Isser Harel - nhà sáng lập cơ quan tình báo huyền thoại Mossad

Người bảo vệ trẻ

Các nhà nghiên cứu lịch sử tình báo cho rằng một trong những tổ chức tình báo thành công nhất trên thế giới là “MOSSAD” - cơ quan an ninh (phản gián) của nhà nước Israel. Trên thế giới có rất nhiều điều kỳ diệu. Một trong những điều kỳ diệu như vậy có thể được coi là nhà sáng lập của tổ chức này, Isser Harel.

Israel Halperin (tên thật của Isser Harel) sinh tháng 1/1912 tại Vitebsk, Belarus. Thành phố này là một phần của khu định cư lâu dài của người Do Thái, nhưng gia đình doanh nhân Do Thái giàu có Halperin không bị hạn chế tự do đi lại. Ông là con út trong gia đình có bốn người con trai và, dĩ nhiên, được bố mẹ rất cưng chiều.

Năm 1917, khi những người Bolshevik lên cầm quyền, khu định cư Do Thái không còn tồn tại, và  gia đình lâm vào hoàn cảnh khó khăn: bị tịch thu tất cả tài sản, thương gia Halperin phải chuyển sang Latvia. Tại đây, Israel đến trường và ngay từ khi chưa tốt nghiệp trường phổ thông, ông đã thấm nhuần tư tưởng phục quốc Do Thái. Ông tham gia phong trào thanh niên Do Thái thế tục  "Hashomer Hatzair" ("Người bảo vệ trẻ"), nhằm mục đích chuẩn bị cho thanh niên Do Thái tái định cư ở vùng đất của Israel.

Năm 17 tuổi, "người bảo vệ trẻ" cho rằng mình đã đủ trưởng thành để trở về Palestine, lúc bấy giờ thuộc quyền ủy trị của Vương quốc Anh. Nhưng vấn đề là, theo quy định hiện hành, những người từ 18 tuổi trở lên mới được cấp thị thực nhập cư và chuyển đến vùng đất của Israel. Vì vậy, như chính Harel sau này thừa nhận, ông buộc phải làm giả giấy tờ, khai thêm một tuổi và lấy tên là Isser Harel.

Chia tay bố mẹ, chàng trai trẻ lên một con tàu chạy bằng hơi nước qua Địa Trung Hải đến Palestine. Ông mang theo một khẩu súng lục với băng đạn dự phòng. Biết người Anh cẩn thận kiểm tra hành lý, Isser rút ruột một ổ bánh mì và nhét khẩu súng vào đấy. Ông vứt ổ bánh mì trong một chiếc túi vải thô cùng với quần áo và vài cuốn sách. Thời bấy giờ chưa có máy soi hành lý, vì vậy nhân viên hải quan không phát hiện ra khẩu súng.

Ở Palestine, Isser Harel vào làm việc tại một khu định cư cách thành phố Tel Aviv không xa, nơi người ta chuyên trồng và bán các loại trái cây. Tại đây, ông gặp người vợ tương lai của mình, một phụ nữ Do Thái đến từ Ba Lan. Cùng với vợ và các chị em gái của cô, Isser Harel đã thành lập trang trại riêng trồng và bán trái cây. Công việc kinh doanh phát triển tốt. Vào cuối những năm 1930, Isser Harel tham gia lực lượng phòng vệ “Haganah”. Nhiệm vụ của “Haganah” là bảo vệ người Do Thái ở Palestine.

Từ năm 1940 đến năm 1944, Isser Harel phục vụ trong lực lượng bảo vệ bờ biển của “Haganah”, đồng thời, ông tham gia khóa đào tạo tại trường đặc nhiệm của tổ chức này, nơi ông học bắn súng và các kỹ năng tiến hành các hoạt động đặc công.

Người sáng lập cơ quan tình báo

Năm 1942, tổ chức tình báo “Sherut Yediot”, gọi tắt là “Shai” (“Cục Thông tin”), được thành lập trong thành phần của “Haganah”. Tổ chức này thực hiện các chức năng phản gián và tuyển mộ điệp viên trong cộng đồng người Ảrập. Tại "Shai", Isser Harel được giao nhiệm vụ thu thập thông tin từ các nguồn của Anh với mục đích an ninh nội địa.

Sau khi nhà nước Israel tuyên bố độc lập, tháng 6/1948, trên cơ sở các đơn vị của “Shai”, cơ quan phản gián và an ninh chung của đất nước “Shin-Bet”, hay “Shabak” đã được thành lập. Giám đốc đầu tiên của nó là Isser Harel.

Tháng 3/1951, theo sáng kiến của David Ben- Gurion, lúc đó là Bộ trưởng Quốc phòng Israel, nhằm phân định quyền hạn giữa các cơ quan tình báo quân đội và tình báo chính trị của Bộ Ngoại giao, chính phủ Israel quyết định thành lập một tổ chức để tiến hành hoạt động tình báo ở nước ngoài trực thuộc thủ tướng. Tổ chức này được gọi là “MOSSAD” (tiếng Do Thái nghĩa là "Cơ quan thu thập thông tin tình báo và đặc nhiệm"). Reuven Shiloah, một trong những cán bộ lâu năm của “Shai”, được bổ nhiệm làm giám đốc.

Reuven Shiloah là một nhà lý thuyết giỏi, nhưng không có khả năng tổ chức hoạt động nghiệp vụ một cách hiệu quả. Ngoài ra, do sức khỏe bị trục trặc, ông đã từ chức. Năm 1952, Isser Harel trở thành giám đốc của “MOSSAD”. Đồng thời, ông vẫn tiếp tục phụ trách “Shin Bet” - đây là trường hợp đầu tiên và cuối cùng trong lịch sử tình báo Israel.

Isser Harel đã cải tổ hoạt động và xây dựng các nguyên tắc cơ bản trong công tác nghiệp vụ của của “MOSSAD”, trên cơ sở đó cơ quan này hoạt động đến ngày nay. Chính ông được coi là người sáng lập ra cơ quan tình báo chính trị đối ngoại của Israel mà hiện nay giữ vị trí hàng đầu trong hệ thống các cơ quan tình báo Israel. Phạm vi hoạt động của nó gồm: thu thập thông tin chính trị và nghiệp vụ ở nước ngoài, ngăn chặn các hành động khủng bố chống lại người Israel và các công trình của người Do Thái ở tất cả các quốc gia trên thế giới, đồng thời thực hiện các nhiệm vụ đặc biệt bên ngoài lãnh thổ Israel.

Con người không cần phần thưởng

Gần như ngay sau khi nhậm chức, Isser Harel bắt tay vào việc nghiên cứu phương pháp hoạt động của các cơ quan tình báo hàng đầu trên thế giới. Ông xin chính phủ tăng kinh phí cho “MOSSAD” lên nhiều lần. Dưới thời ông, Israel đã thành lập một trường tình báo để đào tạo điệp viên. Trường đã đưa ra các yêu cầu đặc biệt và tiêu chuẩn nghiêm ngặt để tuyển chọn học sinh. Hiện nay, ngôi trường này đã biến thành một học viện tình báo thực sự, tên của nó được giữ bí mật đến nỗi không được nhắc đến cả trong phạm vi nhà trường!

Các nhà sử học nhận xét rằng Isser Harel là nhà lãnh đạo cứng rắn và độc đoán. Nhưng ở ông, yêu cầu cao được kết hợp với sự quan tâm đối với các cán bộ của mình. Ông luôn luôn tìm mọi cách đưa một điệp viên bị lộ về nước, và nếu điều đó xảy ra không phải do lỗi của điệp viên, Isser Harel vẫn giữ anh ta lại làm việc. Không có gì đáng ngạc nhiên, sau những trường hợp như vậy, nhiều nhân viên của “MOSSAD” bị lộ vẫn tiếp tục làm việc với bí danh mới ở các nước khác.

Năm 1955, Isser Harel bắt đầu mở rộng biên chế của “MOSSAD” bằng cách thu hút các cựu thành viên tài năng nhất của nhóm khủng bố bí mật “Lehi” (tiếng Do Thái là "Những người đấu tranh vì tự do của Israel"). Nhóm này chất dứt hoạt động sau khi nhà nước Israel thành lập. Ông đã thuyết phục được thủ tướng Israel tin vào sự đúng đắn của ý tưởng này, mặc dù thủ tướng tỏ ra hết sức hoài nghi.

Trong số các thành viên của nhóm “Lehi” được nhận vào “MOSSAD”, nổi tiếng nhất là một trong những cựu chỉ huy của nhóm này, Yitzhak Shamir, người sau này phụ trách Vụ châu Âu của “MOSSAD”, và hai lần trở thành Thủ tướng của Israel.

Khi số lượng nhân viên của mình tăng lên, “MOSSAD” thành lập thêm 9 vụ nghiệp vụ. Giờ đây, “MOSSAD” có quyền thực hiện không những các hoạt động tình báo mà còn cả các hoạt động trừng phạt. Một trong những ví dụ nổi bật nhất về hoạt động trừng phạt của các cơ quan tình báo Israel dưới sự lãnh đạo của Isser Harel là vụ bắt cóc tên tội phạm chiến tranh Đức Quốc xã Adolf Eichmann ở Argentina vào tháng 5/1960.

Sợ rằng yêu cầu dẫn độ theo đường ngoại giao sẽ kích động y biến mất, được sự đồng ý của thủ tướng, “MOSSAD” đã tổ chức bắt cóc Eichmann và đưa y đến Israel để xét xử. Isser Harel viết về chiến dịch này như sau: “Chúng tôi đã tìm kiếm Eichmann trên khắp thế giới trong nhiều năm. Nhưng vô ích. Và đột nhiên, hoàn toàn bất ngờ, chúng tôi nhận được thông tin từ CHLB Đức rằng Eichmann vẫn còn sống và đang ở Argentina. Sau khi kiểm tra thông tin này, hóa ra đó là sự thật. Đích thân tôi chỉ huy chiến dịch truy bắt kẻ tội phạm. Điều quan trọng đối với tôi là có mặt tại hiện trường. Tôi phải kiểm soát mọi thứ. Tất nhiên, chúng tôi có thể giết Eichmann, nhưng điều quan trọng đối với chúng tôi là phải công khai xét xử y và chứng minh cho cả thế giới thấy rằng kẻ giết người Do Thái sẽ không thoát khỏi sự trừng phạt. Trong các cuộc thẩm vấn y, chúng tôi không sử dụng bạo lực, chúng tôi không muốn khai thác chứng cứ theo cách đó. Tôi ra lệnh chỉ hỏi và lắng nghe y trả lời. Sau đó, chúng tôi đưa ra các  chứng cứ, kể cả sổ y bạ của Eichmann từ thời chiến tranh... Cuối cùng, y nói: "Vâng, tôi là Eichmann".

Adolf Eichmann được dẫn về Israel và bị xử tử công khai.

Một ví dụ khác là phát hiện và bắt giữ vào tháng 3/1961 Israel Bar, quan chức cấp cao của Bộ Quốc phòng Israel, làm việc cho Liên Xô. Israel Bar từng là người được ủy nhiệm và cố vấn của Thủ tướng Israel David Ben-Gurion.

Ví dụ thứ ba là chiến dịch “Thanh gươm của Damocles”. Tháng 7/1962, “MOSSAD” biết rằng Ai Cập đang tiến hành các công trình nghiên cứu chế tạo tên lửa tầm trung với sự tham gia của các nhà khoa học Đức từng làm việc trong chương trình tên lửa của Đệ tam Đế chế. Loại tên lửa này được cho là có sử dụng chất thải phóng xạ. Sau khi thu thập thông tin cần thiết, tình báo Israel bắt đầu một chiến dịch đặc biệt. Họ gửi cho các chuyên gia Đức những bức thư nặc danh yêu cầu chấm dứt hoạt động của mình. Khi  hành động nhân đạo đó không có tác dụng, “MOSSAD” sử dụng các phương pháp triệt để hơn. Kết quả là một số chuyên gia kỹ thuật Đức đã chết, số khác đơn giản là biến mất. Chương trình tên lửa của Ai Cập đã sụp đổ.

Trong quá trình triển khai chiến dịch “Thanh gươm của Damocles” giữa Isser Harel và Thủ tướng David Ben-Gurion xuất hiện những bất đồng, khiến Isser Harel phải từ chức. Trong những năm tiếp theo của cuộc đời, Isser Harel hoạt động văn học. Ông viết một số cuốn sách dựa trên các sự kiện thực tế. Trong một cuộc phỏng vấn, khi được hỏi ông đã nhận được những phần thưởng nào của chính phủ Israel, Isser Harel trả lời: “Trên ngực áo của tôi không có một tấm huân chương nào. Sự ra đời và phát triển “MOSSAD” là công việc chính của đời tôi. Và phần thưởng quan trọng nhất đối với tôi là sự tồn tại của đất nước tôi”.

Isser Harel qua đời ngày 18/2/2023.