Khiêu vũ thể thao và lằn ranh mong manh giữa nghệ thuật, thể thao

Ở kỳ họp Đại hội Liên đoàn Thể dục Việt Nam nhiệm kỳ 6 vừa qua, nỗ lực tách khỏi Liên đoàn của Khiêu vũ thể thao đã thất bại. Nhưng phải khi những người trong cuộc công khai lên tiếng, công chúng mới biết nhu cầu cấp thiết để xã hội hóa Khiêu vũ thể thao.

Thật khó tin khi biết Khiêu vũ thể thao có chi phí đào tạo hàng năm cho một cá nhân còn lớn hơn cả ngân sách hoạt động của Liên đoàn Thể dục Việt Nam. Nhưng vì một số lý do cả trong lẫn ngoài chuyên môn, Khiêu vũ thể thao chưa thể thành lập Liên đoàn riêng, mà vẫn là một phần của Liên đoàn thể dục.

Bán nhà đi học nhảy

Trong khuôn khổ Đại hội Liên đoàn Thể dục Việt Nam nhiệm kỳ 6 diễn ra tháng 12/2022, đơn vị này đã công bố con số thu chi giai đoạn 2018-2021. Theo đó, Liên đoàn thu về 8 tỷ đồng trong 4 năm, với số tiền giảm dần đều theo từng năm: 2,9 tỷ, 2,8 tỷ, 1,5 tỷ và chỉ còn 667 triệu đồng trong năm 2021.

Khiêu vũ thể thao và lằn ranh mong manh giữa nghệ thuật, thể thao -0
Khiêu vũ thể thao (Dancesport) đang phát triển rất mạnh tại Việt Nam.

Liên đoàn Thể dục Việt Nam hiện đang quản lý nhiều môn thể dục khác nhau, bao gồm Khiêu vũ thể thao. Nhưng khác với Thể dục dụng cụ hay Thể dục nhào lộn, Khiêu vũ thể thao có thể chưa nằm trong hệ thống thi đấu của Olympic, nhưng lại có hơi hướng nghệ thuật cùng chi phí đào tạo hoàn toàn khác biệt.

Với những người hâm mộ thể thao đơn thuần, Khiêu vũ thể thao dường như là một khái niệm xa lạ. Chỉ những người trong nghề mới hiểu để theo đuổi Khiêu vũ thể thao, chỉ có đam mê là chưa đủ. Bởi đây là môn thể thao cá nhân có kinh phí đầu tư rất lớn, vượt xa cả những môn quý tộc như quần vợt và golf.

"Tôi không muốn sau này có vận động viên nào như tôi trước kia, để bố mẹ phải bán nhà cho đi học nhảy". Huấn luyện viên (HLV) Chí Anh đã thẳng thừng phát biểu như vậy khi đề đạt nguyện vọng muốn tách Khiêu vũ thể thao khỏi Liên đoàn. Thật vậy, chi phí để đào tạo một vận động viên (VĐV) Khiêu vũ thể thao hàng năm còn lớn hơn ngân sách hoạt động của Liên đoàn Thể dục.

Lướt qua những trang bán hàng trực tuyến quốc tế như eBay hay Amazon, chúng ta có thể tìm thấy những bộ trang phục khiêu vũ được bán với giá 40-50 triệu đồng. Nhưng trang phục Khiêu vũ thể thao thậm chí còn cao hơn nhiều, bởi nó phải vừa đẹp, vừa dễ vận động cho người mặc. Vì thế, mỗi bộ trang phục thi đấu Khiêu vũ thể thao có thể lên tới 200-300 triệu đồng tùy loại.

Bên cạnh đó, để tập luyện nâng cao và tăng cường trước giải đấu quan trọng, VĐV Khiêu vũ thể thao cần tập huấn nước ngoài, thuê thầy riêng. Tính ra, một VĐV khiêu vũ thể thao thành tích cao tiêu tốn khoảng 2-3 tỷ đồng/năm để theo đuổi môn này. Con số có thể còn lớn hơn với những người muốn đạt thành tích ở đấu trường quốc tế.

Tại SEA Games 31, Khiêu vũ thể thao Việt Nam giành 5 HCV, sánh ngang với Philippines. Cặp VĐV Phan Hiển - Thu Hương có thành tích tốt nhất khi mang về 3 HCV trong số đó. Đằng sau những tấm HCV SEA Games là rất nhiều tiền phải bỏ ra, khi họ ước tính đã chi 4 tỷ đồng chỉ trong 3 tháng đầu năm 2022 để tập huấn nước ngoài.

Vì những lý do kể trên, ngân sách hiện tại của Liên đoàn Thể dục Việt Nam, cũng như tiền thưởng thi đấu quốc tế theo quy định nhà nước không thể đáp ứng nhu cầu phát triển Khiêu vũ thể thao. Với những người trót theo đuổi đam mê cùng bộ môn này, họ phải chi rất nhiều tiền, làm nhiều công việc khác nhau cùng lúc để nuôi nghiệp nhảy.

Nỗ lực bất thành của 3.000 chữ ký

Việc cố gắng tách Khiêu vũ thể thao khỏi Liên đoàn Thể dục Việt Nam không phải ý định nhất thời của những người có tâm huyết với bộ môn này. Chí Anh, Khánh Thi và nhiều HLV khác đã làm đơn xin tách Khiêu vũ thể thao trở thành một Liên đoàn riêng từ năm 2019. Đến năm 2022, Chí Anh thậm chí còn âm thầm thu thập chữ ký của những VĐV, HLV trên khắp cả nước để bày tỏ nguyện vọng.

Khiêu vũ thể thao và lằn ranh mong manh giữa nghệ thuật, thể thao -0
Khiêu vũ thể thao là mỏ vàng của Việt Nam ở 2 kỳ SEA Games vừa qua.

Trong một cuộc họp thuộc khuôn khổ Đại hội Liên đoàn Thể dục Việt Nam nhiệm kỳ 6, Chí Anh mang theo 3.000 chữ ký có xác minh của VĐV, HLV muốn tách Khiêu vũ thể thao khỏi Liên đoàn. Số chữ ký này được thu thập từ 300 câu lạc bộ Khiêu vũ thể thao lớn nhỏ trên địa bàn cả nước, cho thấy những người trong ngành thực sự muốn có môi trường phát triển môn thể thao nghệ thuật này.

Trước thềm Đại hội Liên đoàn Thể dục Việt Nam nhiệm kỳ 6, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch cũng có công văn gửi Bộ Nội vụ về ý kiến tách Khiêu vũ thể thao khỏi Liên đoàn Thể dục hiện tại. Công văn có ghi chú việc thành lập một Liên đoàn Khiêu vũ thể thao riêng biệt là điều cần thiết, đặc biệt xét trong bối cảnh thực tế.

Tuy nhiên, nỗ lực của những người muốn tách Khiêu vũ thể thao thành một liên đoàn riêng biệt đã không trở thành hiện thực. Trong cuộc bỏ phiếu kín lấy ý kiến, chỉ có 33,78% số đại biểu tán thành việc tách Khiêu vũ thể thao thành một liên đoàn riêng. Có tới 60,81% số phiếu bầu phản đối, muốn giữ Khiêu vũ thể thao ở lại Liên đoàn Thể dục Việt Nam trong nhiều năm tới.

Vì sao không thể "ra riêng"?

Tại Đại hội Liên đoàn Thể dục Việt Nam nhiệm kỳ 6, các đại diện của Bộ Nội vụ và Tổng cục TDTT đều ủng hộ tách Khiêu vũ thể thao khỏi Liên đoàn Thể dục. Chủ tịch Liên đoàn Trần Chiến Thắng, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch cũng nói muốn tách Khiêu vũ thể thao. Nhưng cuối cùng, mọi thứ vẫn giữ nguyên như cũ.

Khiêu vũ thể thao và lằn ranh mong manh giữa nghệ thuật, thể thao -0
Vai trò của Liên đoàn Thể dục Việt Nam lu mờ trong 2 lần tuyển thể dục dụng cụ không thể xuất ngoại thi đấu.

Con số chênh lệch lên tới gần 30% giữa số phiếu tán thành và phản đối cho thấy phần lớn đại biểu Liên đoàn Thể dục Việt Nam không muốn để Khiêu vũ thể thao "dứt áo ra đi". Đâu là nguyên nhân dẫn đến quyết định đó? Câu trả lời nằm ở khả năng xã hội hóa, huy động nguồn lực từ bên ngoài rất khác biệt của Khiêu vũ thể thao so với những môn còn lại đang được Liên đoàn Thể dục Việt Nam quản lý.

Với 300 câu lạc bộ đang hoạt động trên khắp cả nước, Khiêu vũ thể thao đã xây dựng mạng lưới rộng khắp để chờ ngày thành lập một Liên đoàn chính quy. Nguồn lực xã hội hóa đổ vào môn thể thao kiêm nghệ thuật này sẽ rất mạnh khi họ nắm trong tay quyền tổ chức sự kiện. Thể dục dụng cụ và những môn khác lại không thể huy động nguồn vốn xã hội hóa, bởi đây là môn thể thao thuần Olympic, rất kén người xem.

Một lý do khác là việc Khiêu vũ thể thao mới xuất hiện ở 2 kỳ SEA Games gần nhất nhưng đã trở thành mỏ vàng của thể thao Việt Nam. Khiêu vũ thể thao Việt Nam đang phát triển rất nhanh so với các nước trong khu vực.

Việc Liên đoàn Thể dục Việt Nam nhất quyết không cho phép Khiêu vũ thể thao tách ra dẫn tới một nghịch lý. Đơn vị này không có kinh phí hỗ trợ, bồi dưỡng phát triển Khiêu vũ thể thao, khiến VĐV, HLV phải tự bỏ tiền túi ra nuôi nghiệp. Dù vậy, họ vẫn cố giữ môn thể thao này ở lại với lý do "có động cơ lợi ích nhóm, gây mất đoàn kết trong việc vận động thành lập Liên đoàn Khiêu vũ thể thao Việt Nam".

Khác với cuộc chiến ở những Liên đoàn Jujitsu hay Boxing, HLV Chí Anh vẫn rất lịch sự chia sẻ nguyện vọng trên các kênh truyền thông. Việc Chí Anh vào Nam ra Bắc, ngược xuôi thu thập 3.000 chữ ký đã phần nào cho thấy điều đó. Nhưng với những nỗ lực bất thành suốt 3 năm qua, có lẽ những người hoạt động trong môn thể thao nghệ thuật này vẫn sẽ phải tự lực nuôi thân trong thời gian tới.

Ước mơ tự làm tự ăn với những người hoạt động Khiêu vũ thể thao nghe tưởng như vô cùng đơn giản, nhưng hóa ra lại vô cùng xa vời.

Liên đoàn Thể dục Việt Nam làm gì khi đội tuyển thể dục dụng cụ không thể xuất ngoại?

Liên tiếp trong tháng 9 và 10/2022, đội tuyển Thể dục dụng cụ Việt Nam đã 2 lần không thể xuất ngoại tham dự các giải đấu quốc tế ở Anh và Pháp. Đây lẽ ra là cơ hội vàng để các tuyển thủ Việt Nam so tài, học hỏi kinh nghiệm từ những đối thủ hàng đầu thế giới. Nhưng cuối cùng, họ đều không thể xuất ngoại dù đã mua vé máy bay bởi cùng một lý do: Không xin được visa xuất cảnh.

Tương tự đội tuyển Thể dục dụng cụ Việt Nam, năm 2022 chứng kiến thành viên của nhiều đội tuyển thể thao như Boxing, Cầu lông không thể thi đấu quốc tế vì không xin được visa. Lý do được những người có trách nhiệm giải thích "đã gửi email xin visa đến đại sứ quán nhưng không nhận được phản hồi, do đó visa không được duyệt kịp thời cho vận động viên".

Không thể lên đường xuất ngoại như dự kiến, nhiều tuyển thủ thể dục dụng cụ Việt Nam đành chấp nhận ở nhà tập chay. Giải đấu duy nhất họ có thể tham dự trong 4 tháng cuối năm 2022 là Đại hội Thể thao toàn quốc, nơi Đinh Phương Thành, Trương Khánh Vân, Trần Đoàn Quỳnh Nam... tỏ ra quá vượt trội so với phần còn lại và không thể học hỏi điều gì từ những đối thủ trong nước.

Đơn Ca

Các tin khác

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Văn hóa, lịch sử không còn chỉ nằm trong sách giáo khoa, những trang tư liệu hay không gian bảo tàng. Trên TikTok, Facebook, Instagram, YouTube... người trẻ đang kể câu chuyện của cha ông bằng video ngắn, tranh vẽ, thời trang, âm nhạc và công nghệ số. Cách kể mới đang giúp di sản đến gần hơn với công chúng trẻ. Nhưng khi một video có thể lan truyền tới hàng trăm nghìn người chỉ trong thời gian ngắn, câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để sáng tạo mà không làm sai lệch những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ?

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Dù ông Trump tuyên bố Mỹ "không cần Canada", thực tế Washington đang mua phần lớn dầu thô, khí đốt, điện cùng nhiều nguyên liệu công nghiệp sống còn từ quốc gia láng giềng.

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Sau 6 tháng xung đột Trung Đông, giá dầu và xăng vẫn neo cao nhưng thị trường đang dần hình thành một "bình thường mới". Dù Mỹ nỗ lực mở rộng nguồn cung qua thỏa thuận với Venezuela, giá nhiên liệu vẫn khó hạ nhiệt trong ngắn hạn.

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Ra đời từ năm 1989 từ ý tưởng của cộng đồng địa phương nhằm đưa du khách trở về với bầu không khí "vàng" của các thập niên từ 1950 - 1980, lễ hội Golden Oldies được tổ chức vào ngày cuối tuần cuối cùng của tháng 7 hàng năm tại làng Krofdorf-Gleiberg, thị trấn Wettenberg, tiểu bang Hessen - Đức. Kết hợp giữa âm nhạc, xe cơ giới và thời trang vintage, Golden Oldies đã trở thành một trong những lễ hội văn hóa hoài niệm lớn nhất nước Đức, thu hút mỗi năm khoảng 60.000 - 70.000 lượt du khách.

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Chỉ còn ít tuần nữa, Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 (Asiad 20) sẽ chính thức khởi tranh tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản). Thời điểm này, không khí tập luyện tại các trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia đang bước vào giai đoạn "nước rút" khốc liệt nhất. Với mục tiêu phấn đấu giành từ 4 - 6 HCV, Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đang dồn toàn lực, kích hoạt chế độ "cắm trại săn vàng" cho các đội tuyển trọng điểm.

Một thoáng Milan

Một thoáng Milan

Được coi là trung tâm quan trọng của thời trang châu Âu, cái nôi của Opera và đô thị kinh tế của nước Ý, Milan trên thực tế còn là một trong những thành phố đẹp nhất nước Ý. Ẩm thực đa dạng và cuộc sống nhộn nhịp, Milan là sự hòa quyện giữa cuộc sống hiện đại phồn thịnh với vô vàn di tích lịch sử tráng lệ. Sự tiên phong nghệ thuật độc đáo và bảo tồn truyền thống cổ điển đã đem đến cho Milan một vẻ quyến rũ mê hoặc.