỉ 40% số người được hỏi muốn tách khỏi Tây Ban Nha, dù rằng đa số người dân muốn tiến hành một cuộc bỏ phiếu.

Thực tế cuộc trưng cầu ý dân lần này không có bất kỳ tư cách pháp lý nào bởi nó đã bị Tòa án Hiến pháp Tây Ban Nha phủ nhận khi cho rằng cuộc bỏ phiếu vi phạm Hiến pháp 1978, văn bản giúp Tây Ban Nha khôi phục dân chủ sau giai đoạn thống trị của nhà độc tài Francisco Franco. Vậy nên bất kể cuộc trưng cầu ý dân tại Catalonia được công bố với kết quả như thế nào, chính quyền Tây Ban Nha cũng không bao giờ công nhận.

Mặc dù tuyên bố sẽ xem xét kêu gọi tiến hành một cuộc đàm phán giữa tất cả các bên về “tình hình trong tương lai” trong khuôn khổ luật pháp, được xem là bước đi nhằm giảm căng thẳng giữa chính quyền trung ương và khu vực tự trị này, song ông Rajoy khẳng định không nhượng bộ cũng như không thể để 40 năm chung sống hòa bình tiêu tan chỉ vì những hành vi đe dọa đối với đất nước... xứ Catalonia sẽ lùi bước khỏi con đường này, bởi đúng như những gì thực tế, nó sẽ chẳng bao giờ dẫn tới đâu. Ông Rajoy đã hoan nghênh trách nhiệm của lực lượng cảnh sát trong việc đảm bảo an ninh và can thiệp sự kiện vừa diễn ra trong ngày 1-10.

Tuy nhiên, đi tìm nguyên dẫn đến việc chính quyền Catalonia đòi độc lập, giới phân tích cho rằng dù được hưởng quyền tự quyết trong các lĩnh vực như giáo dục, chăm sóc sức khỏe và phúc lợi, tuy nhiên, chính quyền của khu vực 7,5 triệu người, với nền kinh tế thậm chí còn lớn hơn của Bồ Đào Nha này vẫn bất bình với việc họ phải đóng số thuế lớn hơn nhiều những gì họ được nhận từ Madrid.

Biểu tình ở Tây Ban Nha liên quan đến trưng cầu dân ý đòi độc lập cho Catalonia.
Biểu tình ở Tây Ban Nha liên quan đến trưng cầu dân ý đòi độc lập cho Catalonia.

Những tư tưởng bất mãn nảy sinh và càng trở nên trầm trọng hơn khi Tây Ban Nha suy thoái kinh tế, và chính điều này là một trong những nguyên nhân khiến Catalonia tìm cách ly khai. Năm 2011, thời điểm “xứ sở bò tót” đang ở trong cuộc khủng hoảng kinh tế vô cùng tồi tệ, ông Rajoy bị nhiều người cáo buộc “châm ngòi" cho kế hoạch này khi ông từ chối yêu cầu trao quyền tự trị về tài chính cho chính quyền khu vực Catalonia.

Những người chỉ trích ông Rajoy cho rằng sự cứng nhắc của ông đã kích động tư tưởng ly khai của Catalonia. Dù cũng có những biện pháp "trừng trị" giới lãnh đạo Catalonia, song ông Rajoy mới đây đã tìm cách thu hút sự ủng hộ của Catalonia bằng cách cam kết tăng cường đầu tư, khẳng định những tình cảm mà người dân Tây Ban Nha dành cho khu vực này sau các cuộc tấn công thánh chiến tại Barcelona hồi tháng 8 vừa qua khiến 16 người thiệt mạng. Tuy nhiên, những nỗ lực này cũng không đủ để làm dịu bầu không khí sôi sục trên các đường phố Catalonia.

Không có lợi cho cả Tây Ban Nha và châu  Âu

Giới phân tích cho rằng nếu kịch bản Catalonia độc lập xảy ra, bất ổn không chỉ xảy ra với Tây Ban Nha mà còn cho chính Liên minh châu Âu (EU). Rõ ràng, việc chia cắt một nền kinh tế trị giá tới hơn 1 nghìn tỷ euro (và cả khối nợ công khổng lồ) sẽ đem đến những khó khăn và hậu quả khó lường cho chính Catalonia cũng như phần còn lại của Tây Ban Nha và toàn bộ khu vực.

Catalonia chiếm gần 1/5 nền kinh tế Tây Ban Nha, và dẫn đầu tất cả các vùng sản xuất với 25% lượng hàng xuất khẩu của đất nước này. Việc rút khỏi khối sẽ làm tăng chi phí xuất khẩu hàng hóa sản xuất tại Catalonia tới các nước thành viên EU và các quốc gia khác.

Đó là chưa kể nếu rời khỏi Tây Ban Nha, Catalonia có thể bị buộc phải đăng ký thành viên EU một cách độc lập, họ sẽ phải thuyết phục tất cả các thành viên hiện tại của khối đồng ý - kể cả Tây Ban Nha.

Đề cập đến những diễn biến tại Catalonia, giới chuyên gia nhận định “cuộc đảo chính nhằm vào nền dân chủ Tây Ban Nha chính là một cuộc đảo chính đối với châu Âu”. Tây Ban Nha đang đối mặt với thách thức lớn nhất từ sau cuộc đảo chính quân sự bất thành ngày 23-2-1981.

Nền dân chủ non trẻ sau đó nằm trong tay họ. Tuy nhiên, ngày nay họ là một phần hợp nhất của EU, vốn tôn trọng và bảo vệ bản sắc dân tộc và các cấu trúc hiến pháp của mọi quốc gia thành viên. Một cuộc tấn công vi hiến nhằm vào bất kỳ thành viên nào cũng đều là một cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh.

Cuộc ly khai của Catalonia là điều không hề có lợi cho cả Tây Ban Nha và châu Âu. Cho rằng dù Thủ tướng Rajoy có quyền dùng luật và những biện pháp cưỡng chế để ngăn chặn mục tiêu của Catalonia song sẽ là khôn ngoan hơn nếu chính quyền Madrid lựa chọn một cách hành xử kiềm chế, tránh kích động những mâu thuẫn chỉ có lợi cho các lập luận của lực lượng ủng hộ ly khai.

Lựa chọn hợp lý nhất ở thời điểm này có lẽ là thúc đẩy một cuộc đối thoại giữa chính quyền Madrid và xứ Catalonia, dựa trên khuôn khổ luật pháp, để tìm lối thoát hợp lý nhất cho cuộc khủng hoảng.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.