Học ké!...

Kết thúc sứ mệnh của thời bao cấp, kho lương thực của xã được trưng dụng cho sự nghiệp giáo dục. Đó là một khu đất bằng phẳng, rộng mênh mông trong mắt đứa trẻ lên 5. Hai dãy nhà cấp 4, tường vôi, mái ngói rêu phong, xây dựng quay mặt vào nhau.

Ranh giới của nhà trường được xác lập bằng một bờ rào tre, rào theo hình dấu X. So với nhiều căn nhà tranh của người dân xung quanh, trong mắt bọn trẻ, trường học rõ ràng là nơi sang trọng hơn nhà mình.

1. Sang tuổi thứ 5, bản vùng cao thường không có trường mẫu giáo. Để tôi ở nhà một mình không an lòng, bố quyết định gửi tôi vào lớp 1, tức là sớm hơn 1 tuổi so với bình thường. Mục đích để chị gái kế tôi vừa học, vừa trông coi tôi. Thời bấy giờ, người miền thượng gọi những đứa trẻ như tôi là đi “học ké”. Tức không thuộc biên chế chính thức của lớp. Học được thì tốt, không học cũng chẳng sao.

Những đứa trẻ đi “học ké” không nhằm mục đích học chữ. Nó đơn giản chỉ là có người trông coi để người lớn trong gia đình hằng ngày yên tâm với chuyện đồng áng. Vừa có nơi trông giữ con trong môi trường an toàn, không biết chừng thằng nhỏ còn “học lỏm” được ít chữ, lợi chồng lợi. Bố mẹ tôi lấy làm vui mừng vì điều đó. Điều kiện tiên quyết và duy nhất để cô giáo nhận trẻ “học ké” vào lớp là không được khóc nhè hoặc gây mất trật tự.

Cũng có đứa khôn trước tuổi, đi “học ké” nhưng cuối năm vẫn biết đọc, biết viết thành thạo. Những trẻ này được nhà trường “đặc cách”, bổ sung ngay vào danh sách chính thức để cho lên lớp 2. Vì thế, thời ấy trên miền rẻo cao quê tôi, có rất nhiều trẻ đi học trễ nhưng cũng không ít trẻ vào lớp 1 sớm hơn độ tuổi thông thường. 

Học ké!... -1
Trẻ em vùng cao bước vào lớp 1.

Trường học cách nhà tôi khoảng 4 km, được chia thành 3 cấp. Tiền thân vốn là khu nhà kho của xã, chuyên dùng để tích trữ lương thực của thời bao cấp, làm ăn tập thể. Khi sứ mệnh chấm dứt, kho lương thực được trưng dụng làm trường học. Cấp 3, vào lớp lúc 7 giờ sáng, gần 11 giờ trưa thì tan. Cấp 1, vào lớp khoảng 11 giờ trưa và kết thúc lúc 14 giờ. Cấp 2, bắt đầu từ 14 giờ hơn tới 17 giờ 30. Từ khi khai giảng năm học mới, cả ngày trường lớp lúc nào cũng đầy ắp học sinh các cấp.

Mỗi tuần, trường rảnh được 2 ngày nghỉ, đó là thứ Năm và Chủ nhật. Những ngày đó, bọn trẻ vẫn thường chui qua bờ rào tre xiêu vẹo, vào sân trường đánh khăng, chơi u, bịt mắt bắt dê, quậy phá đủ trò. Bác bảo vệ vẫn thường xuyên tới nhà từng đứa tố với phụ huynh. Chuyện phải chịu những trận đòn roi của cha mẹ không phải là hiếm. 

Cấp 1 được nhà trường bố trí học vào giờ chính Ngọ, tức lúc giữa trưa. Đó là một sự cản trở không hề nhỏ đối với giấc ngủ ngày của đứa trẻ lên 5. Là người “học ké”, nhiệm vụ chính trong những buổi học của tôi là không được tạo ra tiếng ồn, cấm được khóc khi không nhìn thấy chị, chuyện học hành là phụ. Thành thử, suốt năm lớp 1, thời gian tôi được cô giáo dạy đọc bảng chữ cái và tập ghép chữ, đánh vần rất ít. Phần lớn buổi trưa tôi dành cho việc ngủ gục ngay trên bàn học. Lúc tỉnh giấc, thường là lớp đã sắp tới giờ tan. Khi tôi tỉnh hẳn cũng là lúc một hồi trống dài hối hả vang lên, thúc giục bọn trẻ đổ ra sân xếp hàng để ra về trong cái nắng hanh hao, đùng đục mùa thu. Suốt cả năm lớp 1, tôi kiên trì dành cho việc ngủ trưa như thế...

Chị gái hơn tôi 3 tuổi, có thú vui rất lạ: Thích ngửi mùi khói xe ô tô!

Học ké!... -0
Trẻ em trong trang phục thổ cẩm của đồng bào dân tộc thiểu số.

Trước khi rẽ vào con đường nhỏ dẫn tới trường học nằm sâu trong dãy núi đá vôi, thuộc làng Ngù (xã Thúy Sơn, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa), chị em tôi đi trên con đường lớn, kéo dài khoảng 2 km. Mỗi tháng đôi lần, trên con đường to ấy có vài chiếc ô tô tải được sản xuất ở Liên Xô, chạy qua khuấy động cả không gian làng quê. Điểm chung của loại xe này là nhả khói đen ngòm, khét lẹt. Sự hiện diện của ô tô tải trở thành thú vui xa xỉ của đám trẻ con vùng cao.

Dù ở bất cứ nơi đâu, đang làm gì, khi nghe tiếng ô tô đang rú ga ầm ĩ, ì ạch leo lên đỉnh dốc đầu làng, mọi thứ đều bị bọn trẻ xem nhẹ. Việc quan trọng cần làm hơn cả là chạy ngay ra đường, căng mắt lên nhìn ô tô ì ạch qua làng. Trên đường tới trường, mỗi lần trông thấy ô tô từ xa đang lừ đừ tiến lại, chị tôi hí hửng như sắp được ăn bánh đúc theo mẹ đi chợ về. Ô tô vụt qua, bụi bay mịt mù. Chị tôi cố chạy theo, ra sức hít lấy hít để đám khói đen ngòm, cười sằng sặc, khoái chí nói: Thơm lắm!...

2. Sướng nhất là những ngày trời rầu rĩ đổ mưa, ô tô bị sa lầy, không tài nào lên được. Bọn trẻ làng tôi xem đó là một bữa tiệc, thích thú chạy quanh, tha hồ ngắm nhìn, la hét sung sướng trước sự bực bội, bất lực của bác tài xế. Có lần sa lầy, loay hoay cả buổi, tài xế, phụ xe người bê bết bùn đất nhưng vẫn không có cách nào đưa xe lên được. Xe tải rú ga ầm ĩ, cách cả cây số vẫn còn nghe, khói đen bốc lên như cháy nhà. Bánh xe quay tít giống chong chóng gặp bão, mùi cao su bị đốt cháy khét lẹt. Tiến không được, lùi cũng không xong. Hết cách, chiếc xe già nua đành phải đầu hàng, nằm chình ình giữa vũng sình lầy, bê bết đất đen của làng tôi. Điều này làm bọn trẻ vô cùng thích thú, xem đó là một sự kiện trọng đại hiếm gặp. Chúng hả hê, lấy làm tự hào vì làng có được những vũng sình lầy “giá trị” như thế!... 

Học ké!... -0
Học sinh lớp 1 tập đọc.

Cuối làng, bên kia con suối cạn, ông Bảy gù sống với con trâu mộng. Ông Bảy không vợ, cũng chẳng có con. Người ta bảo ông bị “khờ” nhưng thật ra chỉ vì ông quá thật thà. Tính ông vốn thảo, ai xin gì cũng cho. Có lần trời đã chập choạng, trên đường dắt trâu đi cày thuê về, thấy ô tô mắc kẹt giữa vũng sình lầy, ông chủ động gợi ý cho bác tài: Để con trâu của tôi kéo cho! Một đề xuất mạnh bạo khiến dân làng ai cũng ái ngại. Vậy mà, con trâu làm được mới tài.

Ông Bảy gù dắt trâu vào trước đầu xe, mắc ách vào cổ. Tài xế nhanh nhảu cố định hai sợi dây dù to bằng cổ tay người lớn, nối từ ách trâu vào một cái móc hình lưỡi câu trước đầu xe tải. Ô tô nổ máy, rú ga, nhả khói đen kịt. Con trâu phía trước hốt hoảng, trợn tròn mắt, ra sức giật nhằm chạy thoát thân. Được trâu tiếp sức, bánh xe ô tô quanh tít, bùn bắn tứ tung. Loay hoay mấy phút, bánh xe bám được vào vùng đất cứng rồi thoát khỏi “cửa tử” một cách ngoạn mục. Dân làng khâm phục: Đúng là khỏe như trâu! Nghe bảo lần ấy, bác tài hậu tạ ông Bảy gù năm nghìn đồng nhưng ông không nhận. 

3. Chiếc túi cói to lùng thùng, không biết mẹ tôi “sưu tầm” ở đâu đem về, được trưng dụng làm cặp, đựng sách vở cho hai chị em tới trường. Nhiều lần bị nhóm bạn bêu riếu, chiếc túi dệt bằng sợi cói thô kệch trở thành nỗi xấu hổ của hai chị em. Chị tôi chẳng muốn đeo, đương nhiên tôi lại càng không muốn. Có lần, trên đường tới trường, lúc sắp đối diện với nhóm bạn tinh nghịch đã nhiều lần khiến hai chị em tôi khiếp sợ, chị vội ấn chiếc túi cói vào tay tôi.

Bực mình, nhất là sợ lại bị nhóm kia nhìn thấy, trêu chọc, tôi quăng thẳng túi cói xuống ruộng lúa kề đó. Điều này không qua được mấy chục con mắt của nhóm kia, chúng khoái chí, cười ngặt nghẽo. Chị tôi xấu hổ, bật khóc nức nở, lọ mọ lội bùn, xuống ruộng nhặt chiếc túi cói ướt mem, bê bết bùn đen lên, đem ra mương rửa. Sách vở ngấm nước, nhòe hết những nét chữ của hai chị em đang ở tuổi tập viết. 

Học ké!... -0
Trẻ em người dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng tan trường.

Kết thúc năm học 1992-1993, với bề dày thành tích về việc ngủ gục trên bàn, dĩ nhiên tôi không đủ điều kiện để được lên lớp. Bị đúp lại lớp 1, cha mẹ tôi chẳng nửa lời than phiền. Mục đích của việc cho tôi đi “học dự bị” đã đạt được. Không phải tới trường học con chữ, cốt là có người trông coi tôi mà lại không mất tiền. Đơn giản thế thôi...

Khắc Lịch

Các tin khác

Quả đắng từ... du lịch khuyến mãi

Quả đắng từ... du lịch khuyến mãi

Fanpage, website, hình ảnh giả mạo các khách sạn, resort 5 sao đi kèm với tài khoản tích xanh, lượt tương tác mạnh, bình luận tốt… đã tạo vỏ bọc hoàn hảo “đánh gục” tâm lý khách hàng, dẫn dắt họ vào “mê hồn trận” combo du lịch...

Thận trọng với chất làm đầy, xóa nhăn rao bán tràn lan mạng xã hội

Thận trọng với chất làm đầy, xóa nhăn rao bán tràn lan mạng xã hội

Filler, botox (chất làm đầy, chất xóa nhăn) được rao bán trên mạng với những lời quảng cáo “chính hãng”, “nhập khẩu”, giá sỉ hấp dẫn, trong khi nguồn gốc và chất lượng khó kiểm chứng. Vụ Công an Hà Nội khởi tố 21 bị can trong đường dây kinh doanh sản phẩm dùng trong thẩm mỹ, doanh thu hơn 500 tỷ đồng, đặt ra yêu cầu kiểm soát cả nguồn hàng và cơ sở sử dụng.

Sin Suối Hồ hồi sinh

Sin Suối Hồ hồi sinh

Từ một bản làng từng chìm trong đói nghèo, thuốc phiện và những hệ lụy kéo dài qua nhiều thế hệ, Sin Suối Hồ (tỉnh Lai Châu) hôm nay đã đổi thay với những nếp nhà sạch đẹp, phiên chợ rộn ràng, homestay đón khách gần xa. Đằng sau diện mạo ấy là nỗ lực vươn lên của người dân, những người tiên phong như ông Vàng A Chỉnh và sự đồng hành của lực lượng Công an trong giữ gìn bình yên, tạo nền tảng phát triển bền vững.

Những vị “cứu tinh” của loài gấu

Những vị “cứu tinh” của loài gấu

Giữa bộn bề của cuộc sống hiện đại, có những người âm thầm “giữ lửa" bình yên giữa ngàn xanh. Từ những vùng đất xa xôi, bằng tinh thần trách nhiệm, sự thấu cảm sâu sắc dành cho loài vật, họ đã tự nguyện gắn bó với Việt Nam, kiên trì giải cứu những con gấu bị nuôi nhốt lấy mật. Hành trình đưa những cá thể gấu từ lồng sắt chật hẹp, tăm tối trở về với thiên nhiên tại Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam là một bài ca đẹp về lòng nhân ái.

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

Tình yêu ở lứa tuổi nào cũng đáng được trân trọng; ngày nào con người còn sống, thì ngày đó người ta còn khóc cười vì yêu. Trước nhu cầu tìm bạn đời ngày càng cao, nhiều kênh “kết nối yêu thương”, các hội nhóm mai mối, tìm mảnh ghép đồng loạt ra đời. Đây lại là “miếng mồi” béo bở để đối tượng lừa đảo “giăng lưới” tình bằng công nghệ AI.

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Dùng từ lóng, ký tự, mật mã để trao đổi về quy trình đưa thứ bột trắng mang tên Salbutamol vốn là thuốc dùng trong y khoa vào thức ăn cho heo, phù phép heo bình thường thành siêu tăng trưởng, siêu nạc để nhanh chóng xuất chuồng, đưa vào bao tử người tiêu dùng. Đây là một thực trạng nhức nhối, phản ánh mặt tối của nền kinh tế thị trường, khi lòng tham vượt lên trên đạo đức. Khi nào mới chấm dứt được tình trạng này?

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Gắn mác dược liệu miền núi, quảng cáo chữa bách bệnh, đánh vào tâm lý chuộng thuốc Nam và mong muốn tìm kiếm phương pháp điều trị ít tốn kém của người dân, nhiều đối tượng đang biến các sản phẩm dược liệu không rõ nguồn gốc thành công cụ trục lợi. Đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là hàng hóa trôi nổi, chất lượng không được kiểm chứng, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại sức khỏe và khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian điều trị cần thiết.

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Không rõ đầu đuôi nhưng vẫn quay phim, livestream, gán chuyện riêng cho người xuất hiện trong khung hình, một số người đang biến sự hiếu kỳ thành cách câu tương tác. Hình ảnh và lời bình thiếu căn cứ có thể xâm phạm danh dự, đời tư, khiến người trong cuộc chịu tổn hại và vụ việc thêm phức tạp.

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Sau ngày khai giảng năm học mới đúng một tháng, chúng tôi trở lại Trường Văn hóa CAND VI, cảm nhận rõ rệt đầu tiên là gần 300 con người đến từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ An đã nhanh chóng bắt nhịp, hòa nhập để trở thành một gia đình thực thụ.

 Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Từ những điều luật tưởng như khô khan, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Hà Nội đã chuyển tải thành những câu chuyện đời thường, những tình huống hài hước và dễ nhớ bằng những tiểu phẩm ngắn gọn, vô cùng sinh động. Trong đó, Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến và Thiếu tá Trần Quân Thụy trở thành hai gương mặt quen thuộc trong nhiều clip tuyên truyền về trật tự, an toàn giao thông.

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Từ một tài khoản trên mạng xã hội rao bán những hộp An Cung được giới thiệu là hàng ngoại nhập, những lời quảng cáo về nguồn gốc Hàn Quốc, công dụng liên quan đến phòng, chống đột quỵ thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, đặc biệt là người cao tuổi. Nhưng, phía sau những hộp sản phẩm có bao bì bắt mắt ấy lại là những viên thuốc không rõ nguồn gốc, được mua trôi nổi, đóng gói, dán tem nhãn rồi “khoác áo” hàng ngoại nhập. Từ những dấu hiệu bất thường trên không gian mạng, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa lần theo từng manh mối. Và, khi những mắt xích đầu tiên được bóc tách, một đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả hoạt động liên tỉnh dần lộ diện. Không chỉ có An Cung giả, phía sau đó còn là một cơ sở sản xuất mỹ phẩm giả với quy mô đặc biệt lớn.

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Tám tiền án, một tiền sự, từng cầm đầu một băng nhóm và thường xuyên kể lại quá khứ bất hảo trên mạng xã hội, Nguyễn Minh Đức, tức Đức "Cộng", sinh năm 1981, ở Nam Định, đã biến hình ảnh giang hồ thành nội dung thu hút hơn 115.000 lượt theo dõi. Điều đáng lo không chỉ nằm ở những câu chuyện được kể, mà còn ở việc một bộ phận người xem coi nhân vật này như hình mẫu của bản lĩnh, nghĩa khí quân tử.

Cạm bẫy mã độc

Cạm bẫy mã độc

Một cú click tưởng chừng vô hại trên mạng xã hội, một lời nhờ “xem hộ thông tin”, một tin nhắn “chuyển nhầm tiền”, hay một tấm ảnh gửi qua ứng dụng hẹn hò... là người dùng có thể rơi vào cảnh “tiền mất, dữ liệu bay”, thậm chí mất cả danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng.

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Từ chiếc chuồng sắt chật hẹp, tối tăm tại một hộ gia đình ở Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 11/9 vừa qua, chú gấu Millie đã được về sống dưới mái nhà bán tự nhiên xanh mướt tại Vườn quốc gia Bạch Mã. Câu chuyện về hành trình giải cứu Millie mang thông điệp đầy ý nghĩa: Khi lòng trắc ẩn được đánh thức, khi những nỗ lực phối hợp giữa nhà nước, kiểm lâm, tổ chức quốc tế và người dân hòa làm một, thì không có chiếc lồng sắt nuôi nhốt gấu nào là vĩnh cửu.

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

Phía sau một đứa trẻ bị hội chứng tự kỷ và chậm phát triển là trăm ngàn nỗi lo của người làm cha mẹ. Họ tìm đủ mọi cách để cho con mình có thể hòa nhập, phát triển như bao đứa trẻ cùng trang lứa. Cũng từ đây, các chiêu thức lừa đảo được giăng ra như: Làm nhiệm vụ siêu nhân nhí, thi tuyển người mẫu ảnh, cùng con bước ra thế giới… Nhân vật chính thực hiện các phi vụ “siêu nhân” cho con lại là phụ huynh, với kết quả tiền mất, tật mang, niềm tin vỡ vụn...

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Nhiều người thành lập doanh nghiệp với kỳ vọng khởi nghiệp nhưng công việc không thuận lợi, công ty gần như chưa kịp hoạt động đã bị bỏ quên. Vài năm sau, khi làm thủ tục giải thể, họ mới phát hiện dù không có doanh thu vẫn phải nộp hàng chục triệu đồng tiền phạt và nghĩa vụ tồn đọng.

Lá chắn thép trên không gian số

Lá chắn thép trên không gian số

Không có tiếng súng, không có những cuộc truy bắt giữa đêm trên những cung đường, nhưng trên một “mặt trận” đặc biệt, cuộc chiến vẫn diễn ra từng ngày, từng giờ. Đó là không gian mạng với những loại tội phạm vô cùng phức tạp. Ở mặt trận ấy, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Bắc Ninh vẫn hàng ngày hàng giờ thầm lặng đấu tranh và đã giành được những chiến công đặc biệt xuất sắc.

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) vốn được sử dụng để phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế xuất hiện tình trạng một số cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức lợi dụng POS để thực hiện giao dịch rút tiền mặt cho khách hàng dù không phát sinh hoạt động mua bán thực tế. Những giao dịch “không hàng hóa, không dịch vụ” này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc dòng tiền bất hợp pháp.

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Những lọ dung dịch nhỏ, đầu pod (thuốc lá điện tử) nhiều màu sắc và các lời mời “thư giãn”, “không lên test” đã trở thành lớp vỏ che giấu một thủ đoạn sử dụng ma túy mới khá tinh vi. “Hàng” được chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian và thanh toán bằng tài khoản không chính chủ trước khi tới tay người sử dụng.