Khi lái súng lo chuyện…hòa bình

Những li loạn đang diễn ra tại Trung Đông và Bắc Phi gây nên những hoài nghi không nhỏ vào chính sách thực dụng và hai mặt của không chỉ một nước phương Tây đối với thế giới Arab. Có một thực tế, rất khó tin vào sứ mệnh hòa bình và dân chủ của những quốc gia trước kia từng cung cấp rất nhiều vũ khí cho những thế lực mà hiện nay chính họ lại coi là kẻ thù cần xóa bỏ.

Không phải đỏ mặt?!

Hai nhà báo Benjamin Bidder và Clemens Hoges trên tạp chí Đức Der Spiegel đã viết, những cuộc "dân nổi can qua" trong thế giới Arab đã như "sét đánh ngang tai" đối với Thủ tướng Anh David Cameron vì chính ở thời điểm đó, các nhà ngoại giao của "hòn đảo sương mù" đang chuẩn bị cho ông tới một loạt quốc gia Trung Đông trong sứ mệnh "trưởng nhóm chào hàng".

Chủ yếu trong "bầu đoàn thê tử" do ông Cameron dẫn đầu là các nhà lãnh đạo của nền công nghiệp quốc phòng Anh. Diễn biến tình hình mới trong thế giới Arab đã buộc Thủ tướng Anh phải thay đổi lịch trình công tác tại Trung Đông và mặc dù thời gian biểu đã được soạn trước đó rất eo hẹp khoảng trống, ông vẫn cố gắng dừng chân ở thủ đô Ai Cập sáu tiếng.

Và thế là trung tuần tháng 2/2011, khi tình hình Ai Cập vẫn còn trong tình trạng "nước sôi lửa bỏng", Thủ tướng Anh đã tới thăm quảng trường Tahrir ở trung tâm Cairo, nơi đã diễn ra những cuộc biểu tình náo loạn rốt cuộc cũng buộc được "trưởng lão xứ Pharaon" Hosni Mubarak phải rũ áo ra đi và hiện đang đứng trước khả năng phải ra tòa lĩnh án. "Cuộc gặp gỡ với các thanh niên và với đại diện các tổ chức của họ ở quảng trường Tahrir rất hào hứng, - về sau ông Cameron kể. - Những con người này đã phải mạo hiểm nhiều thứ vì những gì mà họ tin tưởng".

Từ Ai Cập, ông Cameron đã bay sang Kuwait để thực thi nhiệm vụ chính của ông trong chuyến công du sang Trung Đông: rao bán vũ khí cho các nhà lãnh đạo Arab. Khi các nghị sĩ Anh lên tiếng phê phán ông vì cử chỉ "thiếu tế nhị" này, Thủ tướng Anh đã  tuyên bố rằng, không có gì xấu trong những phi vụ làm ăn như thế và trong bất cứ trường hợp nào, chính phủ của ông cũng đã yêu cầu các khách hàng phải cam kết dù thế nào cũng không được sử dụng vũ khí "Made in England" để vi phạm nhân quyền (?!). Vì vậy, nước Anh, như ông Cameron nhấn mạnh: "Chẳng có gì mà phải đỏ mặt!".

Há miệng mắc quai

London có lẽ cũng chẳng có gì phải đỏ mặt (?!) khi đang là một trong những thành viên NATO nóng máu nhất với các chiến dịch quân sự chống lại nhà lãnh đạo Libya, Moammar Gadhafi với mục đích, như họ tuyên bố, "chuyển giao từ chế độ độc tài bạo lực sang thể chế dân chủ tại Libya và tạo ra những điều kiện cần thiết để người dân Libya có thể chọn lựa tương lai của họ" (?!).

Thế nhưng, chỉ cách đây không lâu, Anh đã là một trong những nước bán nhiều vũ khí nhất cho Tripoli . Chỉ trong một thời gian ngắn, London đã cung cấp cho Libya một lượng vũ khí trị giá tới cả trăm triệu euro. Trong số những vũ khí này có cả những khẩu súng bắn tỉa hiện đang được các đơn vị quân đội của Đại tá Gadhafi sử dụng  trong các trận thư hùng với lực lượng nổi dậy.

Hơn thế nữa, đã có rất nhiều cán bộ an ninh của ông Gadhafi, hiện đang bị phương Tây lu loa lên là thủ phạm trong những hành vi khủng bố dân thường ở Libya , được đào tạo trên "hòn đảo sương mù". Có một sự thật là, mới đây nhất, lãnh đạo Anh đã phải muối mặt vội vã thu hồi 50 giấy phép xuất khẩu vũ khí sang Libya và Bahrein…

Muốn nói gì thì nói, cũng như một số các nhà lãnh đạo khác ở phương Tây, cách đây không lâu cũng "tay bắt mặt mừng" với Đại tá Gadhafi như những người bạn cố tri và chung thủy, nhưng nay lại quay ngoắt 180 độ trong quan hệ với Tripoli, Thủ tướng Cameron có vẻ như "há miệng mắc quai" nhiều hơn.

Chính sách mà ông thi hành trong quan hệ với Trung Đông, đã làm hài lòng hay ít ra không làm dấy lên những phiền toái, thì nay, trong bối cảnh mới của những li loạn tại khu vực "rốn dầu thế giới" này, đang gây nên những hoài nghi không nhỏ. Realpolitik (chính sách thực dụng) ở thời điểm hiện nay cực kỳ "lợi bất cập hại" đối với các nhà lãnh đạo phương Tây trong quan hệ với thế giới Arab.

Rõ ràng là tiền không có mùi và chỉ mới đây thôi phương Tây đã không nề hà gì trong việc ký kết các hợp đồng cung cấp vũ khí bạc tỉ cho bất cứ quốc gia nào đủ tiền mua ở Trung Đông. Thậm chí cho cả những nước khá thân cận với Iran và Al - Qaeda mà về mặt chính thức, phương Tây đang coi là kẻ thù không đội trời chung. Và khi hái ra tiền nhờ bán vũ khí như thế, hiếm có nhà lãnh đạo phương Tây nào để ý tới những vấn đề gọi là nhân quyền và dân chủ.

Không chỉ vậy, cách trị quốc quen thuộc của nhiều nhà lãnh đạo trong thế giới Arab còn từng được coi là những đối tác dễ chịu của phương Tây: họ đã giữ các thần dân của mình trong vòng cương tỏa tương đối bình an và một số người trong đám họ còn cung cấp "vàng đen"  hậu hĩnh. Ngay cả Đại tá Gadhafi một thời cũng được phương Tây đánh giá là chính trị gia hữu ích vì ông đã làm "rào cản" không để những người nghèo châu Phi tự do tràn vào "lục địa cũ" với hy vọng tìm kiếm miếng cơm manh áo khá hơn.

Thí dụ của Berlin

Số liệu do Viện Nghiên cứu các vấn đề Hòa bình (Stockholm International Peace Research Institute - SIPRI) ở Stockholm (Thụy Điển) mới công bố, mặc dù chỉ là lái súng "thấp cổ bé họng" so với Mỹ và Nga, nhưng trong những năm gần đây, Đức vẫn vươn lên được vị trí thứ ba trong lĩnh vực xuất khẩu vũ khí (sau Mỹ, Nga và đứng trước Pháp cũng như Anh). Trong thập niên vừa qua, thị phần của ngành công nghiệp quân sự Đức trên thị trường toàn cầu đã tăng gấp đôi và hiện chiếm 11%.

Năm 2008, tổng lượng vũ khí xuất khẩu từ Đức lên tới gần 6 tỉ euro. Những món hàng chủ đạo của ngành công nghiệp quân sự Đức trên thị trường quốc tế là những mẫu vũ khí khí tài mới nhất, thí dụ như tàu ngầm và các đồ điện tử. Tại các công xưởng của những công ty quân sự lớn ở Đức như EADS, Rheinmetall và Heckler & Koch hiện có khoảng 80 nghìn người làm việc.

Vũ khí khí tài Đức đang có được "tiếng thơm" đến nỗi chính Moskva cũng phải thường xuyên mua.

Và mặc dầu các sản phẩm quân sự của nước Nga cực kỳ thích hợp với các cuộc chiến tranh du kích ở châu Phi nhưng đương kim Bộ trưởng Quốc phòng Nga Anatoli Serduykov cũng đã thừa nhận rằng, nó không còn đáp ứng được "những yêu cầu hiện đại"…

Cho tới trước tháng 10/2004, lệnh cấm vận vũ khí của Liên minh châu Âu (EU) vẫn còn hiệu lực. Năm 2005, các công ty của Đức mới cung cấp cho Tripoli một số xe chạy trên mọi địa hình trị giá 300 nghìn euro. Năm 2006, tổng số các đơn đặt hàng vũ khí khí tài quân sự nhảy lên mức gần  2 triệu euro. Năm 2007, con số này đã ở mức 24 triệu euro nhưng một năm sau lại rơi xuống chỉ còn 4 triệu euro. Bù lại, năm 2009, con số trên đã vọt lên mức 53 triệu euro.

Đại tá Gadhafi đã mua những hệ thống phóng tên lửa chống tăng rất hiện đại Milano-3 (do Pháp và Đức cùng phối hợp sản xuất), máy bay trực thăng, các hệ thống thông tin liên lạc, các trạm ra đa chiến trường và các máy gây nhiễu…

Có lẽ những vũ khí khí tài này hiện nay vẫn tiếp tục tận tụy phục vụ cho các đơn vị quân đội của Đại tá Gadhafi vì lực lượng nổi dậy từ phía đông Libya hiện chủ yếu vẫn sử dụng máy điện thoại dân sự làm phương tiện liên lạc chính. Cũng phải nói rằng hệ thống liên lạc bằng điện thoại di động ở Libya đã bị phá hỏng ngay trước khi những người ủng hộ ông Gadhafi tấn công.

Dễ chơi, dễ bỏ

Tuy nhiên, người giữ ngôi quán quân trong các hợp đồng vũ khí với Đại tá Gadhafi lại là Thủ tướng Italia Silvio Berlusconi.

Năm 2009, tổng số các hợp đồng giữa Rome với Tripoli lên tới khoảng 110 triệu euro, chủ yếu đó là các loại máy bay trực thăng…

Thực tế cho thấy, phương Tây đã duy trì và phát triển những mối quan hệ như thế với nhiều quốc gia Arab khác, hiện cũng đang lâm vào tình thế khó khăn như Đại tá Gadhafi. Hoàng tử Anh Andrew cuối năm 2009 đã từng tới thăm Tổng thống Yemen , Ali Abdullah Saleh. Trong bữa tối ở cung điện hoàng gia cũ và nay đang là trụ sở đại diện thương mại của Anh tại Yemen, hoàng tử Andrew đã ca ngợi Yemen vì những thành tựu "thống nhất, ổn định và phát triển".

Trong chuyến thăm đó, hoàng tử Andrew vừa mang theo tiền đầu tư, vừa mời Tổng thống Yemen mua vũ khí "Made in England ". Và ông Saleh đã làm đúng như thế. Chẳng bao lâu sau chuyến thăm của hoàng tử Andrew, Chính phủ Anh đã cho phép cung cấp cho Yemen lượng vũ khí khí tài trị giá 183 nghìn euro.  Có lẽ những viên đạn đang bắn vào những người biểu tình ở Yemen cũng là thứ "Made in England ".

Nước Đức, về phần mình, trong những năm gần đây đã thiết lập được những mối quan hệ khá bền chắc với Ai Cập. Năm 2009, Berlin đã bán cho Cairo gần 80 triệu euro vũ khí khí tài, trong đó chủ yếu là xe tăng và các phương tiện điện tử cũng như súng tự động. Không rõ là lực lượng nào sử dụng những vũ khí đó, các đơn vị quân đội đứng về phe quần chúng hay lực lượng an ninh trung thành với ông Mubarak? Ngay khi "dân nổi can qua" ở Ai Cập, Berlin đã vội vàng xóa dấu vết bằng cách thu hồi các lệnh cho phép xuất khẩu vũ khí sang đó.

Tiền là trên hết?!

Washington đã có cách xử lý quy mô hơn nhiều so với các đồng minh châu Âu khi làm ăn với thế giới Arab, đặc biệt là Arab Saudi. Hoàng gia ở nước này có rất nhiều tiền mà họ muốn tiêu, còn Nhà Trắng thì cũng muốn trang bị vũ khí cho Arab Saudi để họ chống lại Iran . Nhưng ngày 14/3/2011 vừa qua, quân đội Arab Saudi đã tràn vào Bahrein để đàn áp những người nổi dậy ở đó.

Năm 2010, Washington đã công bố về một hợp đồng bán vũ khí lớn nhất trong lịch sử. Arab Saudi dự định trong 5/10 tới sẽ dành 60 tỉ USD để mua máy bay. Trong hợp đồng này tiền là chuyện nhỏ nhưng không quân hoàng gia Arab Saudi cần phải có các loại máy bay tiêm kích F-15, máy bay trực thăng tấn công Apache, tên lửa, máy móc do trinh sát và do thám cùng các loại bom. Theo số liệu của "Wall Street Journal",  hợp đồng này lớn đến mức Hãng Boeing sẽ chắc chắn có được thêm 77 nghìn chỗ làm việc.

Cũng ném nhiều tiền cho Washington để mua vũ khí là Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (OAU). Chỉ riêng trong năm 2010, nước này đã chi 40 tỉ USD để mua vũ khí của Mỹ. Để có thể bắn hạ máy bay Iran, OAU cũng muốn mua những hệ thống phòng không hiện đại nhất của Mỹ. Nhà Trắng hẳn như mở cờ trong bụng nếu được xây dựng những hệ thống phòng không như thế ra khắp Trung Đông…

Nguyễn Hữu Huy

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?