Khủng hoảng ngoại giao nghiêm trọng giữa Canada và Arập Xê út

Cuối tuần trước, hai đồng minh của Mỹ là Arập Xêút và Canada đã rơi vào một cuộc khủng hoảng ngoại giao chưa từng có. Ngày 5-8, Riyadh trục xuất Đại sứ Canada, gọi đại sứ của mình về nước và đóng băng mọi quan hệ thương mại sau khi Ottawa chỉ trích Riyadh về nhân quyền.

Arập Xêút ngày 5-8 thông báo quyết định trục xuất Đại sứ Canada tại Riyadh và đóng băng toàn bộ quan hệ thương mại giữa hai nước nhằm đáp trả lời chỉ trích lặp đi lặp lại của Ottawa về việc Riyadh đàn áp các nhà hoạt động nhân quyền. Arập Xêút gia hạn cho đại diện ngoại giao Canada phải rời khỏi vương quốc này trong vòng 24 giờ và triệu hồi đại sứ của họ tại Canada về "tham vấn".

Thông báo của Riyadh được đưa ra sau khi Đại sứ quán Canada kêu gọi thả ngay lập tức các nhà hoạt động nhân quyền đang bị giam giữ tại Arập Xêút. Vương quốc Arập Xêút "sẽ không chấp nhận bất kỳ quốc gia nào can thiệp vào các vấn đề nội bộ của mình hoặc các nguyên tắc áp đặt khác", Bộ Ngoại giao Arập Xêút ngày 7-8 cho biết trên Twitter.

Thông báo của Arập Xêút phản ánh thái độ cứng rắn của Thái tử Mohammed bin Salman trong đường lối đối ngoại. Riyadh còn tiếp tục thông báo rằng vương quốc đã quyết định "đóng băng các giao dịch đầu tư và thương mại mới" với Canada.

Canada không lùi bước và tỏ ra cứng rắn khi cảnh báo rằng họ sẽ tiếp tục "bảo vệ nhân quyền" trên thế giới. Ngoại trưởng Canada Chrystia Freeland tuyên bố thẳng thừng tại lễ khai mạc hội nghị về bình đẳng giới ở Vancouver: “Tất cả mọi người phải biết rõ là Canada sẽ luôn bảo vệ nhân quyền tại Canada cũng như trên khắp địa cầu”. “Quyền phụ nữ cũng là nhân quyền", bà Chrystia Freeland nhấn mạnh.

Ngoại trưởng Canada Chrystia Freeland.
Ngoại trưởng Canada Chrystia Freeland.

"Cam kết của Canada về việc đặt nhân quyền làm trung tâm chính sách đối ngoại đã thu hút được sự chú ý trong những ngày gần đây, dĩ nhiên tôi đang đề cập đến việc Đại sứ Canada tại Arập Xêút bị trục xuất", Ngoại trưởng Freeland nói thêm. "Chúng tôi thực sự quan ngại" và "chúng tôi đang cố tìm hiểu thêm về tuyên bố gần đây của Vương quốc Arập Xêút", Marie-Pier Baril, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Canada, nói trong một tuyên bố trước đó.

Sau những phản ứng cứng rắn này, Arập Xêút tiếp tục thông báo đình chỉ luôn các chương trình học bổng đại học cho các công dân Canada và tuyên bố ý định chuyển số học bổng đó sang cho các sinh viên Mỹ.

Mọi chuyện bắt đầu khi Đại sứ quán Canada tại Arập Xêút cho biết họ quan ngại "sâu sắc" trước một làn sóng mới bắt giữ các nhà hoạt động nhân quyền trên vương quốc Arập Xêút. "Chúng tôi kêu gọi các nhà chức trách Arập Xêút thả họ ngay lập tức cũng như tất cả các nhà hoạt động nhân quyền hòa bình khác", đại sứ quán cho biết trong một tuyên bố được đăng trên Twitter.

Bộ Ngoại giao Ảrập Xêút đã phản bác thông cáo của Đại sứ quán Canada. "Thật buồn là những từ ngữ như thế lại được đưa vào một văn bản ngoại giao của Canada. Điều này là không thể chấp nhận trong quan hệ giữa hai nước", Bộ Ngoại giao Arập Xêút cho biết.

Vào ngày 2-8, người đứng đầu chính sách ngoại giao của Canada, Chrystia Freeland, cho biết đã "rất sốc khi biết tin Samar Badawi bị cầm tù", một nhà hoạt động vì sự bình đẳng giữa phụ nữ và nam giới, bị bắt vào trước đó cùng với đồng nghiệp của bà là Nassima al-Sadah. Samar Badawi là người từng nhận Giải thưởng Quốc tế về sự can đảm của phụ nữ do Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ trao tặng vào năm 2012. Bà đã vận động trao trả tự do cho em trai mình, Raif Badawi, một blogger bất đồng chính kiến và Walid Abu al-Khair, người chồng cũ của bà.

Là công dân Arập Xêút, Raif Badawi đã bị bắt giam từ năm 2012 vì những bình luận chống đối nhà nước được đăng trên blog của mình. Ông đã bị kết án 10 năm tù và phạt đánh 1.000 roi vì "xúc phạm Hồi giáo" vào tháng 11-2014. Vợ của Raif Badawi, Ensaf Haidar, đã sống ở Quebec kể từ mùa thu năm 2013 với 3 người con.

Tháng 4 năm ngoái, Thủ tướng Canada Justin Trudeau đã nói với Hoàng tử Arập Xêút về "mối quan ngại sâu sắc và liên tục của ông" đối với blogger bị cầm tù trên. Vụ bắt giữ Samar Badawi và đồng nghiệp của bà diễn ra một vài tuần sau những vụ bắt giữ hàng chục nhà hoạt động vì quyền phụ nữ. Những người này bị buộc tội phá hoại an ninh quốc gia và câu kết với kẻ thù. Một số người đã được phóng thích.

Cũng giống như Samar Badawi, Nassima al-Sadah là một nhà đối lập lâu năm ở  Arập Xêút, nơi người phụ nữ bị đối xử không được công bằng như nam giới, nhất là trong học tập, du lịch hoặc kết hôn, theo Tổ chức Ân xá Quốc tế. Tổ chức này đang kêu gọi chính phủ các nước tham gia cùng Canada để Arập Xêút thả “vô điều kiện và ngay lập tức tất cả các tù nhân lương tâm".

Thái tử Mohammed bin Salman.
Thái tử Mohammed bin Salman.

Thái tử trẻ tuổi của Arập Xêút gần đây đưa ra một loạt chính sách cải cách, chẳng hạn như trao quyền lái xe cho phụ nữ, nhằm cải thiện hình ảnh quốc gia vào thời điểm vương quốc này đang chuẩn bị tái cơ cấu sau nhiều thập niên phụ thuộc hoàn toàn vào dầu mỏ.  

Cán cân thương mại giữa hai nước nghiêng về Arập Xêút, đạt hơn 4 tỷ đôla Canada (2,7 tỷ euro) vào năm 2017, theo Viện Thống kê Canada. "Đó là khoản giao dịch nhỏ so với các giao dịch của Canada với những nước khác trên thế giới", Thomas Juneau, một chuyên gia về Trung Đông tại Đại học Ottawa và cựu cố vấn khu vực cho Bộ Quốc phòng Canada, nói với AFP.

Tuy nhiên, Canada có thể phải chịu "một tác động kinh tế đáng kể", ông Juneau cho biết, nếu Arập Xêút quyết định hủy bỏ một hợp đồng trị giá 15 tỷ USD để mua các loại xe bọc thép hạng nhẹ của Canada ký trong năm 2014. "Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu thỏa thuận cuối cùng bị hủy bỏ".

"Arập Xêút thật dễ dàng để phá vỡ quan hệ với Canada hơn với các nước khác", ông Bessma Momani từ Đại học Waterloo ở Canada cho biết. "Do không có trao đổi thương mại lớn, việc Arập Xêút tấn công chính phủ của Thủ tướng Trudeau có thể có một số ảnh hưởng với các đồng minh khu vực Trung Đông. Đó là chưa kể hàng ngàn sinh viên Arập Xêút ở Canada có thể bị ảnh hưởng", ông Momani nhận định.

M.T. (tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?