Khủng hoảng tại Catalonia: 90% muốn ly khai

Cuộc trưng cầu ý dân ngày 1/10 tại xứ Catalonia đang đẩy Tây Ban Nha vào cuộc khủng hoảng hiến pháp sâu sắc nhất trong nhiều thập kỷ trở lại đây, đồng thời khoét sâu mâu thuẫn kéo dài hàng thế kỷ giữa Madrid và Barcelona.

Mặc dù chưa có kết quả cuối cùng và có tới 90% trong số hơn 2 triệu cử tri (chiếm 42% số cử tri đủ tư cách) trả lời “Có”, và chỉ 7,8% cử tri lựa chọn “Không” với câu hỏi: “Bạn có muốn Catalonia trở thành một nền cộng hòa độc lập hay không?” song giới phân tích nhận định sở dĩ kết quả đồng ý độc lập cao như vậy là do hầu hết những người ủng hộ đều hào hứng và quyết tâm đi bỏ phiếu, trong khi những người phản đối mục tiêu này lại khá thờ ơ.

Tại sao Catalonia muốn độc lập

Sáng 2-10, lãnh đạo xứ Catalonia Carles Puigdemont tuyên bố khu vực này đã có lý do chính đáng để rời khỏi Tây Ban Nha khi có tới 90% cử tri ủng hộ một nền độc lập cho Catalonia. Ông Carles Puigdemont trước đó tuyên bố nếu đa số phiếu là kết quả “Có”, Chính quyền Catalonia sẽ tuyên bố độc lập trong vòng 48 giờ kể từ khi kết quả được công bố. Tuy nhiên, giới chức địa phương sau đó đã thừa nhận quyết định và lý lẽ Madrid đã ảnh hưởng đáng kể tới cuộc trưng cầu ý dân này.

Giới phân tích cho rằng các cuộc thăm dò dư luận được tiến hành trước đó tại khu vực phía đông bắc Tây Ban Nha này cho thấy chỉ 40% số người được hỏi muốn tách khỏi Tây Ban Nha, dù rằng đa số người dân muốn tiến hành một cuộc bỏ phiếu.

Thực tế cuộc trưng cầu ý dân lần này không có bất kỳ tư cách pháp lý nào bởi nó đã bị Tòa án Hiến pháp Tây Ban Nha phủ nhận khi cho rằng cuộc bỏ phiếu vi phạm Hiến pháp 1978, văn bản giúp Tây Ban Nha khôi phục dân chủ sau giai đoạn thống trị của nhà độc tài Francisco Franco. Vậy nên bất kể cuộc trưng cầu ý dân tại Catalonia được công bố với kết quả như thế nào, chính quyền Tây Ban Nha cũng không bao giờ công nhận.

Mặc dù tuyên bố sẽ xem xét kêu gọi tiến hành một cuộc đàm phán giữa tất cả các bên về “tình hình trong tương lai” trong khuôn khổ luật pháp, được xem là bước đi nhằm giảm căng thẳng giữa chính quyền trung ương và khu vực tự trị này, song ông Rajoy khẳng định không nhượng bộ cũng như không thể để 40 năm chung sống hòa bình tiêu tan chỉ vì những hành vi đe dọa đối với đất nước... xứ Catalonia sẽ lùi bước khỏi con đường này, bởi đúng như những gì thực tế, nó sẽ chẳng bao giờ dẫn tới đâu. Ông Rajoy đã hoan nghênh trách nhiệm của lực lượng cảnh sát trong việc đảm bảo an ninh và can thiệp sự kiện vừa diễn ra trong ngày 1-10.

Tuy nhiên, đi tìm nguyên dẫn đến việc chính quyền Catalonia đòi độc lập, giới phân tích cho rằng dù được hưởng quyền tự quyết trong các lĩnh vực như giáo dục, chăm sóc sức khỏe và phúc lợi, tuy nhiên, chính quyền của khu vực 7,5 triệu người, với nền kinh tế thậm chí còn lớn hơn của Bồ Đào Nha này vẫn bất bình với việc họ phải đóng số thuế lớn hơn nhiều những gì họ được nhận từ Madrid.

Biểu tình ở Tây Ban Nha liên quan đến trưng cầu dân ý đòi độc lập cho Catalonia.
Biểu tình ở Tây Ban Nha liên quan đến trưng cầu dân ý đòi độc lập cho Catalonia.

Những tư tưởng bất mãn nảy sinh và càng trở nên trầm trọng hơn khi Tây Ban Nha suy thoái kinh tế, và chính điều này là một trong những nguyên nhân khiến Catalonia tìm cách ly khai. Năm 2011, thời điểm “xứ sở bò tót” đang ở trong cuộc khủng hoảng kinh tế vô cùng tồi tệ, ông Rajoy bị nhiều người cáo buộc “châm ngòi" cho kế hoạch này khi ông từ chối yêu cầu trao quyền tự trị về tài chính cho chính quyền khu vực Catalonia.

Những người chỉ trích ông Rajoy cho rằng sự cứng nhắc của ông đã kích động tư tưởng ly khai của Catalonia. Dù cũng có những biện pháp "trừng trị" giới lãnh đạo Catalonia, song ông Rajoy mới đây đã tìm cách thu hút sự ủng hộ của Catalonia bằng cách cam kết tăng cường đầu tư, khẳng định những tình cảm mà người dân Tây Ban Nha dành cho khu vực này sau các cuộc tấn công thánh chiến tại Barcelona hồi tháng 8 vừa qua khiến 16 người thiệt mạng. Tuy nhiên, những nỗ lực này cũng không đủ để làm dịu bầu không khí sôi sục trên các đường phố Catalonia.

Không có lợi cho cả Tây Ban Nha và châu  Âu

Giới phân tích cho rằng nếu kịch bản Catalonia độc lập xảy ra, bất ổn không chỉ xảy ra với Tây Ban Nha mà còn cho chính Liên minh châu Âu (EU). Rõ ràng, việc chia cắt một nền kinh tế trị giá tới hơn 1 nghìn tỷ euro (và cả khối nợ công khổng lồ) sẽ đem đến những khó khăn và hậu quả khó lường cho chính Catalonia cũng như phần còn lại của Tây Ban Nha và toàn bộ khu vực.

Catalonia chiếm gần 1/5 nền kinh tế Tây Ban Nha, và dẫn đầu tất cả các vùng sản xuất với 25% lượng hàng xuất khẩu của đất nước này. Việc rút khỏi khối sẽ làm tăng chi phí xuất khẩu hàng hóa sản xuất tại Catalonia tới các nước thành viên EU và các quốc gia khác.

Đó là chưa kể nếu rời khỏi Tây Ban Nha, Catalonia có thể bị buộc phải đăng ký thành viên EU một cách độc lập, họ sẽ phải thuyết phục tất cả các thành viên hiện tại của khối đồng ý - kể cả Tây Ban Nha.

Đề cập đến những diễn biến tại Catalonia, giới chuyên gia nhận định “cuộc đảo chính nhằm vào nền dân chủ Tây Ban Nha chính là một cuộc đảo chính đối với châu Âu”. Tây Ban Nha đang đối mặt với thách thức lớn nhất từ sau cuộc đảo chính quân sự bất thành ngày 23-2-1981.

Nền dân chủ non trẻ sau đó nằm trong tay họ. Tuy nhiên, ngày nay họ là một phần hợp nhất của EU, vốn tôn trọng và bảo vệ bản sắc dân tộc và các cấu trúc hiến pháp của mọi quốc gia thành viên. Một cuộc tấn công vi hiến nhằm vào bất kỳ thành viên nào cũng đều là một cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh.

Cuộc ly khai của Catalonia là điều không hề có lợi cho cả Tây Ban Nha và châu Âu. Cho rằng dù Thủ tướng Rajoy có quyền dùng luật và những biện pháp cưỡng chế để ngăn chặn mục tiêu của Catalonia song sẽ là khôn ngoan hơn nếu chính quyền Madrid lựa chọn một cách hành xử kiềm chế, tránh kích động những mâu thuẫn chỉ có lợi cho các lập luận của lực lượng ủng hộ ly khai.

Lựa chọn hợp lý nhất ở thời điểm này có lẽ là thúc đẩy một cuộc đối thoại giữa chính quyền Madrid và xứ Catalonia, dựa trên khuôn khổ luật pháp, để tìm lối thoát hợp lý nhất cho cuộc khủng hoảng.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.