Sốt đất làm biến động cả vùng nông thôn, biến cánh đồng, đồi núi thành những lô thửa được rào chắn, sinh kế người dân cũng theo đó mà thay đổi. Sốt giá đất đem lại giấc mơ thoát nghèo cho nhiều nông dân chỉ sau một đêm. Tuy nhiên, hệ lụy của nó để lại là ngổn ngang vấn đề, cùng những câu chuyện chua xót nghẹn ngào…
Những ngày cuối năm 2021, cơn sốt đất ở Đắk Lắk bắt đầu manh nha và bùng nổ trong vòng 4 tháng đầu năm 2022. Các vùng nông thôn, các buôn làng cho tới ruộng rẫy, “view” sông suối, “view” cánh đồng, hồ nước, núi đồi tất thảy đều được cho lên bảng giá với sức mua bán chóng mặt.
Một khu vực từng nhộn nhịp cảnh mua bán đất tại Đắk Lắk nay trở nên vắng vẻ.
Gia đình ông Hà Văn Sự, ở xã Ea Sa, huyện Ea Ka, Đắk Lắk sở hữu 1,2 ha đất từ những năm 1990. Ngần ấy năm, gia đình ông Sự sống bám trên mảnh đất canh tác cà phê, hồ tiêu, thâm canh xen vụ các loại hoa màu để duy trì cuộc sống. Tuy không dư giả nhưng tạm đủ sống qua mỗi mùa giáp hạt. Đùng một cái, vào tháng 12-2021, có người tới hỏi mua đất nhà ông Sự để làm trang trại. Vì không có ý định bán nên ông từ chối. Sang đầu năm 2022, lại có một nhóm người tới gạ mua đất với giá 1,2 tỷ đồng.
Cả đời ông Sự, chưa bao giờ biết đến số tiền lớn như thế và cũng không thể tưởng tượng được nó là bao nhiêu con số. Vợ chồng ông bắt đầu suy nghĩ. Những ngày sau, liên tục có người từ Đồng Nai, Bình Dương tới hỏi mua, họ trả giá cao để tranh giành và cuối cùng một người ở Đồng Nai chốt với giá 1,5 tỷ đồng, họ “đập” ngay 200 triệu đồng đặt cọc vào mặt ông bà nông dân. Không kìm lòng được, ông Sự quyết định bán, hẹn trong 30 ngày sẽ sang tên đổi chủ. Vào thời điểm đó, đất ở các vùng quê Đắk Lắk bắt đầu sốt cao, “cò vạc” lượn lờ khắp nơi, không chừa một ngóc ngách nào. Sau 30 ngày, ông Sự ra công chứng hồ sơ giao nhà đất và nhận tiền, chủ mới cho gia đình ông ở lại một tháng để tìm nơi ở khác.
Trong thời gian một tháng, ông Sự đi khắp khu vực huyện Ea Ka để tìm mua nhưng không có mảnh nào ưng ý. Giá đất thì cao, số tiền bán đất sau khi trả ngân hàng 300 triệu đồng chỉ còn 1,2 tỷ, nó thực sự không thể mua nổi một miếng đất có nhà như mảnh đất và căn nhà cũ của ông Sự. Sắp tới hẹn phải trả nhà, ông Sự vẫn loay hoay kiếm tìm chỗ ở. Cuối cùng, ông phải sang tận tỉnh Gia Lai để mua một miếng đất có diện tích 3 sào (bằng 1/3 diện tích mảnh đất đã bán) với giá 750 triệu đồng. Về nơi ở mới, gia đình ông bỏ tiền xây dựng nhà cửa, chuồng trại vừa hết số tiền còn lại.
Cuối cùng, tiền hết, đất ít chỉ đủ trồng cỏ nuôi bò, trong khi cần cái ăn hàng ngày thì không có đất để sản xuất, trồng trọt. Gia đình ông Sự lâm cảnh đói, phải đi làm thuê. Con trai ông xuống TP Hồ Chí Minh tìm việc, hiện đang làm công nhân cho xưởng gỗ ở Bình Dương, vợ ông đi buôn ve chai, ông ở nhà chăn nuôi bò. “Đây là lần đầu tiên gia đình tôi phải ly tán đi làm ăn, bao nhiêu năm ở Đắk Lắk chưa từng như thế vì đất đai rộng, trồng và thu hoạch hoa màu quanh năm. Mình nông dân cứ nghĩ tiền tỷ là to nhưng có rồi mới thấy nó quá nhỏ so với thiên hạ. Tiền tỷ trong cơn sốt đất tính ra không làm được gì cả, giờ nghĩ lại chỉ thấy nuối tiếc mà thôi”, ông Sự buồn bã chia sẻ.
Không có đất sản xuất, ông Sự ở nhà nuôi bò.
Cơn sốt đất quét qua, xóm ông Sự nhiều người bán đất và đều trong cảnh dở khóc dở cười. Cũng chỉ vì ước mơ thoát nghèo, thoát nợ ngân hàng mà người nông dân không nghĩ được viễn cảnh sâu xa cùng những hệ lụy phía sau hội chứng “đất tăng huyết áp”.
Gia đình bà Lê Thị Minh Hiền, ở thị trấn Ea Ka có hơn 1.000 m2 đất ở và 5 sào đất rẫy trồng cà phê. Mọi thu nhập của vợ chồng bà Hiền và đứa con đang học lớp 7 chỉ trông chờ vào nguồn thu cà phê, năm được mùa thì no, năm mất mùa thì thiếu hụt chút ít. Cuộc sống bình yên cho đến ngày sốt đất, dân quanh vùng nô nức cắt xẻ đất bán để xây nhà, mua ô tô và đi du lịch, có nhà bán đất được gần 10 tỷ đồng. Số tiền đó chỉ có trong giấc mơ mà thôi, nay thì thành hiện thực. Họ chia của cải cho con cháu, xuống TP Hồ Chí Minh mua chung cư cho con, gia đình phút chốc thành tỷ phú.
Nhưng đấy là những hộ có nhiều đất đai vườn tược, họ có tích lũy từ lâu, nay đất lên giá bán đi một phần. Nghe mà ham, bà Hiền cũng đánh tiếng muốn bán 5 sào cà phê. Bà vừa mở miệng thì giới “cò” đất xung quanh đã chốt luôn giá, đặt cọc luôn để lướt sóng. Nếu như vài năm trước, 5 sào cà phê đất rẫy chỉ có giá trên dưới 200 triệu đồng thì nay được trả tới 750 triệu đồng. Bà Hiền không đắn đo, bán luôn. Cầm số tiền trong tay, hai vợ chồng bàn với nhau xây một căn nhà thật hoành tráng cho bằng thiên hạ.
Ngôi nhà xây xong khang trang và bề thế ngốn hết số tiền 820 triệu đồng, vượt quá so với số tiền bán đất gần 100 triệu đồng. Bà Hiền phải đi vay nóng bên ngoài để hoàn thành cho xong căn nhà. Ngày vào nhà mới cũng là ngày vợ chồng bà Hiền trắng tay, không còn đất sản xuất, ôm thêm cục nợ. Nhìn ngôi nhà thênh thang còn thơm mùi vôi vữa, bà Hiền mới sực tỉnh cơn mê cuồng giàu sang. Không có việc làm, vợ chồng bà Hiền tìm mối đi làm thuê, bữa có bữa không. “Nhà cao cửa rộng nhưng hóa ra thành nghèo đói, đi xin đi vay cũng ngại vì người ta cho rằng mình lừa dối. Tôi phải trốn dân làng đi TP. Hồ Chí Minh làm osin, vài ngày sau chồng cũng xuống làm xe ôm, thằng con trai gửi ông bà nội. Nhà to lớn chưa kịp hưởng thụ đành phải đóng cửa bỏ không để đi ở trọ, làm thuê”, bà Hiền âu sầu kể.
Bi kịch vì đất
Bà Hiền phải đi làm giúp việc gia đình nhưng ít ra vẫn còn một ngôi nhà đàng hoàng để trở về, bi đát cùng cực phải kể đến hoàn cảnh của anh Nguyễn Văn M., 52 tuổi, ngụ huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk. Vì ham giàu, khao khát đổi đời nên anh M. từ một người nông dân trồng tiêu và cà phê bỗng một ngày thành đại gia buôn đất. Vào tháng 4-2022, khi sốt đất vẫn chưa “xì bóng”, anh M. quyết định thế chấp căn nhà và mảnh vườn của gia đình được 1 tỷ đồng đi lướt sóng. Với ưu thế là dân bản địa, anh M. dễ dàng tiếp cận được những mảnh vườn có giá rẻ lại không qua “cò”. Mảnh đầu tiên, anh M. lời ngay được 200 triệu đồng tiền sang cọc, mảnh thứ hai lời đứt 350 triệu. Quá ham với khoản lợi nhuận về đất, anh M. lao vào cuộc tìm kiếm đất và không cần suy nghĩ khi xuống cọc.
Sốt đất qua đi cũng có người xây nhà cao cửa rộng, tậu xe hơi.
Đến lúc ôm 5 mảnh đất, trị giá 1,5 tỷ đồng tiền cọc thì cơn sốt đất dần hạ nhiệt, khách từ TP Hồ Chí Minh và Hà Nội thưa dần, đầu ra của anh M. chậm lại. Một tháng sau, đến hẹn thanh toán tiền đất để sang tên thì anh M. ngộp thở vì không có tiền. Cả gia đình, vợ con anh M. đều xắn tay vào để đẩy đất đi, chỉ mong thu hồi vốn nhưng không chạy kịp khi quả bong bóng bất động sản đã nổ tung. Anh M. nuốt nước mắt mất trắng tiền cọc 1,5 tỷ đồng. Vợ con khóc lóc đi tới từng chủ đất năn nỉ xin lại một chút nhưng không phải ai cũng rủ lòng thương trả lại tiền cọc. Sốt đất qua đi, gia đình anh M. vốn thuộc hàng khá giả trong vùng nay trắng tay, ôm thêm khoản nợ 1 tỷ đồng tiền ngân hàng với lãi suất mỗi tháng 12 triệu, nếu không trả được sẽ thành nợ xấu và nguy cơ mất nhà cửa sẽ thành hiện thực.
Vợ chồng anh M. cùng con gái 19 tuổi khăn gói xuống TP Hồ Chí Minh làm công nhân, chỉ mong mỗi tháng đủ tiền đóng lãi suất ngân hàng để níu giữ căn nhà chờ khi nào đất sốt trở lại thì bán đi để trang trải nợ nần.
Trên khắp các vùng sốt đất ở Đắk Lắk, Đắk Nông, Bình Phước, những ngôi nhà mới đua nhau mọc lên, xe ô tô đậu ngạo nghễ ngoài cổng. Nhìn bề ngoài ai cũng nghĩ chủ nhân là tỷ phú, đại gia miệt vườn nhưng thực chất lại chua xót đến nghẹn ngào. Không chỉ gia đình bà Hiền, anh M. phải bỏ xứ đi làm xa, mà nhiều gia đình khác cũng lâm cảnh thất nghiệp, nợ nần thậm chí bị lừa đảo vì cơn lốc sốt đất. Trước tình hình trên, chính quyền một số địa phương đã phải vào cuộc, lập ban chỉ đạo đi điều tra thu thập dữ liệu thông tin về công tác quản lý đất đai và quản lý trật tự xây dựng.
Ông Đặng Văn Hoan - Chủ tịch UBND xã Cư Suê, huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk cho biết: “Thời gian gầy đây, thị trường đất đai trên địa bàn xã có nhiều biến động, giá đất tăng chóng mặt. Nhờ giá đất tăng cao, nhiều hộ gia đình trên địa bàn xã đã quyết định bán đi một phần đất, nhất là trong đồng bào dân tộc thiểu số để có điều kiện trả nợ, có vốn đầu tư trang trải cuộc sống, hoặc đầu tư mua đất nơi khác để canh tác. Cũng từ đây, nhiều đối tượng đã lợi dụng sự sôi động của thị trường bất động sản để tiến hành những thủ đoạn lừa gạt, lợi dụng sự nhẹ dạ, cả tin, mù chữ cũng như sự thiếu hiểu biết pháp luật của đồng bào để lừa lấy toàn bộ đất thổ cư trong quá trình buôn bán, sang nhượng đất đai”. Và rồi, khi “cò” đất vắng bóng, người mua bỏ chạy chỉ còn lại người nông dân khóc ròng trên mảnh đất trắng xóa, vướng đầy rắc rối về thủ tục pháp lý.
Ngoài những hệ lụy về kinh tế - xã hội, đời sống nhân dân thì hệ sinh thái cũng đang phải trả giá từng ngày cho cơn sốt giá đất tàn nhẫn quét qua các vùng đồi núi, thôn quê. Không chỉ đất đai nông nghiệp mà nhiều cánh rừng ở cao nguyên đứng trước nguy cơ bị gặm mòn, xóa sổ bởi sự xâm lấn, khai thác một cách tùy tiện. Những vụ xử lý phá rừng nguyên sinh, đồi thông ở các tỉnh Tây Nguyên gần đây thường được phát hiện khi cây đã đổ, đồi đã trọc...
Tiến sĩ Lê Văn Tuấn.
Tiến sĩ, Nhà khoa học Lê Văn Tuấn –Trung tâm UNESCO Khoa học nhân văn và Cộng đồng nhận định: “Tâm lý chạy theo “huyết áp đất đai” chi phối đến mục đích đời sống của một thế hệ trẻ ở nông thôn. Con cái của nhiều gia đình đã rơi vào vòng xoáy đua đòi, thậm chí bỏ bê việc học hành bởi ỷ lại vào tiền bạc mà mảnh vườn, thửa đất gia đình cho kế thừa. Tôi đã nhận được nhiều cuộc gọi từ các bậc cha mẹ than khóc rằng, từ ngày bán mảnh vườn, mua được chiếc xe ô tô thì con cái của họ không còn ngoan hiền như xưa nữa. Chúng ngạo nghễ với thiên hạ và coi thường những mối quan hệ bạn bè xưa kia, có đứa lên thành phố dính vào tệ nạn xã hội. Chưa hết, nhiều cuộc tan vỡ gia đình liên quan đất đai xảy ra khi tiền bạc từ đất đai thổi bùng sự thực dụng, tham lam và bất chấp luân thường đạo lý…”.
Hai chiếc điện thoại bị thu giữ trong một vụ án ma túy tại một thị trấn nhỏ của Thụy Điển cuối năm 2023 đã dẫn các điều tra viên lần theo dấu vết của một mạng lưới tội phạm xuyên ba châu lục, hoạt động từ Bắc Âu tới Đông Nam Á và Australia.
Phát biểu mới đây của cố vấn lãnh đạo tối cao Iran Mohsen Rezaei rằng một thỏa thuận với Mỹ chỉ có thể đạt được nếu Washington giải ngân 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa đã mở ra một câu hỏi lớn hơn: Iran đang có bao nhiêu tiền bị giữ ở nước ngoài, vì sao họ không thể lấy lại, và số tiền đó có thể giúp hồi sinh một nền kinh tế đang kiệt sức?
Việc bổ nhiệm người đứng đầu các cơ quan an ninh ở Israel hiếm khi diễn ra mà không có những cuộc đấu đá hậu trường. Tuy nhiên, quá trình phê chuẩn Thiếu tướng Roman Hofman vào chức vụ giám đốc Cơ quan tình báo Mossad đã trở thành một cuộc đối đầu pháp lý chưa từng có tiền lệ. việc Thủ tướng Benjamin Netanyahu đề cử ông đã gây chia rẽ trong giới lãnh đạo cấp cao của đất nước.
Cơ quan công tố Pháp đang điều tra một số quân nhân và cá nhân dân sự bị nghi thiết lập cấu trúc hoạt động dưới dạng công ty tư nhân nhằm khai thác, trao đổi trái phép thông tin mật và trang bị quân sự.
Núp bóng dưới danh nghĩa “khối nghỉ hè” đi làm thêm, những đứa trẻ đang lang thang ăn xin, bán vé số ở các khu phố, chợ đêm luôn có cha mẹ hoặc một tổ nhóm phía sau điều khiển và chỉ đạo. Đồng tiền kiếm được trên thân xác và sức lao động của trẻ em trở thành nỗi nhức nhối chưa có lời giải trong nhiều năm nay…
Hàng chục triệu dữ liệu gắn với giấy tờ định danh - hộ chiếu, căn cước, thẻ cư trú - được rao bán công khai trên một diễn đàn tội phạm mạng hôm 16/4. Người rao bán ẩn danh sau tài khoản “breach3d” tuyên bố dữ liệu lấy từ ANTS, cơ quan chính phủ phụ trách cấp thẻ căn cước, hộ chiếu, thẻ cư trú, giấy phép lái xe và đăng ký xe tại Pháp. Ít ngày sau, Bộ Nội vụ Pháp xác nhận vụ việc và mở điều tra. Vụ việc không phải là một hiện tượng đơn lẻ, mà nối vào chuỗi sự cố an ninh mạng nhằm vào các cơ sở dữ liệu công của Pháp từ cuối năm 2025.
Trong một thế giới mà tội phạm mạng không còn biên giới, việc đối phó với chúng đòi hỏi sự chung tay toàn cầu. Khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA), nơi ghi nhận mức tăng chóng mặt của các cuộc tấn công mạng, vừa chứng kiến một chiến dịch hợp tác chưa từng có trong lịch sử: Chiến dịch Ramz.
Núp bóng dưới các tên gọi “hội sinh vật cảnh, CLB giải cứu, nhóm yêu động vật...” nhưng thực tế, phía sau đó là cảnh buôn bán, trao đổi động vật hoang dã bằng các mật danh, từ lóng. Sự bùng nổ các khu “chợ ảo” bán hàng thật, không chỉ tiếp tay tận diệt muông thú mà còn tiềm ẩn hiểm họa lây lan dịch bệnh...
Khi vụ việc ca sĩ Miu Lê còn đang phả hơi nóng hầm hập trên các phương tiện thông tin đại chúng, giới giải trí lại rúng động bởi việc Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP Hồ Chí Minh bắt quả tang ca sĩ Long Nhật (Đinh Long Nhật) và Sơn Ngọc Minh đang tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy.
Trong dòng người qua lại tấp nập nơi cửa khẩu biên giới Tây Nam, những chiếc xe chở cá, xe đông lạnh, những hành khách mang theo vài món nữ trang hay các kiện hàng điện tử tưởng chừng vô hại vẫn ngày ngày nối nhau vào nội địa. Nhưng, phía sau vẻ bình thường ấy lại là những mắt xích của các đường dây buôn lậu vàng xuyên quốc gia với quy mô hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng...
Những lời quảng cáo như “lấy chồng nước ngoài đổi đời”, “sang xứ người sống sung sướng”, “không phải lao động vất vả vẫn có cuộc sống giàu sang” đang xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội. Đằng sau những viễn cảnh hào nhoáng ấy là nguy cơ mua bán người, bóc lột sức lao động, bạo hành và nhiều bi kịch đau lòng của các cô gái trẻ nhẹ dạ cả tin.
Khi hụi (họ, biêu, phường) chuyển lên không gian mạng, niềm tin không còn được kiểm chứng bằng sự gần gũi hay danh dự cá nhân, mà bằng những hình ảnh, lời quảng cáo hoặc lượt tương tác trên mạng xã hội. Điều này khiến nhiều người tin tưởng mù quáng, thậm chí bán nhà đất, cầm cố tài sản, vay nặng lãi để tham gia. Từ chơi hụi online, họ rơi vào cái bẫy của “tín dụng đen”...
Với nạn nhân, một cuộc tấn công mạng thường ập đến như một cú sập hệ thống không báo trước: dữ liệu bị khóa, hoạt động tê liệt, danh tiếng bị đem ra mặc cả. Nhưng với kẻ đứng phía sau, đó ngày càng giống một giao dịch mua dịch vụ: mua quyền truy cập, thuê mã độc, dùng hạ tầng thanh toán ẩn danh, rồi chia tiền chuộc theo tỷ lệ đã định. Tội phạm mạng hiện không còn là lãnh địa riêng của những thiên tài ẩn danh. Nó đã trở thành một thị trường. Và khi đã được đóng gói, chuẩn hóa như một dịch vụ, nó ngày càng rẻ hơn, dễ dùng hơn và phổ biến hơn.
Một cô gái người Ý bị sát hại dã man, bạn trai trở thành nghi phạm số 1, bị truyền thông cả nước săn đuổi rồi cuối cùng lĩnh án tù sau gần một thập kỷ xét xử. Tưởng như vụ án đã khép lại, cho tới gần 20 năm sau, khi những dấu vết DNA cực nhỏ từng bị quên lãng được phân tích lại bằng công nghệ pháp y hiện đại, dẫn đến một nghi can khác.
Trong hai thập kỷ qua, Tổ chức cảnh sát hình sự Quốc tế (INTERPOL) đã kiên trì theo đuổi một cuộc chiến âm thầm liên quan trực tiếp đến sinh mạng hàng triệu người: cuộc chiến chống buôn bán dược phẩm bất hợp pháp. Chiến dịch Pangea XVIII vừa khép lại một lần nữa vẽ lên một bức tranh phức tạp về sự chuyển dịch của loại tội phạm này đem đến những cảnh báo đáng chú ý cho chúng ta.
Khi những thầy bói, bà đồng tự xưng trên mạng xã hội bị dẹp loạn, thời gian gần đây, “cõi mạng” lại xuất hiện những master (bậc thầy) quảng cáo bản thân đã trải qua quá trình tu luyện vượt qua các ràng buộc của thế giới vật chất, đạt đến sự thông tuệ và kết nối sâu sắc với vũ trụ…
Ngày 22/2/2026, quân đội Mexico tuyên bố đã tiêu diệt Nemesio Rubén Oseguera Cervantes - biệt danh “El Mencho”, thủ lĩnh băng Jalisco Thế hệ mới (CJNG), một trong những tổ chức ma túy nguy hiểm nhất Mexico và là nguồn cung fentanyl, methamphetamine, cocaine lớn vào thị trường Mỹ - trong một chiến dịch tại Tapalpa, bang Jalisco. Nhưng đến đầu tháng 5/2026, hồ sơ công khai của Bộ Ngoại giao Mỹ về El Mencho vẫn còn hiển thị phần thưởng 15 triệu USD cho thông tin dẫn tới việc bắt giữ hoặc kết án đối tượng này. Sự chậm trễ ấy có thể chỉ là thủ tục pháp lý, nhưng với một trùm ma túy từng nhiều lần bị đồn đã chết, nó cho thấy một điều khác: trong thế giới cartel, ngay cả cái chết cũng cần được xác nhận bằng quyền lực, hồ sơ và thời gian.
Một “ngôi sao mạng xã hội” ở Ấn Độ xây dựng hình ảnh giang hồ trên Instagram suốt hơn một thập kỷ, cho đến khi cảnh sát lật lại hồ sơ cũ và phát hiện phía sau lớp vỏ đó là một chuỗi tội ác kéo dài từ giết người, sử dụng vũ khí đến các cáo buộc hiếp dâm.
Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.
Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.
“Sổ đỏ” giả trong cơn “sốt đất” thật 
Kỳ 1: Giải mã những “cơn sốt đất” 
