Hormuz mở lại, thế giới chưa hết lo

Có những địa danh chỉ hiện ra rõ nhất khi bị chặn lại. Hormuz là một nơi như thế. Eo biển hẹp nối Vịnh Ba Tư với Biển Arab là nơi khoảng 20 triệu thùng dầu đi qua mỗi ngày, tương đương gần 1/5 tiêu thụ dầu và nhiên liệu lỏng toàn cầu. Trong hơn 100 ngày tuyến hàng hải ấy tê liệt, thế giới mới thấy nền kinh tế hiện đại vẫn có thể bị chi phối bởi một dải nước hẹp đến mức nào.

Rạng sáng 15/6 (giờ Việt Nam), Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, người giữ vai trò trung gian thông báo, Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận khung nhằm kết thúc chiến tranh. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Eo biển Hormuz sẽ được mở lại và lệnh phong tỏa hải quân nhắm vào các cảng Iran sẽ được dỡ bỏ.

Phía Teheran cũng cho biết, các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, gồm cả Lebanon, sẽ chấm dứt. Nhưng đây chưa phải hồi kết. Đúng hơn, đó mới là khoảng lặng đầu tiên sau một cơn bão dài.

z7937764865209-1dba3866f30094532856529e53ebf31c.jpg
Trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump thông báo đã đạt thỏa thuận với phía Iran. Ảnh minh họa Reuters/Truth Social.

Khi một eo biển giữ nhịp giá dầu

Cuộc chiến bắt đầu ngày 28/2/2026, khi Mỹ và Israel mở chiến dịch “Epic Fury”, với gần 900 đợt tấn công trong 12 giờ đầu nhằm vào tên lửa, phòng không, hạ tầng quân sự và các mục tiêu liên quan đến giới lãnh đạo Iran. Tehran đáp trả. Chỉ vài ngày sau, hoạt động hàng hải qua Hormuz gần như tê liệt, kéo theo cú sốc tức thì trên thị trường năng lượng.

Giá Brent có thời điểm vượt 120 USD/thùng. QatarEnergy thông báo, phần lớn hợp đồng khí tự nhiên hóa lỏng bị ảnh hưởng bởi tình trạng bất khả kháng. Các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng ở châu Á, vốn phụ thuộc nặng vào dầu và khí đi qua Hormuz, lập tức chịu sức ép từ chi phí vận tải, bảo hiểm, nguồn cung và giá nhiên liệu.

Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA) sau đó ước tính sản lượng Trung Đông bị mất khoảng 11 triệu thùng/ngày, buộc thị trường phải rút mạnh tồn kho để bù đắp. Tồn kho dầu tại các nước OECD được dự báo rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 2003.

Cơ quan này cũng dự báo Brent bình quân khoảng 105 USD/thùng trong tháng 6 và tháng 7. Dù vậy, nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 đã bị điều chỉnh giảm 1,1 triệu thùng/ngày do giá cao và các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu.

Điều đáng chú ý là, thị trường không chờ Hormuz thực sự mở lại mới phản ứng. Chỉ cần tin về thỏa thuận khung, giá dầu đã giảm hơn 4%, trong khi hợp đồng tương lai của các chỉ số chứng khoán Mỹ đồng loạt tăng. Trong chiến tranh, giá dầu không chỉ vận hành theo dòng chảy thực tế của từng con tàu, mà còn theo nỗi sợ, kỳ vọng và độ tin cậy của những lời cam kết.

1000w-q95.jpg
Tàu Hải quân và Tuần duyên Mỹ di chuyển qua Eo biển Hormuz trong một hoạt động bảo đảm an ninh hàng hải. Ảnh: NAVCENT/DVIDS

Pakistan và vai trò trung gian ít ngờ tới

Theo các thông tin ban đầu, thỏa thuận do Pakistan và Qatar làm trung gian đặt ra ba hướng chính: chấm dứt chiến sự, từng bước mở lại Hormuz và khởi động một vòng đàm phán mới về các lệnh trừng phạt cũng như chương trình hạt nhân Iran. Văn bản chính thức dự kiến được ký tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6. Điểm quan trọng nằm ở chỗ: phần khó nhất chưa được giải quyết, mà được chuyển sang một giai đoạn thương lượng tiếp theo.

Pakistan, một quốc gia lâu nay thường được nhìn qua lăng kính bất ổn nội bộ, lần này lại đứng ở vị trí mà Liên Hợp Quốc và nhiều cường quốc châu Âu không thể đảm nhận hiệu quả. Islamabad có quan hệ với cả Washington lẫn Tehran, không bị bó cứng trong các liên minh phương Tây; đồng thời, có lợi ích trực tiếp trong việc hạ nhiệt khủng hoảng năng lượng. Chính sự kết hợp ấy giúp Pakistan trở thành một kênh trung gian mà hai bên còn có thể duy trì đối thoại.

fig2.jpg
fig4.jpg
Các điểm nghẽn hàng hải chiến lược, trong đó có Eo biển Hormuz và Eo biển Malacca, giữ vai trò quan trọng đối với dòng chảy năng lượng và thương mại toàn cầu. Đồ họa: EIA

Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất của thỏa thuận lại nằm ngoài bàn đàm phán Mỹ - Iran: Israel và chiến trường Lebanon. Ngày 14/6, Israel không kích Dahiyeh, vùng ngoại ô phía nam Beirut, sau khi Quân đội Israel nói Hezbollah đã phóng đạn về phía bắc Israel.

Quân đội Israel cho biết, mục tiêu là một trung tâm chỉ huy của Hezbollah; phía Lebanon ghi nhận thương vong trong vụ tấn công. Đòn đánh diễn ra đúng lúc Washington và Tehran tiến sát thỏa thuận, biến mặt trận Lebanon thành phép thử đầu tiên đối với độ bền của cam kết mới.

Vì thế, câu hỏi thực sự không chỉ là liệu văn bản có được ký vào ngày 19/6 hay không. Câu hỏi còn là: Washington có đủ sức kiểm soát đồng minh của mình để giữ thỏa thuận sống sót qua những giờ đầu tiên không?

Hormuz có thể mở lại, nhưng thị trường năng lượng thế giới sẽ khó trở về đúng điểm xuất phát của ngày 28/2/2026. Hơn ba tháng phong tỏa đã đủ để các chính phủ, doanh nghiệp vận tải, hãng bảo hiểm và những nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, trong đó có Việt Nam, nhìn lại toàn bộ chuỗi cung ứng của mình.

Bài học từ Hormuz vì thế không chỉ nằm ở Trung Đông. An ninh dầu mỏ không bắt đầu khi khủng hoảng nổ ra, mà phải được chuẩn bị từ những ngày biển còn yên, tàu còn chạy và giá dầu vẫn tưởng như nằm trong tầm kiểm soát.

Khổng Hà

Các tin khác

Mỹ cảnh báo phong tỏa hàng hải Iran vô thời hạn

Mỹ cảnh báo phong tỏa hàng hải Iran vô thời hạn

Mỹ tuyên bố có đủ lực lượng để duy trì lệnh phong tỏa đường biển đối với Iran vô thời hạn, trong khi Tehran khẳng định sẵn sàng duy trì cuộc xung đột với Washington trong nhiều năm nếu cần thiết.

Những phép màu dấy lên hy vọng sau động đất Colombia

Những phép màu dấy lên hy vọng sau động đất Colombia

Giữa đống đổ nát ngổn ngang ở miền Tây Colombia, lực lượng cứu hộ đang chạy đua với thời gian để tìm kiếm những người còn mắc kẹt. Việc nhiều nạn nhân được đưa ra khỏi các tòa nhà sập sau hàng chục giờ đang thắp lên hy vọng cho gia đình những người mất tích.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt từ chức

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt từ chức

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa xác nhận Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt sẽ chính thức thôi giữ vị trí này vào cuối tháng để dành thời gian chăm lo cho gia đình. Đây là sự thay đổi nhân sự cấp cao mới nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Dầu loang khổng lồ đe dọa bờ biển Oman

Dầu loang khổng lồ đe dọa bờ biển Oman

Một vệt dầu loang từ tàu chở dầu Caroline Bezengi đang lan nhanh và bắt đầu dạt vào bờ biển Oman, kéo theo nguy cơ trở thành một trong những sự cố tràn dầu nghiêm trọng nhất thế giới.

Cộng đồng người Việt tại Colombia vẫn an toàn

Cộng đồng người Việt tại Colombia vẫn an toàn

Sáng 10/8 (giờ địa phương), một trận động đất mạnh 7,4 độ richter đã làm rung chuyển Colombia, gây thiệt hại nặng nề tại nhiều khu vực. Hiện tại, toàn bộ cộng đồng người Việt Nam tại đây đều được xác nhận an toàn.

Quốc tế chung tay hỗ trợ Colombia sau động đất kinh hoàng

Quốc tế chung tay hỗ trợ Colombia sau động đất kinh hoàng

Ít nhất 132 người đã thiệt mạng và hàng trăm người vẫn mất tích sau trận động đất mạnh 7,4 độ richter xảy ra tại miền Tây Colombia ngày 10/8. Chính phủ Colombia đã ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc, huy động tối đa lực lượng để tìm kiếm những người còn mắc kẹt dưới đống đổ nát.

Tổng thống Trump đòi Iran bồi thường thiệt hại 50 năm

Tổng thống Trump đòi Iran bồi thường thiệt hại 50 năm

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa lên tiếng yêu cầu Iran bồi thường thiệt hại trong suốt 50 năm qua. Động thái này được đưa ra như một sự đáp trả trực tiếp ngay sau khi Tehran tuyên bố chỉ mở lại eo biển Hormuz nếu Washington chịu chi trả bồi thường chiến tranh và chấm dứt các lệnh trừng phạt.

Nhìn lại 10 cơn địa chấn tồi tệ nhất lịch sử Mỹ Latinh

Nhìn lại 10 cơn địa chấn tồi tệ nhất lịch sử Mỹ Latinh

Ít nhất 111 người đã thiệt mạng sau khi một trận động đất mạnh làm rung chuyển miền Tây Colombia ngày 10/8 (giờ địa phương), kéo sập nhiều tòa nhà tại các thành phố và khiến nhiều nạn nhân vẫn đang mắc kẹt dưới đống đổ nát.

Động đất 7,4 độ tại Colombia, ít nhất 111 người thiệt mạng

Động đất 7,4 độ tại Colombia, ít nhất 111 người thiệt mạng

Ít nhất 111 người đã thiệt mạng và 87 người khác bị thương sau khi một trận động đất mạnh 7,4 độ richter làm rung chuyển khu vực miền Tây Colombia ngày 10/8 (giờ địa phương). Trận động đất cũng khiến hàng chục tòa nhà đổ sập tại nhiều thành phố, vùi lấp nhiều cư dân dưới đống đổ nát và buộc hàng nghìn người phải sơ tán khỏi nhà, tầm ảnh hưởng lan rộng đến tận thủ đô Bogota.

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Giữa thời điểm Iran đứng trước những quyết định then chốt về eo biển Hormuz và đàm phán với Mỹ, việc Lãnh tụ tối cao đưa cựu Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Mohsen Rezaei trở lại trung tâm hoạch định an ninh phản ánh những tính toán đáng chú ý của Tehran.

Thủ tướng Israel phản đối kế hoạch do Ủy ban Hòa bình đưa ra. Ảnh minh họa CNN/Getty Images.

Thủ tướng Israel bác bỏ kế hoạch hòa bình của Mỹ

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố Israel đã chính thức bác bỏ kế hoạch của Ủy ban Hòa bình đề xuất dành cho Dải Gaza, đồng thời nhấn mạnh quân đội Israel sẽ không rút quân cho đến khi phong trào Hamas của Palestine bị giải giáp hoàn toàn.