Triển vọng eo biển Hormuz được khơi thông thắp hy vọng cho kinh tế thế giới

Triển vọng eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của thế giới, sắp được mở cửa trở lại đang tạo hiệu ứng tích cực trên thị trường toàn cầu, khi giới đầu tư kỳ vọng nguồn cung dầu khí sẽ nhanh chóng ổn định sau nhiều tuần gián đoạn vì xung đột Mỹ–Iran.

Truyền thông quốc tế đang đổ dồn quan tâm về hướng Nhà Trắng sau khi các hãng tin lớn sáng 29/5 (giờ Hà Nội) loan báo về việc các nhà đàm phán Mỹ-Iran đã đạt được một "bản ghi nhớ" nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn, mở cửa trở lại eo biển Hormuz và văn kiện quan trọng này hiện đang chờ phê duyệt cuối cùng của Tổng thống Donald Trump.

u5dprpmrnfi6lg4zikzo7hg6li.jpg
Thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đang chờ sự phê duyệt của Tổng thống Trump. Ảnh: Reuters

Mỹ và Iran chưa công bố nội dung chi tiết của bản ghi nhớ nêu trên. Sau 6 tuần giao tranh kể từ cuối tháng 2/2026, ngày 8/4 vừa qua, Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn, nhưng eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch của năng lượng toàn cầu, vẫn chịu hai vòng phong tỏa do Mỹ và Iran áp đặt.

Theo Reuters, nếu được phê duyệt, thỏa thuận mới giữa Mỹ và Iran sẽ kéo dài thời gian ngừng bắn giữa các bên thêm ít nhất 60 ngày nữa. Trong thời gian đó, eo biển Hormuz sẽ được mở cửa tự do cho hoạt động vận tải hàng hóa; Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng, nới lỏng trừng phạt hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran và sẵn sàng thảo luận về các khoản tiền đang bị đóng băng của Iran tại Mỹ.

Nguồn tin của tờ Axios cho hay, bản ghi nhớ còn kèm yêu cầu rằng Iran sẽ gỡ toàn bộ thủy lôi trong vòng 30 ngày. Sự xuất hiện của thủy lôi là yếu tố gây nguy hiểm cho tàu bè thương mại di chuyển ở eo biển Hormuz.

Ngoài ra, bản ghi nhớ được cho là cũng có nội dung về việc Mỹ-Iran sẽ khởi động các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran trong 60 ngày đó để tìm cách thu hẹp khác biệt. Một số hãng tin Mỹ đưa tin, Iran đồng ý đưa vào bản ghi nhớ điều khoản nước này cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân.

Trong các tuyên bố được đưa ra nhiều tuần qua, Tổng thống Mỹ Trump khẳng định Washington kiên quyết không cho phép Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân và muốn đưa số uranium đã làm giàu của Iran sang Mỹ. Tuy nhiên, Iran tuyên bố sẽ chỉ bàn về vấn đề hạt nhân khi chiến sự kết thúc.

25biz-strait-gqvp-superjumbo.jpg
Nhiều tàu bè mắc kẹt xung quanh eo biển Hormuz do các biện pháp phong tỏa. Ảnh: Reuters

Chưa rõ liệu Tổng thống Trump có phê duyệt bản dự thảo hay không. Nguồn tin của Axios cho biết, "Tổng thống Trump đã nói với các nhà trung gian rằng ông ấy muốn có vài ngày để suy nghĩ về điều đó".

Khi được hỏi về tiến trình đàm phán với Iran, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 29/5 bày tỏ lạc quan, cho biết hai bên đang tiếp tục thảo luận về "một vài điểm liên quan đến ngôn ngữ". "Khó có thể dự đoán chính xác khi nào hoặc liệu Tổng thống có ký bản ghi nhớ hay không. Có một vài vấn đề liên quan đến hạt nhân, kho dự trữ uranium. Vì vậy, chúng tôi đang thảo luận qua lại với họ. Chúng tôi tin rằng họ đang đàm phán với thiện chí", ông Vance nhấn mạnh.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cùng ngày cho hay "mọi thứ phụ thuộc vào những gì Tổng thống muốn làm. Và Tổng thống Donald Trump sẽ không đưa ra một thỏa thuận tồi tệ nào cho người dân Mỹ". Tuy nhiên, ông nhận định, ngay khi xung đột với Iran kết thúc, giá năng lượng sẽ hạ nhiệt.

Trong nhiều thập niên qua, eo biển Hormuz được xem là "van điều tiết" của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuyến hàng hải hẹp nằm giữa Iran và Oman này là cửa ngõ kết nối vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, nơi tập trung phần lớn hoạt động xuất khẩu dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của các quốc gia vùng Vịnh như Arab Saudi, Iraq, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar.

Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa do xung đột Mỹ-Iran đã khiến nguồn cung năng lượng toàn cầu bị thu hẹp, đẩy chi phí bảo hiểm vận chuyển tăng cao và khiến giá nhiên liệu trên khắp thế giới tăng vọt.

capture.jpg
Giá dầu Brent hợp đồng tương lai tiếp tục xu hướng giảm giá khi có thông tin Mỹ-Iran đạt thỏa thuận. Ảnh: OilPrice

Ngay sau khi xuất hiện thông tin về khả năng Mỹ-Iran sắp đạt thỏa thuận, thị trường tài chính và năng lượng toàn cầu đã có những phản ứng tích cực. Tính đến 12h trưa 29/5, giá dầu Brent tiêu chuẩn (hợp đồng giao tháng 7/2026) tiếp tục xu hướng giảm, giao dịch ở mốc dưới 93 USD/thùng, thấp hơn đáng kể mức đỉnh khoảng 115 USD cách đây hơn 3 tuần.

Theo giới quan sát, giá năng lượng toàn cầu giảm sẽ mang lại lợi ích cho cả Mỹ, Iran và thế giới. Tại Mỹ, giá năng lượng giảm giúp giảm áp lực lạm phát trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng. Với Iran, một thỏa thuận với Mỹ sẽ giúp họ giảm thiểu tác động từ các lệnh trừng phạt và mở đường xuất khẩu dầu mỏ trở lại sau nhiều tuần bị phong tỏa.

Với phần còn lại của thế giới, nhất là các nền kinh tế năng động ở châu Á, các chuyến tàu chở dầu, LNG và phân bón từ vùng Vịnh sẽ giúp khơi thông chuỗi cung ứng, hạ nhiệt chi phí sản xuất và vận tải, đồng thời giảm áp lực lạm phát tại nhiều nền kinh tế đang chịu tác động từ giá năng lượng cao. Bên cạnh đó, việc lưu thông thông suốt qua eo biển Hormuz còn góp phần củng cố niềm tin của thị trường, hạn chế rủi ro gián đoạn thương mại toàn cầu.

Tuy nhiên, giới quan sát cũng cảnh báo rằng triển vọng này vẫn phụ thuộc lớn vào quyết định cuối cùng của Washington và mức độ tuân thủ các cam kết từ hai bên trong thời gian tới cũng như việc liệu hai bên có thể tận dụng thời gian ngừng bắn để tiến đến thỏa thuận bền vững hay không.

Thái Hà

Các tin khác

Các quốc gia đang phát triển đối mặt giữa "bão" khủng hoảng

Các quốc gia đang phát triển đối mặt giữa "bão" khủng hoảng

Hội nghị của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) diễn ra vào tuần trước đã khép lại mà không mang đến bất kỳ giải pháp mới nào cho các quốc gia đang phát triển, giữa bối cảnh thế giới bủa vây bởi các cuộc chiến tranh có nguy cơ lan rộng ở Trung Đông, xung đột dai dẳng tại Ukraine, gánh nặng trả nợ tăng cao và nguy cơ hình thành bong bóng trí tuệ nhân tạo (AI).

Thách thức từ đề xuất tổ chức thượng đỉnh Mỹ - Nga - Ukraine bên lề G20

Thách thức từ đề xuất tổ chức thượng đỉnh Mỹ - Nga - Ukraine bên lề G20

Đề xuất mới đây của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky về việc tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Nga - Ukraine bên lề Hội nghị G20 vào tháng 12 tới đang mở ra kỳ vọng về một bước đột phá ngoại giao. Tuy nhiên, trong bối cảnh quan hệ giữa Kiev và Washington xuất hiện thêm những bất đồng, triển vọng hiện thực hóa sáng kiến này vẫn đối mặt với không ít trở ngại.

Người dân Gaza sắp bước vào mùa Đông khắc nghiệt

Người dân Gaza sắp bước vào mùa Đông khắc nghiệt

Các chuyến hàng thương mại vào dải Gaza bị đình trệ khiến nguồn cung lương thực và nhu yếu phẩm sụt giảm, trong bối cảnh khoảng 2 triệu người Palestine tại đây thiếu nơi trú ẩn, thuốc men và các vật dụng cần thiết để vượt qua mùa Đông.

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Các cuộc tập kích liên tiếp bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) của Houthi nhằm vào Arab Saudi đang đặt ra những thách thức mới với năng lực phòng không của Riyadh, đồng thời phản ánh tính phức tạp của việc bảo vệ hạ tầng trọng yếu trong bối cảnh xung đột khu vực leo thang.

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

Hiện tượng El Niño đang mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan, hạn hán, cháy rừng và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới. Đông Nam Á được đánh giá là một trong những khu vực có thể chịu tác động nặng nề, đặc biệt về sản xuất nông nghiệp.

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Liên tiếp nhiều vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid tại thủ đô Riyadh của Arab Saudi, đỉnh điểm là vụ xảy ra đêm 10/10, không chỉ khiến nhiều người thiệt mạng mà còn gióng lên lời cảnh báo về nguy cơ mất an ninh nghiêm trọng. Sự việc này đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của cả khu vực Trung Đông, đồng thời đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực phòng thủ của vương quốc này trước những mối đe dọa tấn công.

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Liên minh châu Âu (EU) có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt tương đương 12-15% nhu cầu nếu mùa Đông năm nay xuất hiện các đợt rét nghiêm trọng, trong bối cảnh lượng khí dự trữ của khối thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ các năm trước đó.

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Sau nhiều tháng xung đột, Washington hôm 7/10 (giờ địa phương) bất ngờ phát đi tín hiệu mới về chương trình hạt nhân Iran. Giới phân tích nhận định, động thái này có thể mở ra dư địa thỏa hiệp giữa hai bên, dù những rào cản đối với một thỏa thuận vẫn chưa được tháo gỡ.

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố các định hướng và bước đi nhằm chuẩn bị cho khả năng Liên minh châu Âu (EU) tiếp nhận thêm thành viên, tập trung vào điều chỉnh cơ chế quản trị, bảo đảm các giá trị chung và cách thức phân bổ nguồn lực tài chính.

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh giữa Houthi và quân đội Yemen tiếp tục leo thang, trong khi Arab Saudi được cho là đang chuẩn bị một chiến dịch quân sự mới nhằm giành lại các vị trí chiến lược gần eo biển Bab el-Mandeb. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng và đe dọa hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực.

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 quyết định giải phóng 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, trong khi Nga cân nhắc nới lỏng hạn chế xuất khẩu diesel, góp phần giảm sức ép lên thị trường năng lượng. Tuy nhiên, nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn hiện hữu khi xung đột Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động lọc dầu và vận tải biển.

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Thông tin về việc đề nghị giải phóng tới 120 triệu thùng diesel trong 6 tháng, đi kèm khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, đang đặt châu Âu vào thế khó. Đằng sau bài toán giá cả là câu hỏi lớn hơn về khả năng tự chủ và sức chống chịu của an ninh năng lượng châu Âu.

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Nga phản đối các hoạt động quân sự gia tăng của NATO và cảnh báo sẽ đáp trả cứng rắn nếu khối tìm cách cô lập vùng lãnh thổ Kaliningrad bên bờ biển Baltic với phần còn lại của Nga.

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Việc quân đội Mỹ hoàn tất rút khỏi Iraq ngày 30/9 khép lại một giai đoạn kéo dài hơn hai thập niên, đồng thời mở ra một chặng đường mới đối với Baghdad. Từ duy trì sức ép với IS, củng cố năng lực an ninh đến xử lý quan hệ với các đối tác bên ngoài, Iraq đang đứng trước yêu cầu tự chủ lớn hơn trong một môi trường khu vực nhiều biến động.

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

Sự bất định về mức độ nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo đang đặt các nhà hoạch định chính sách trước một “thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng”. Hành động quá sớm có thể kìm hãm đổi mới, nhưng chờ đến khi rủi ro được chứng minh đầy đủ có thể đã quá muộn.

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Mưa lớn bất thường gây lũ lụt và sạt lở đất đã khiến hàng chục người thiệt mạng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người tại nhiều quốc gia châu Á, trong bối cảnh giới chuyên gia cảnh báo những hình thái thời tiết bất thường có thể xuất hiện với tần suất và cường độ lớn hơn.