Sốt đất làm biến động cả vùng nông thôn, biến cánh đồng, đồi núi thành những lô thửa được rào chắn, sinh kế người dân cũng theo đó mà thay đổi. Sốt giá đất đem lại giấc mơ thoát nghèo cho nhiều nông dân chỉ sau một đêm. Tuy nhiên, hệ lụy của nó để lại là ngổn ngang vấn đề, cùng những câu chuyện chua xót nghẹn ngào…
Những ngày cuối năm 2021, cơn sốt đất ở Đắk Lắk bắt đầu manh nha và bùng nổ trong vòng 4 tháng đầu năm 2022. Các vùng nông thôn, các buôn làng cho tới ruộng rẫy, “view” sông suối, “view” cánh đồng, hồ nước, núi đồi tất thảy đều được cho lên bảng giá với sức mua bán chóng mặt.
Một khu vực từng nhộn nhịp cảnh mua bán đất tại Đắk Lắk nay trở nên vắng vẻ.
Gia đình ông Hà Văn Sự, ở xã Ea Sa, huyện Ea Ka, Đắk Lắk sở hữu 1,2 ha đất từ những năm 1990. Ngần ấy năm, gia đình ông Sự sống bám trên mảnh đất canh tác cà phê, hồ tiêu, thâm canh xen vụ các loại hoa màu để duy trì cuộc sống. Tuy không dư giả nhưng tạm đủ sống qua mỗi mùa giáp hạt. Đùng một cái, vào tháng 12-2021, có người tới hỏi mua đất nhà ông Sự để làm trang trại. Vì không có ý định bán nên ông từ chối. Sang đầu năm 2022, lại có một nhóm người tới gạ mua đất với giá 1,2 tỷ đồng.
Cả đời ông Sự, chưa bao giờ biết đến số tiền lớn như thế và cũng không thể tưởng tượng được nó là bao nhiêu con số. Vợ chồng ông bắt đầu suy nghĩ. Những ngày sau, liên tục có người từ Đồng Nai, Bình Dương tới hỏi mua, họ trả giá cao để tranh giành và cuối cùng một người ở Đồng Nai chốt với giá 1,5 tỷ đồng, họ “đập” ngay 200 triệu đồng đặt cọc vào mặt ông bà nông dân. Không kìm lòng được, ông Sự quyết định bán, hẹn trong 30 ngày sẽ sang tên đổi chủ. Vào thời điểm đó, đất ở các vùng quê Đắk Lắk bắt đầu sốt cao, “cò vạc” lượn lờ khắp nơi, không chừa một ngóc ngách nào. Sau 30 ngày, ông Sự ra công chứng hồ sơ giao nhà đất và nhận tiền, chủ mới cho gia đình ông ở lại một tháng để tìm nơi ở khác.
Trong thời gian một tháng, ông Sự đi khắp khu vực huyện Ea Ka để tìm mua nhưng không có mảnh nào ưng ý. Giá đất thì cao, số tiền bán đất sau khi trả ngân hàng 300 triệu đồng chỉ còn 1,2 tỷ, nó thực sự không thể mua nổi một miếng đất có nhà như mảnh đất và căn nhà cũ của ông Sự. Sắp tới hẹn phải trả nhà, ông Sự vẫn loay hoay kiếm tìm chỗ ở. Cuối cùng, ông phải sang tận tỉnh Gia Lai để mua một miếng đất có diện tích 3 sào (bằng 1/3 diện tích mảnh đất đã bán) với giá 750 triệu đồng. Về nơi ở mới, gia đình ông bỏ tiền xây dựng nhà cửa, chuồng trại vừa hết số tiền còn lại.
Cuối cùng, tiền hết, đất ít chỉ đủ trồng cỏ nuôi bò, trong khi cần cái ăn hàng ngày thì không có đất để sản xuất, trồng trọt. Gia đình ông Sự lâm cảnh đói, phải đi làm thuê. Con trai ông xuống TP Hồ Chí Minh tìm việc, hiện đang làm công nhân cho xưởng gỗ ở Bình Dương, vợ ông đi buôn ve chai, ông ở nhà chăn nuôi bò. “Đây là lần đầu tiên gia đình tôi phải ly tán đi làm ăn, bao nhiêu năm ở Đắk Lắk chưa từng như thế vì đất đai rộng, trồng và thu hoạch hoa màu quanh năm. Mình nông dân cứ nghĩ tiền tỷ là to nhưng có rồi mới thấy nó quá nhỏ so với thiên hạ. Tiền tỷ trong cơn sốt đất tính ra không làm được gì cả, giờ nghĩ lại chỉ thấy nuối tiếc mà thôi”, ông Sự buồn bã chia sẻ.
Không có đất sản xuất, ông Sự ở nhà nuôi bò.
Cơn sốt đất quét qua, xóm ông Sự nhiều người bán đất và đều trong cảnh dở khóc dở cười. Cũng chỉ vì ước mơ thoát nghèo, thoát nợ ngân hàng mà người nông dân không nghĩ được viễn cảnh sâu xa cùng những hệ lụy phía sau hội chứng “đất tăng huyết áp”.
Gia đình bà Lê Thị Minh Hiền, ở thị trấn Ea Ka có hơn 1.000 m2 đất ở và 5 sào đất rẫy trồng cà phê. Mọi thu nhập của vợ chồng bà Hiền và đứa con đang học lớp 7 chỉ trông chờ vào nguồn thu cà phê, năm được mùa thì no, năm mất mùa thì thiếu hụt chút ít. Cuộc sống bình yên cho đến ngày sốt đất, dân quanh vùng nô nức cắt xẻ đất bán để xây nhà, mua ô tô và đi du lịch, có nhà bán đất được gần 10 tỷ đồng. Số tiền đó chỉ có trong giấc mơ mà thôi, nay thì thành hiện thực. Họ chia của cải cho con cháu, xuống TP Hồ Chí Minh mua chung cư cho con, gia đình phút chốc thành tỷ phú.
Nhưng đấy là những hộ có nhiều đất đai vườn tược, họ có tích lũy từ lâu, nay đất lên giá bán đi một phần. Nghe mà ham, bà Hiền cũng đánh tiếng muốn bán 5 sào cà phê. Bà vừa mở miệng thì giới “cò” đất xung quanh đã chốt luôn giá, đặt cọc luôn để lướt sóng. Nếu như vài năm trước, 5 sào cà phê đất rẫy chỉ có giá trên dưới 200 triệu đồng thì nay được trả tới 750 triệu đồng. Bà Hiền không đắn đo, bán luôn. Cầm số tiền trong tay, hai vợ chồng bàn với nhau xây một căn nhà thật hoành tráng cho bằng thiên hạ.
Ngôi nhà xây xong khang trang và bề thế ngốn hết số tiền 820 triệu đồng, vượt quá so với số tiền bán đất gần 100 triệu đồng. Bà Hiền phải đi vay nóng bên ngoài để hoàn thành cho xong căn nhà. Ngày vào nhà mới cũng là ngày vợ chồng bà Hiền trắng tay, không còn đất sản xuất, ôm thêm cục nợ. Nhìn ngôi nhà thênh thang còn thơm mùi vôi vữa, bà Hiền mới sực tỉnh cơn mê cuồng giàu sang. Không có việc làm, vợ chồng bà Hiền tìm mối đi làm thuê, bữa có bữa không. “Nhà cao cửa rộng nhưng hóa ra thành nghèo đói, đi xin đi vay cũng ngại vì người ta cho rằng mình lừa dối. Tôi phải trốn dân làng đi TP. Hồ Chí Minh làm osin, vài ngày sau chồng cũng xuống làm xe ôm, thằng con trai gửi ông bà nội. Nhà to lớn chưa kịp hưởng thụ đành phải đóng cửa bỏ không để đi ở trọ, làm thuê”, bà Hiền âu sầu kể.
Bi kịch vì đất
Bà Hiền phải đi làm giúp việc gia đình nhưng ít ra vẫn còn một ngôi nhà đàng hoàng để trở về, bi đát cùng cực phải kể đến hoàn cảnh của anh Nguyễn Văn M., 52 tuổi, ngụ huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk. Vì ham giàu, khao khát đổi đời nên anh M. từ một người nông dân trồng tiêu và cà phê bỗng một ngày thành đại gia buôn đất. Vào tháng 4-2022, khi sốt đất vẫn chưa “xì bóng”, anh M. quyết định thế chấp căn nhà và mảnh vườn của gia đình được 1 tỷ đồng đi lướt sóng. Với ưu thế là dân bản địa, anh M. dễ dàng tiếp cận được những mảnh vườn có giá rẻ lại không qua “cò”. Mảnh đầu tiên, anh M. lời ngay được 200 triệu đồng tiền sang cọc, mảnh thứ hai lời đứt 350 triệu. Quá ham với khoản lợi nhuận về đất, anh M. lao vào cuộc tìm kiếm đất và không cần suy nghĩ khi xuống cọc.
Sốt đất qua đi cũng có người xây nhà cao cửa rộng, tậu xe hơi.
Đến lúc ôm 5 mảnh đất, trị giá 1,5 tỷ đồng tiền cọc thì cơn sốt đất dần hạ nhiệt, khách từ TP Hồ Chí Minh và Hà Nội thưa dần, đầu ra của anh M. chậm lại. Một tháng sau, đến hẹn thanh toán tiền đất để sang tên thì anh M. ngộp thở vì không có tiền. Cả gia đình, vợ con anh M. đều xắn tay vào để đẩy đất đi, chỉ mong thu hồi vốn nhưng không chạy kịp khi quả bong bóng bất động sản đã nổ tung. Anh M. nuốt nước mắt mất trắng tiền cọc 1,5 tỷ đồng. Vợ con khóc lóc đi tới từng chủ đất năn nỉ xin lại một chút nhưng không phải ai cũng rủ lòng thương trả lại tiền cọc. Sốt đất qua đi, gia đình anh M. vốn thuộc hàng khá giả trong vùng nay trắng tay, ôm thêm khoản nợ 1 tỷ đồng tiền ngân hàng với lãi suất mỗi tháng 12 triệu, nếu không trả được sẽ thành nợ xấu và nguy cơ mất nhà cửa sẽ thành hiện thực.
Vợ chồng anh M. cùng con gái 19 tuổi khăn gói xuống TP Hồ Chí Minh làm công nhân, chỉ mong mỗi tháng đủ tiền đóng lãi suất ngân hàng để níu giữ căn nhà chờ khi nào đất sốt trở lại thì bán đi để trang trải nợ nần.
Trên khắp các vùng sốt đất ở Đắk Lắk, Đắk Nông, Bình Phước, những ngôi nhà mới đua nhau mọc lên, xe ô tô đậu ngạo nghễ ngoài cổng. Nhìn bề ngoài ai cũng nghĩ chủ nhân là tỷ phú, đại gia miệt vườn nhưng thực chất lại chua xót đến nghẹn ngào. Không chỉ gia đình bà Hiền, anh M. phải bỏ xứ đi làm xa, mà nhiều gia đình khác cũng lâm cảnh thất nghiệp, nợ nần thậm chí bị lừa đảo vì cơn lốc sốt đất. Trước tình hình trên, chính quyền một số địa phương đã phải vào cuộc, lập ban chỉ đạo đi điều tra thu thập dữ liệu thông tin về công tác quản lý đất đai và quản lý trật tự xây dựng.
Ông Đặng Văn Hoan - Chủ tịch UBND xã Cư Suê, huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk cho biết: “Thời gian gầy đây, thị trường đất đai trên địa bàn xã có nhiều biến động, giá đất tăng chóng mặt. Nhờ giá đất tăng cao, nhiều hộ gia đình trên địa bàn xã đã quyết định bán đi một phần đất, nhất là trong đồng bào dân tộc thiểu số để có điều kiện trả nợ, có vốn đầu tư trang trải cuộc sống, hoặc đầu tư mua đất nơi khác để canh tác. Cũng từ đây, nhiều đối tượng đã lợi dụng sự sôi động của thị trường bất động sản để tiến hành những thủ đoạn lừa gạt, lợi dụng sự nhẹ dạ, cả tin, mù chữ cũng như sự thiếu hiểu biết pháp luật của đồng bào để lừa lấy toàn bộ đất thổ cư trong quá trình buôn bán, sang nhượng đất đai”. Và rồi, khi “cò” đất vắng bóng, người mua bỏ chạy chỉ còn lại người nông dân khóc ròng trên mảnh đất trắng xóa, vướng đầy rắc rối về thủ tục pháp lý.
Ngoài những hệ lụy về kinh tế - xã hội, đời sống nhân dân thì hệ sinh thái cũng đang phải trả giá từng ngày cho cơn sốt giá đất tàn nhẫn quét qua các vùng đồi núi, thôn quê. Không chỉ đất đai nông nghiệp mà nhiều cánh rừng ở cao nguyên đứng trước nguy cơ bị gặm mòn, xóa sổ bởi sự xâm lấn, khai thác một cách tùy tiện. Những vụ xử lý phá rừng nguyên sinh, đồi thông ở các tỉnh Tây Nguyên gần đây thường được phát hiện khi cây đã đổ, đồi đã trọc...
Tiến sĩ Lê Văn Tuấn.
Tiến sĩ, Nhà khoa học Lê Văn Tuấn –Trung tâm UNESCO Khoa học nhân văn và Cộng đồng nhận định: “Tâm lý chạy theo “huyết áp đất đai” chi phối đến mục đích đời sống của một thế hệ trẻ ở nông thôn. Con cái của nhiều gia đình đã rơi vào vòng xoáy đua đòi, thậm chí bỏ bê việc học hành bởi ỷ lại vào tiền bạc mà mảnh vườn, thửa đất gia đình cho kế thừa. Tôi đã nhận được nhiều cuộc gọi từ các bậc cha mẹ than khóc rằng, từ ngày bán mảnh vườn, mua được chiếc xe ô tô thì con cái của họ không còn ngoan hiền như xưa nữa. Chúng ngạo nghễ với thiên hạ và coi thường những mối quan hệ bạn bè xưa kia, có đứa lên thành phố dính vào tệ nạn xã hội. Chưa hết, nhiều cuộc tan vỡ gia đình liên quan đất đai xảy ra khi tiền bạc từ đất đai thổi bùng sự thực dụng, tham lam và bất chấp luân thường đạo lý…”.
Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.
Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.
“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…
Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.
Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.
Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!
Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.
Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.
Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.
Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.
Nếu bị các đối tượng xấu lợi dụng, siêu AI của Anthropic có thể xâm nhập vào hệ thống thanh toán, làm gián đoạn hoạt động tín dụng hoặc đánh cắp dữ liệu của hàng triệu khách hàng.
Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.
Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.
Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.
Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.
Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.
Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.
Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.
Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa phát đi cảnh báo về làn sóng tấn công mạng gia tăng, trong đó các nhóm tin tặc bị phát hiện lợi dụng ứng dụng Telegram để phát tán mã độc trên diện rộng.
Chỉ một bài đăng trên fanpage đông người theo dõi có thể khiến một doanh nghiệp lao đao sau vài giờ. “review” không còn đơn thuần là chia sẻ trải nghiệm mà đã trở thành công cụ gây sức ép, thậm chí trục lợi, và rất dễ vi phạm pháp luật khi kẻ review sử dụng chính bài viết của mình để làm phương tiện tống tiền.