Indonesia: Chống cháy rừng bằng cấm phá rừng

Những lưỡi lửa trên các đảo Sumatra và Borneo của Indonesia đã liếm 2,6 triệu ha đất đai, giải phóng một lượng carbon dioxide nhiều hơn nền kinh tế Mỹ và khiến hàng triệu dân cư phải chịu cảnh ngộp thở trong khói độc càn quét khắp Đông Nam Á (ĐNÁ). Nhưng năm 2019 này đã có một thứ khác biệt ở Indonesia khiến thế giới đang theo dõi chặt chẽ.

Giảm thiểu nạn phá rừng

Kể từ năm 2015, Tổng thống Indonesia, ông Joko "Jokowi" Widodo đã tiến hành các chính sách nhằm tìm ra căn nguyên gây hỏa hoạn như tàn phá rừng và quản lý kém các bãi than bùn. 

Chính sách này sẽ bao gồm thành lập một cơ quan phục hồi than bùn, tìm kiếm các cá nhân và doanh nghiệp gây ra hỏa hoạn, mở rộng lệnh cấm phá rừng cũng như tăng cường khả năng thực thi và chữa cháy ở địa phương. Những bằng chứng ban đầu cho thấy các bước đi này đã làm nên sự khác biệt.

Số lượng các "điểm nóng": các khu vực có nhiệt độ cao hơn những khu vực lân cận đang sụt giảm đáng kể. Theo những hình ảnh được ghi lại bởi các vệ tinh của Cơ quan khí quyển và đại dương quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) thì trong vòng 9 tháng đầu tiên của năm 2017 ở Indonesia, có 2.400 điểm nóng được phát hiện, giảm 32% so với cùng kỳ năm 2016.

Mặt khác, theo Viện tài nguyên thế giới (WRI) thì Indonesia cũng giảm đáng kể tỷ lệ phá rừng. Năm 2016, quốc đảo này bị mất 1 triệu ha rừng. Nhưng sang năm 2017 thì tỷ lệ phá rừng giảm 60%, chỉ mất 400.000 ha rừng. 

Lính cứu hỏa căng mình chữa cháy rừng tại Kampar (đảo Sumatra, Indonesia) vào ngày 13-8-2019.
Lính cứu hỏa căng mình chữa cháy rừng tại Kampar (đảo Sumatra, Indonesia) vào ngày 13-8-2019.

Tuy vậy, hiện tượng El-Nino năm 2019 đã tạo ra một thách thức lớn nhất cho hướng tiếp cận mới của Indonesia đã có từ năm 2015. Làm thế nào quốc gia đông dân thứ 4 thế giới như Indonesia lại trở thành hình mẫu cho các quốc gia nhiệt đới tương tự từ Brazil và Peru đến Cộng hòa dân chủ Congo trong cuộc chiến chống phá rừng. 

Ông Arief Wijaya, quản lý cao cấp về khí hậu và rừng thuộc WRI Indonesia phát biểu: "Chính phủ Indonesia đã trở nên quan tâm sát sao các vấn đề hỏa hoạn và khói rừng kể từ năm 2015, chính quyền giờ đây đang theo đuổi các cá nhân và doanh nghiệp chịu trách nhiệm trong việc đốt rừng phát quang đất đai".

Các chuyên gia cho biết mặc dù các bãi than bùn đã tạo nên những kho lưu trữ carbon dày đặc nhất thế giới, và khi bị đốt cháy, các bãi than bùn này đã giải phóng các chất gây ô nhiễm không khí, nhưng chúng không được hiểu tốt ở Indonesia cho mãi đến năm 2015.

Vì không có các bản đồ chính xác về những vũng than bùn vì thế mà các chuyên gia không thể đo được mật độ của chúng, hoặc làm thế nào mà chúng có thể kết nối với các hệ sinh thái xung quanh. Tình hình này đã được thay đổi.

Nhiều sáng kiến môi trường độc đáo

Chính quyền của Tổng thống Jokowi Widdodo đã thành lập Cơ quan phục hồi vũng than bùn (PRA) nhằm phục hồi 2 triệu ha vũng than bùn bị suy thoái. Chính phủ cũng thành lập một cơ chế hoán đổi đất nhằm cho phép các chủ đất có đồn điền nằm trên vũng than bùn có quyền buôn bán đất đai của họ, và chuyển đến các địa điểm không than bùn. Hiệp hội dân sự cũng không đứng ngoài cuộc. WRI Indonesia đã phát động cuộc thi Giải thưởng than bùn Indonesia (IPP) vào năm 2017, nơi các nhóm dự thi có thể trưng ra những giải pháp nhằm lập nên những bản đồ vũng than bùn vừa rẻ vừa hiệu quả trên khắp quần đảo Indonesia.

Người chiến thắng IPP năm 2018 đã đề xuất công nghệ LIDAR đổi mới - một kỹ thuật giám sát dựa trên ánh sáng lazer và phương pháp dựa trên vệ tinh - mà giờ đây đã được áp dụng để lập các bản đồ vũng than bùn tầm quốc gia.

Các xứ nhiệt đới khác cũng nhận ra rằng cách tiếp cận mới mẻ của Indonesia cũng có thể dùng làm khuôn mẫu cho họ. Đầu năm 2019 này, chính phủ Indonesia đã khởi động Trung tâm vũng tan bùn nhiệt đới quốc tế (ITPC) có phối hợp với các chuyên gia toàn cầu cùng vài quốc gia hải ngoại bao gồm Peru, Cộng hòa Congo.

ITPC nhằm mục đích cung cấp hỗ trợ và chia sẻ tiến bộ của Indonesia như là minh chứng điển hình cho các nước nhiệt đới ở Nam Mỹ và Phi Châu cùng đối phó với sự gia tăng nạn phá rừng. Để có được những thành công như ngày hôm nay, suốt hàng thập kỷ Indonesia đã chật vật tìm cách quản lý rừng.

Đã từng có thời điểm khói độc do đốt rừng đã lan sang 2 quốc gia láng giềng Singapore và Malaysia. Theo ông Herry Purnomo, một nhà khoa học làm việc tại Trung tâm nghiên cứu lâm nghiệp quốc tế (CIFR, Indonesia), thì 138.000 ha diện tích đất rừng đã bị thiêu cháy kể từ tháng 7 năm 2019.

Ông Purnomo hy vọng rằng con số diện tích rừng bị cháy sẽ không vượt quá mốc 500.000 ha tức thấp hơn 2,6 triệu ha rừng bị thiêu từ giữa tháng 6 và tháng 10 năm 2015. Và ông Purnomo cũng cảnh báo: "Lửa đã giảm nhưng chưa tắt hoàn toàn. Có quá nhiều chương trình và quy định chính phủ, nhưng khả năng thực hiện chúng lại ít hơn người dân mong muốn".

Bà Helena Varkkey mong muốn có thêm nhiều ngân sách cho công tác phục hồi vũng than bùn và chuyển đổi đất cũng như sở hữu chủ cho các giao dịch đất, và trăn trở: "Cho đến thời điểm này, tôi vẫn khó mà xác định chính xác chủ sở hữu đất hay các công ty chịu trách nhiệm gây ra hỏa hoạn hay khói mù". Vẫn có nhiều người tỏ ra lạc quan.

Ông Jokowi Widodo đã tái đắc cử vào năm ngoái 2018 và ông nên giành nhiều thời gian trong nhiệm kỳ 2 của mình để chuyển đổi toàn diện các vấn đề cháy rừng và phá rừng của Indonesia. Đầu tháng 8-2019, ông Widodo đã loan tin về một động thái quyết liệt: vĩnh viễn cấm phá rừng, đồng nghĩa hàng triệu ha rừng và vũng than bùn sẽ ở ngoài giới hạn của các đồn điền. Theo các chuyên gia thì bước kế tiếp ông Widodo cần trao quyền và tài trợ cho các cơ quan chủ chốt.

Hồi tháng 2 năm 2019, Na Uy đã công nhận sự thành công của Indonesia với một giải thưởng theo thỏa thuận song phương rằng một phần của Hiệp ước biến đổi khí hậu Paris. Năm 2015, những vụ cháy rừng vượt tầm kiểm soát của Indonesia đã khiến các quốc gia láng giềng sợ hãi. Nhưng, 4 năm sau đó, trong lúc vật lộn với hiện tượng El Nino, Indonesia đã chỉ cho thế giới cách làm thế nào để khắc phục các khủng hoảng.

Nguyễn Thanh Hải (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.