Huấn luyện cấp cứu y khoa phục vụ trên Trạm không gian quốc tế

Một ca cấp cứu lớn chưa từng xảy ra trên Trạm không gian quốc tế (ISS) nhưng nếu có thì sẽ ra sao? Khi Tim Peake bay vào quỹ đạo hồi tháng 12-2015, anh biết rằng 40 giờ huấn luyện y khoa sẽ giúp ích cho anh rất nhiều trong suốt thời gian 6 tháng làm việc trên ISS.

Ngoài những kỹ năng sống còn, Tim Peake còn được dạy cách khâu một vết thương, tiêm thuốc và thậm chí nhổ một cái răng!

Theo Cơ quan Hàng không Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA), khóa huấn luyện y khoa ngắn hạn này chuẩn bị cho Tim Peake và nhóm của anh cách xử lý một số vấn đề y khoa phổ biến nhất có thể sẽ gặp phải trên ISS – như là chứng say tàu, đau đầu, đau lưng, những vấn đề về da, bỏng và nha khoa. Nhưng, khi gặp phải những ca cấp cứu nghiêm trọng hơn thì họ phải hành động như thế nào?

Máy quét siêu âm cầm tay được sử dụng trong huấn luyện y khoa cho phi hành gia.
Máy quét siêu âm cầm tay được sử dụng trong huấn luyện y khoa cho phi hành gia.

Bộ dụng cụ y khoa mang theo lên ISS là cơ bản - trong đó bao gồm bộ dụng cụ sơ cứu, cuốn sách về các bệnh lý và một số dụng cụ y khoa hữu ích như máy khử rung, máy quét siêu âm cầm tay, dụng cụ soi mắt và 2 lít huyết thanh nhân tạo. Máy quét siêu âm giúp tạo ra những bức ảnh rõ nét bên trong cơ thể người và sau đó chuyển về trái đất để chẩn đoán.

Nhưng, David Green – giáo sư Khoa Sinh lý học hàng không vũ trụ Đại học Kings College Lonson – cho rằng lựa chọn tốt nhất vẫn là đưa bệnh nhân quay về trái đất bằng tàu không gian Soyuz trên ISS với hành trình kéo dài khoảng 3 giờ rưỡi. Bởi vì, David Green nhấn mạnh trên ISS không có trang thiết bị hỗ trợ sự sống.

Trong một trung tâm trên trái đất, một đội chuyên gia thường xuyên theo dõi các phi hành gia, thu thập mọi dữ liệu về mọi thứ. Do đó, nguy cơ một phi hành gia mắc bệnh nặng và cần cấp cứu là rất nhỏ - trong khoảng 1 đến 2% đối với một người trong một năm. Fred Papali cho biết những bài huấn luyện y khoa được rút tỉa kinh nghiệm từ nhiều vùng nông thôn hẻo lánh trên trái đất. Fed Papali làm việc tại Khoa Cấp cứu y khoa Đại học Maryland (Mỹ) và đã trải qua thời gian phục vụ trong những phòng cấp cứu bệnh viện ở Haiti và miền Nam Sudan.

Trạm không gian quốc tế.
Trạm không gian quốc tế.

Ông nhìn thấy sự giống nhau giữa sự cô lập của ISS và một số vùng nông thôn tại các quốc gia nghèo, những nơi mà dịch vụ y khoa còn quá thiếu thốn. Ông từng chứng kiến nhiều bệnh viện không có nước và không có điện phải sử dụng máy quét siêu âm cầm tay để chẩn đoán nhanh. Fred Papali cũng cho biết việc sử dụng y khoa từ xa – bác sĩ điều trị bệnh nhân từ xa qua đường liên kết video hay audio – sẽ trở nên phổ biến hơn tại các quốc gia phát triển khi mà kết nối Internet vươn đến được những vùng hẻo lánh.

Thật ra, công nghệ hàng không vũ trụ được phát triển từ thực tế ở các cộng đồng trong những vùng thảm họa, nơi những vùng nằm ở độ cao, và những ngôi làng hẻo lánh bị cô lập trên đất liền. Các thiết bị sử dụng trên không gian đòi hỏi phải nhỏ gọn, nhẹ, thông minh và tiêu thụ năng lượng ở mức thấp nhất. Những yêu cầu tương tự như tại các vùng xảy ra thảm họa. NASA và Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) luôn chia sẻ những phát minh công nghệ hàng không vũ trụ với cộng đồng y khoa và khoa học.

Phi hành gia Tim Peake.
Phi hành gia Tim Peake.

Huấn luyện phi hành gia nắm vững công nghệ cũng là yêu cầu quan trọng. Tim Peake được thực tập sử dụng thiết bị y khoa và hành động giống như nhân viên y tế trong không gian – tương tự như công tác huấn luyện những người tại các vùng thiếu bác sĩ và nhân viên y tế ví dụ như ở vùng hạ Sahara của châu Phi.

Những ca mổ thực hiện trong môi trường không trọng lực là không thực tế bởi vì máu và chất dịch cơ thể sẽ chảy ra khỏi cơ thể bệnh nhân (chứa 3/4 là nước), trôi lềnh bềnh ra xung quanh và lây nhiễm cho các phi hành gia khác cũng như làm ô nhiễm toàn bộ con tàu vũ trụ.

Các nhà khoa học ở Mỹ hiện đang thử nghiệm ý tưởng đặt một mái vòm trong suốt lên trên vết thương và sau đó đổ đầy chất dịch như là dung dịch muối đẳng trương để ngăn không cho máu chảy ra, cho phép bác sĩ phẫu thuật có thời gian để can thiệp. NASA cũng có kế hoạch biến robot thành bác sĩ phẫu thuật trong không gian. Ví dụ như Robonaut 2 được đưa lên ISS với mục đích thực hiện những can thiệp y khoa cơ bản có thể được kiểm soát từ mặt đất.

Cuối cùng, các chuyên gia hy vọng những robot được lập trình để tiến hành ca phẫu thuật phức tạp. Đối với những sứ mạng kéo dài trên không gian vũ trụ, đòi hỏi đưa ra là những thiết bị y khoa thông minh, thuốc chữa bệnh cũng có thời hạn sử dụng dài hơn.

Di An (tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.