Khi New START hết hiệu lực

Ngày 5/2, Hiệp ước Nga - Mỹ về các biện pháp tiếp tục cắt giảm và hạn chế vũ khí tấn công chiến lược (Hiệp ước New START) hết hiệu lực. Các lãnh đạo thế giới và các chuyên gia đã lên tiếng cảnh báo về một thế giới kém an toàn hơn khi không còn ràng buộc nào đối với các kho vũ khí hạt nhân.

Lo ngại thế giới trở nên nguy hiểm, Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres đã kêu gọi Mỹ và Nga nhanh chóng ký kết một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân mới, khi hiệp ước hiện hành hết hạn trong bối cảnh ông gọi đó là “thời điểm nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế”.

New START - hiệp ước hạt nhân cuối cùng giữa hai cường quốc đã kết thúc vào hôm 5/2, chính thức giải phóng cả Moscow và Washington khỏi một loạt hạn chế đối với kho vũ khí hạt nhân của họ và làm dấy lên lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang toàn cầu.

“Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, chúng ta phải đối mặt với một thế giới không có bất kỳ giới hạn ràng buộc nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của hai quốc gia sở hữu phần lớn kho vũ khí hạt nhân toàn cầu”, ông Guterres nói trong một tuyên bố hôm 4/2.

6-1.jpg -0
Cựu Tổng thống Mỹ Obama gặp cựu Tổng thống Nga Medvedev tại Hội nghị Thượng đỉnh An ninh Hạt nhân năm 2012 (Seoul, Hàn Quốc). Ảnh: Yekaterina Shtukina/TASS.

Ông cho biết New START và các hiệp ước kiểm soát vũ khí khác đã “cải thiện đáng kể an ninh của tất cả các dân tộc”. “Sự tan rã của những thành tựu đạt được trong nhiều thập kỷ này không thể đến vào thời điểm tồi tệ hơn - nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân đang ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ”, ông nói, sau khi Nga đề xuất sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật ngay từ đầu cuộc chiến ở Ukraine.

Ông Guterres kêu gọi Washington và Moscow “quay trở lại bàn đàm phán ngay lập tức và nhất trí về một khuôn khổ thay thế”. Cột mốc này là hồi chuông báo tử cho hơn năm thập kỷ kiểm soát vũ khí trong bối cảnh bất ổn toàn cầu đang gia tăng. Và, nó có thể đe dọa Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân năm 1970 (NPT) - sẽ được xem xét lại trong năm nay - theo đó các quốc gia không có vũ khí hạt nhân cam kết không sở hữu chúng, miễn là các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nỗ lực thiện chí để giải trừ vũ khí.

Cựu Tổng thống Nga Dmitry Medvedev nói rằng việc hiệp ước hết hạn sẽ “làm mọi người lo ngại”. Trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin Reuters, ông Medvedev cho biết việc để Hiệp ước New START hết hiệu lực sẽ đẩy nhanh “Đồng hồ Ngày tận thế”, ý ám chỉ sự tự hủy diệt của nhân loại. “Tôi không muốn nói rằng điều này ngay lập tức có nghĩa là một thảm họa và một cuộc chiến tranh hạt nhân sẽ bắt đầu”, ông Medvedev nói, “nhưng nó vẫn nên khiến mọi người cảnh giác”.

Còn cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama viết trên mạng xã hội rằng việc Hiệp ước New START hết hạn “có thể châm ngòi cho một cuộc chạy đua vũ trang khác khiến thế giới trở nên kém an toàn hơn”.

Hiệp ước New START được ký kết năm 2010 tại Prague bởi các Tổng thống khi đó là Barack Obama của Mỹ và Dmitry Medvedev của Nga. Hiệp ước giới hạn kho vũ khí hạt nhân của mỗi bên ở mức 1.550 đầu đạn chiến lược được triển khai, giảm gần 30% so với giới hạn trước đó được thiết lập vào năm 2002. Đồng thời và hệ thống triển khai vũ khí hạt nhân cũng giới hạn ở mức 800. Kho dự trữ tên lửa đạn đạo liên lục địa và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm chưa được triển khai không bị giới hạn, nhưng mỗi bên được phép kiểm tra chúng. Việc hết hạn hiệp ước này khiến Mỹ và Nga, hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới, không còn thỏa thuận chung cụ thể nào về việc kho vũ khí hạt nhân của họ có thể tăng trưởng đến mức nào và số lượng vũ khí hạt nhân có thể được triển khai là bao nhiêu.

Ông Joe Biden đã đồng ý với Nga gia hạn Hiệp ước New START thêm 5 năm sau khi ông đánh bại ông Trump trong cuộc bầu cử năm 2020, nhưng căng thẳng giữa hai nước sau đó đã leo thang do cuộc chiến Ukraine.

Ông Trump thường xuyên chỉ trích các giới hạn quốc tế đối với Mỹ và kêu gọi nối lại thử nghiệm hạt nhân sau một thời gian dài tạm ngừng, mặc dù ông chưa thực hiện điều đó.

Năm 2023, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đình chỉ sự tham gia của Nga vào Hiệp ước New START, nhưng không rút lui khỏi hiệp ước. Tổng thống Putin cho rằng quyết định của mình là do sự hỗ trợ quân sự của phương Tây dành cho Ukraine.

6-2.jpg -0
Các vũ khí tấn công chiến lược tầm trung và tầm ngắn của Nga. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga.

Tháng 9/2025, Tổng thống Putin đề nghị tự nguyện tiếp tục tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận nếu Mỹ cũng làm như vậy. Các chuyên gia cho rằng đề nghị này là một “mục tiêu dễ đạt được” về mặt ngoại giao - một điều có lợi cho cả hai bên và dễ dàng đạt được thỏa thuận.

Tổng thống Donald Trump cho biết việc gia hạn New START “nghe có vẻ là một ý tưởng hay”, nhưng ám chỉ rằng ông muốn đưa Trung Quốc vào một thỏa thuận mới. Tương tự, Tổng thống Putin kêu gọi Pháp và Anh cũng nên tham gia vào một hiệp ước tiếp theo. Rốt cuộc, ông Trump đã không tiếp tục theo đuổi đề xuất của Tổng thống Putin về việc gia hạn hiệp ước thêm 1 năm. Không có cuộc đàm phán nào diễn ra sau đó.

Bộ Ngoại giao Nga hôm 4/2 cho rằng, cả hai nước Nga và Mỹ “không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ nghĩa vụ hoặc tuyên bố đối xứng nào trong khuôn khổ hiệp ước”. “Liên bang Nga dự định hành động một cách có trách nhiệm và thận trọng”, bộ này nói thêm, nhưng cảnh báo rằng họ sẵn sàng thực hiện các biện pháp đối phó “quyết đoán” nếu an ninh quốc gia bị đe dọa.

Các chuyên gia cho rằng việc đặt cược vào một thỏa thuận như vậy - vốn sẽ gặp phải nhiều trở ngại - là không khôn ngoan và có thể làm tăng nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân. “Chúng ta đang ở một bước ngoặt lịch sử và theo quan điểm của tôi, việc hai quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới không đáp ứng được một số nghĩa vụ cơ bản của mình là một thất bại lớn”, Daryl Kimball, Giám đốc điều hành của Hiệp hội Kiểm soát vũ khí, phát biểu trên tờ The Moscow Times của Nga.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?