Học ké!...

Kết thúc sứ mệnh của thời bao cấp, kho lương thực của xã được trưng dụng cho sự nghiệp giáo dục. Đó là một khu đất bằng phẳng, rộng mênh mông trong mắt đứa trẻ lên 5. Hai dãy nhà cấp 4, tường vôi, mái ngói rêu phong, xây dựng quay mặt vào nhau.

Ranh giới của nhà trường được xác lập bằng một bờ rào tre, rào theo hình dấu X. So với nhiều căn nhà tranh của người dân xung quanh, trong mắt bọn trẻ, trường học rõ ràng là nơi sang trọng hơn nhà mình.

1. Sang tuổi thứ 5, bản vùng cao thường không có trường mẫu giáo. Để tôi ở nhà một mình không an lòng, bố quyết định gửi tôi vào lớp 1, tức là sớm hơn 1 tuổi so với bình thường. Mục đích để chị gái kế tôi vừa học, vừa trông coi tôi. Thời bấy giờ, người miền thượng gọi những đứa trẻ như tôi là đi “học ké”. Tức không thuộc biên chế chính thức của lớp. Học được thì tốt, không học cũng chẳng sao.

Những đứa trẻ đi “học ké” không nhằm mục đích học chữ. Nó đơn giản chỉ là có người trông coi để người lớn trong gia đình hằng ngày yên tâm với chuyện đồng áng. Vừa có nơi trông giữ con trong môi trường an toàn, không biết chừng thằng nhỏ còn “học lỏm” được ít chữ, lợi chồng lợi. Bố mẹ tôi lấy làm vui mừng vì điều đó. Điều kiện tiên quyết và duy nhất để cô giáo nhận trẻ “học ké” vào lớp là không được khóc nhè hoặc gây mất trật tự.

Cũng có đứa khôn trước tuổi, đi “học ké” nhưng cuối năm vẫn biết đọc, biết viết thành thạo. Những trẻ này được nhà trường “đặc cách”, bổ sung ngay vào danh sách chính thức để cho lên lớp 2. Vì thế, thời ấy trên miền rẻo cao quê tôi, có rất nhiều trẻ đi học trễ nhưng cũng không ít trẻ vào lớp 1 sớm hơn độ tuổi thông thường. 

Học ké!... -1
Trẻ em vùng cao bước vào lớp 1.

Trường học cách nhà tôi khoảng 4 km, được chia thành 3 cấp. Tiền thân vốn là khu nhà kho của xã, chuyên dùng để tích trữ lương thực của thời bao cấp, làm ăn tập thể. Khi sứ mệnh chấm dứt, kho lương thực được trưng dụng làm trường học. Cấp 3, vào lớp lúc 7 giờ sáng, gần 11 giờ trưa thì tan. Cấp 1, vào lớp khoảng 11 giờ trưa và kết thúc lúc 14 giờ. Cấp 2, bắt đầu từ 14 giờ hơn tới 17 giờ 30. Từ khi khai giảng năm học mới, cả ngày trường lớp lúc nào cũng đầy ắp học sinh các cấp.

Mỗi tuần, trường rảnh được 2 ngày nghỉ, đó là thứ Năm và Chủ nhật. Những ngày đó, bọn trẻ vẫn thường chui qua bờ rào tre xiêu vẹo, vào sân trường đánh khăng, chơi u, bịt mắt bắt dê, quậy phá đủ trò. Bác bảo vệ vẫn thường xuyên tới nhà từng đứa tố với phụ huynh. Chuyện phải chịu những trận đòn roi của cha mẹ không phải là hiếm. 

Cấp 1 được nhà trường bố trí học vào giờ chính Ngọ, tức lúc giữa trưa. Đó là một sự cản trở không hề nhỏ đối với giấc ngủ ngày của đứa trẻ lên 5. Là người “học ké”, nhiệm vụ chính trong những buổi học của tôi là không được tạo ra tiếng ồn, cấm được khóc khi không nhìn thấy chị, chuyện học hành là phụ. Thành thử, suốt năm lớp 1, thời gian tôi được cô giáo dạy đọc bảng chữ cái và tập ghép chữ, đánh vần rất ít. Phần lớn buổi trưa tôi dành cho việc ngủ gục ngay trên bàn học. Lúc tỉnh giấc, thường là lớp đã sắp tới giờ tan. Khi tôi tỉnh hẳn cũng là lúc một hồi trống dài hối hả vang lên, thúc giục bọn trẻ đổ ra sân xếp hàng để ra về trong cái nắng hanh hao, đùng đục mùa thu. Suốt cả năm lớp 1, tôi kiên trì dành cho việc ngủ trưa như thế...

Chị gái hơn tôi 3 tuổi, có thú vui rất lạ: Thích ngửi mùi khói xe ô tô!

Học ké!... -0
Trẻ em trong trang phục thổ cẩm của đồng bào dân tộc thiểu số.

Trước khi rẽ vào con đường nhỏ dẫn tới trường học nằm sâu trong dãy núi đá vôi, thuộc làng Ngù (xã Thúy Sơn, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa), chị em tôi đi trên con đường lớn, kéo dài khoảng 2 km. Mỗi tháng đôi lần, trên con đường to ấy có vài chiếc ô tô tải được sản xuất ở Liên Xô, chạy qua khuấy động cả không gian làng quê. Điểm chung của loại xe này là nhả khói đen ngòm, khét lẹt. Sự hiện diện của ô tô tải trở thành thú vui xa xỉ của đám trẻ con vùng cao.

Dù ở bất cứ nơi đâu, đang làm gì, khi nghe tiếng ô tô đang rú ga ầm ĩ, ì ạch leo lên đỉnh dốc đầu làng, mọi thứ đều bị bọn trẻ xem nhẹ. Việc quan trọng cần làm hơn cả là chạy ngay ra đường, căng mắt lên nhìn ô tô ì ạch qua làng. Trên đường tới trường, mỗi lần trông thấy ô tô từ xa đang lừ đừ tiến lại, chị tôi hí hửng như sắp được ăn bánh đúc theo mẹ đi chợ về. Ô tô vụt qua, bụi bay mịt mù. Chị tôi cố chạy theo, ra sức hít lấy hít để đám khói đen ngòm, cười sằng sặc, khoái chí nói: Thơm lắm!...

2. Sướng nhất là những ngày trời rầu rĩ đổ mưa, ô tô bị sa lầy, không tài nào lên được. Bọn trẻ làng tôi xem đó là một bữa tiệc, thích thú chạy quanh, tha hồ ngắm nhìn, la hét sung sướng trước sự bực bội, bất lực của bác tài xế. Có lần sa lầy, loay hoay cả buổi, tài xế, phụ xe người bê bết bùn đất nhưng vẫn không có cách nào đưa xe lên được. Xe tải rú ga ầm ĩ, cách cả cây số vẫn còn nghe, khói đen bốc lên như cháy nhà. Bánh xe quay tít giống chong chóng gặp bão, mùi cao su bị đốt cháy khét lẹt. Tiến không được, lùi cũng không xong. Hết cách, chiếc xe già nua đành phải đầu hàng, nằm chình ình giữa vũng sình lầy, bê bết đất đen của làng tôi. Điều này làm bọn trẻ vô cùng thích thú, xem đó là một sự kiện trọng đại hiếm gặp. Chúng hả hê, lấy làm tự hào vì làng có được những vũng sình lầy “giá trị” như thế!... 

Học ké!... -0
Học sinh lớp 1 tập đọc.

Cuối làng, bên kia con suối cạn, ông Bảy gù sống với con trâu mộng. Ông Bảy không vợ, cũng chẳng có con. Người ta bảo ông bị “khờ” nhưng thật ra chỉ vì ông quá thật thà. Tính ông vốn thảo, ai xin gì cũng cho. Có lần trời đã chập choạng, trên đường dắt trâu đi cày thuê về, thấy ô tô mắc kẹt giữa vũng sình lầy, ông chủ động gợi ý cho bác tài: Để con trâu của tôi kéo cho! Một đề xuất mạnh bạo khiến dân làng ai cũng ái ngại. Vậy mà, con trâu làm được mới tài.

Ông Bảy gù dắt trâu vào trước đầu xe, mắc ách vào cổ. Tài xế nhanh nhảu cố định hai sợi dây dù to bằng cổ tay người lớn, nối từ ách trâu vào một cái móc hình lưỡi câu trước đầu xe tải. Ô tô nổ máy, rú ga, nhả khói đen kịt. Con trâu phía trước hốt hoảng, trợn tròn mắt, ra sức giật nhằm chạy thoát thân. Được trâu tiếp sức, bánh xe ô tô quanh tít, bùn bắn tứ tung. Loay hoay mấy phút, bánh xe bám được vào vùng đất cứng rồi thoát khỏi “cửa tử” một cách ngoạn mục. Dân làng khâm phục: Đúng là khỏe như trâu! Nghe bảo lần ấy, bác tài hậu tạ ông Bảy gù năm nghìn đồng nhưng ông không nhận. 

3. Chiếc túi cói to lùng thùng, không biết mẹ tôi “sưu tầm” ở đâu đem về, được trưng dụng làm cặp, đựng sách vở cho hai chị em tới trường. Nhiều lần bị nhóm bạn bêu riếu, chiếc túi dệt bằng sợi cói thô kệch trở thành nỗi xấu hổ của hai chị em. Chị tôi chẳng muốn đeo, đương nhiên tôi lại càng không muốn. Có lần, trên đường tới trường, lúc sắp đối diện với nhóm bạn tinh nghịch đã nhiều lần khiến hai chị em tôi khiếp sợ, chị vội ấn chiếc túi cói vào tay tôi.

Bực mình, nhất là sợ lại bị nhóm kia nhìn thấy, trêu chọc, tôi quăng thẳng túi cói xuống ruộng lúa kề đó. Điều này không qua được mấy chục con mắt của nhóm kia, chúng khoái chí, cười ngặt nghẽo. Chị tôi xấu hổ, bật khóc nức nở, lọ mọ lội bùn, xuống ruộng nhặt chiếc túi cói ướt mem, bê bết bùn đen lên, đem ra mương rửa. Sách vở ngấm nước, nhòe hết những nét chữ của hai chị em đang ở tuổi tập viết. 

Học ké!... -0
Trẻ em người dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng tan trường.

Kết thúc năm học 1992-1993, với bề dày thành tích về việc ngủ gục trên bàn, dĩ nhiên tôi không đủ điều kiện để được lên lớp. Bị đúp lại lớp 1, cha mẹ tôi chẳng nửa lời than phiền. Mục đích của việc cho tôi đi “học dự bị” đã đạt được. Không phải tới trường học con chữ, cốt là có người trông coi tôi mà lại không mất tiền. Đơn giản thế thôi...

Khắc Lịch

Các tin khác

Gần dân bằng những clip tuyên truyền “triệu view”

Gần dân bằng những clip tuyên truyền “triệu view”

Không còn những bài tuyên truyền khô cứng hay các buổi phổ biến pháp luật chỉ gói gọn trong hội trường, Công an xã Dân Hòa (Hà Nội) đang tạo dấu ấn bằng hàng loạt video ngắn trên các nền tảng số. Với cách thể hiện gần gũi, dí dỏm nhưng vẫn truyền tải đầy đủ thông điệp pháp luật, những clip chỉ dài chưa đến 1 phút đang giúp kiến thức pháp luật lan tỏa mạnh mẽ tới người dân, đặc biệt là giới trẻ.

“Bảo mẫu” của rùa biển

“Bảo mẫu” của rùa biển

Những đêm biển lặng, họ nằm trên cát ngắm dải ngân hà, ánh trăng trên mặt nước, nghe tiếng gió, tiếng thở của các rùa mẹ. Và, mỗi sớm mai, khi ánh mặt trời rọi xuống bãi biển dài cong mình theo con sóng, những chú rùa con ưỡn mình bò về phía biển, bắt đầu hành trình sinh tồn. Tất cả cảm giác ấy trở thành tình yêu với rùa, thôi thúc và níu giữ những con người từ khắp mọi miền trở về biển để làm “bảo mẫu” của rùa.

Cho thuê tài khoản bán hàng online: Tiếp tay cho hàng giả, trốn thuế?

Cho thuê tài khoản bán hàng online: Tiếp tay cho hàng giả, trốn thuế?

Chỉ cần bỏ ra vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, bất kỳ ai cũng có thể thuê hoặc mua một tài khoản Shopee, TikTok Shop đã xác minh danh tính để mở gian hàng mà không cần lộ diện. Đằng sau những giao dịch tưởng như vô hại này là một "thị trường ngầm" đang phát triển, trở thành mắt xích giúp các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc và trốn tránh nghĩa vụ thuế, đồng thời gây nhiều khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc truy vết, xử lý vi phạm.

Sê Băng Hiêng - dòng sông nghĩa tình với người lính

Sê Băng Hiêng - dòng sông nghĩa tình với người lính

Dòng Sê Băng Hiêng lặng lẽ chảy giữa đại ngàn Trường Sơn, uốn mình qua những bản làng Vân Kiều vùng biên Hướng Lập - Quảng Trị rồi ngược vào đất bạn Lào. Hai bên dòng sông ấy từng là một trong những tọa độ lửa khốc liệt nhất trên tuyến Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Bom đạn đã lùi vào quá khứ. Dòng Sê Băng Hiêng vẫn lặng lẽ chảy giữa đại ngàn và chứng kiến những cuộc trở về...

Tìm ba mẹ trong ký ức đồng đội

Tìm ba mẹ trong ký ức đồng đội

Hơn nửa thế kỷ, người con trai vẫn mòn mỏi tìm kiếm hình bóng ba mẹ qua ký ức rời rạc thời thơ ấu, những lá thư, dòng nhật ký và lời kể của đồng đội cũ. Suốt 70 năm cuộc đời, đó gần như là nơi duy nhất ông có thể gặp lại ba mẹ của mình...

Những ký ức từ “tọa độ lửa” Hàm Rồng

Những ký ức từ “tọa độ lửa” Hàm Rồng

Đi qua 2 cuộc chiến tranh phá hoại khốc liệt của đế quốc Mỹ, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an tỉnh Thanh Hóa đã kiên cường bám trụ giữa mưa bom bão đạn, viết nên những trang sử vàng chói lọi của một đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ngọn lửa quả cảm và tinh thần “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” của thế hệ cha anh đi trước vẫn luôn được gìn giữ, trở thành điểm tựa vững chắc để các thế hệ chiến sĩ hôm nay viết tiếp những chiến công giữa thời bình.

Những người lính ngược dòng thác lũ

Những người lính ngược dòng thác lũ

Giữa dòng nước lũ cuồn cuộn ở xã Mường Than (Lai Châu), hình ảnh Hạ sĩ Vàng Văn Tình, chiến sĩ Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) Công an tỉnh Lai Châu, cõng bé gái vượt qua dòng nước dữ đã chạm đến trái tim của hàng triệu người sau khi bức ảnh được đăng tải trên mạng xã hội. Nhưng đó chỉ là một trong hàng chục cuộc cứu người của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân trong trận lũ quét kinh hoàng hôm ấy…

Giấc mơ truyền cảm hứng của nữ đại úy chinh phục học bổng Chính phủ Australia

Giấc mơ truyền cảm hứng của nữ đại úy chinh phục học bổng Chính phủ Australia

Từ cán bộ Công an cơ sở, Đại úy Lê Thị Thủy Tiên đã trở thành đại diện duy nhất của Bộ Công an giành học bổng toàn phần Chính phủ Australia. Trên hành trình đến với Đại học Melbourne, nữ Đại úy quê Hà Tĩnh không chỉ khẳng định mình mà còn ấp ủ giấc mơ truyền cảm hứng cho tất cả những ai đang có khát vọng học tập và hội nhập quốc tế để thay đổi chính mình.

Bước đi dài hơi cho hàng Made in Vietnam”

Bước đi dài hơi cho hàng Made in Vietnam”

Khẳng định bản sắc Việt không đồng nghĩa với việc mọi nguyên liệu đều phải được sản xuất trong nước. Trong dòng chảy của chuỗi cung ứng toàn cầu, điều tạo nên sức cạnh tranh của sản phẩm Việt là khả năng làm chủ sáng tạo, kết nối nguồn lực và không ngừng nâng cao năng lực của các làng nghề.

Rộ chiêu lừa đặt cọc thuê phòng nghỉ dưỡng

Rộ chiêu lừa đặt cọc thuê phòng nghỉ dưỡng

Chỉ cần 1 cú click chuột, người thuê có thể tiếp cận hàng nghìn tin đăng phòng trọ, căn hộ, homestay trên mạng xã hội. Nhưng phía sau "ma trận" hội nhóm sôi động ấy là những chiêu trò lừa đảo đặt cọc ngày càng tinh vi, khiến nhiều người mất tiền và lộ thông tin cá nhân.

Kỷ vật đi B - chứng nhân một thời hoa lửa

Kỷ vật đi B - chứng nhân một thời hoa lửa

Những lá đơn tình nguyện viết bằng máu, những sơ yếu lý lịch, học bạ, quyết định điều động, thậm chí cả sổ tiết kiệm, hàng chục cây vàng… Mỗi kỷ vật được được trưng bày tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước là một câu chuyện cảm động về cán bộ đi B sẵn sàng hy sinh tuổi xuân, xương máu vì độc lập dân tộc.

Hiệu quả từ mô hình chính quyền số

Hiệu quả từ mô hình chính quyền số

Không còn hình ảnh những vị lãnh đạo chỉ xuất hiện sau bục phát biểu hay trong các cuộc họp trang nghiêm, ngày càng nhiều cán bộ, lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương đã chủ động bước lên không gian mạng, trực tiếp livestream bán nông sản, quảng bá đặc sản địa phương, giải đáp thủ tục hành chính, phổ biến pháp luật hay đối thoại với người dân… Những hình ảnh tưởng như rất mới ấy lại phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong quá trình xây dựng chính quyền số: lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Thế trận lòng dân - lá chắn vững chắc bảo vệ an ninh Tổ quốc

Thế trận lòng dân - lá chắn vững chắc bảo vệ an ninh Tổ quốc

Từ những nguồn tin của người dân đến các mô hình tự quản ở cơ sở, phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc đã trở thành nền tảng quan trọng của thế trận an ninh nhân dân. Sau 20 năm xây dựng và phát triển, phong trào tiếp tục khẳng định sức mạnh của lòng dân trong bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và cuộc sống bình yên của nhân dân.

Hiệu quả từ đổi mới phương thức tuyên truyền

Hiệu quả từ đổi mới phương thức tuyên truyền

Livestream giải đáp thắc mắc pháp luật và thủ tục hành chính, tạo các tình huống để tuyên truyền pháp luật một cách dí dỏm, hài hước, đặc biệt là đưa nghệ thuật dân gian như hát xẩm để tuyên truyền… Những phương thức tuyên truyền pháp luật của lực lượng công an cơ sở đang ngày càng đổi mới hiệu quả và gần dân hơn trên môi trường số.

Xã không ma túy giữa mây núi Tả Phìn

Xã không ma túy giữa mây núi Tả Phìn

Từng là địa bàn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tệ nạn ma túy do địa bàn rộng, dân cư phân tán và lượng khách du lịch ngày càng gia tăng, xã Tả Phìn (Lào Cai) hôm nay đã trở thành điểm sáng trong phong trào xây dựng địa bàn không ma túy. Đằng sau kết quả ấy là sự kiên trì bám cơ sở của lực lượng Công an xã, những giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa cùng hành trình cảm hóa, giúp nhiều người lầm lỡ tìm lại niềm tin và cơ hội làm lại cuộc đời.

“Hàng xách tay”: Cái "mác" che khuất nguồn gốc hàng hóa

“Hàng xách tay”: Cái "mác" che khuất nguồn gốc hàng hóa

Từ mỹ phẩm, nước hoa, sữa ngoại đến thực phẩm chức năng, rất nhiều sản phẩm đang được kinh doanh dưới danh nghĩa "hàng xách tay". Tuy nhiên, đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là câu hỏi về nguồn gốc, tính hợp pháp của hàng hóa cũng như quyền lợi của người tiêu dùng khi phát sinh tranh chấp.

Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Ninh Bình đã khởi tố bị can Trần Thị Mơ (sinh năm 1984, trú xã Vũ Dương, tỉnh Ninh Bình) về tội "Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp"

Bịt kín kẽ hở pháp luật với livestream "chốt nghìn đơn"

Hàng loạt vụ việc liên quan đến kinh doanh online, livestream bán hàng bị phát hiện, xử lý thời gian gần đây cho thấy cơ quan chức năng đang mạnh tay hơn với các hành vi vi phạm. Mới nhất là vụ khởi tố một chủ shop tại Ninh Bình, tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về những "vùng xám" pháp lý phía sau các phiên livestream chốt nghìn đơn. Khi doanh thu tăng chóng mặt nhưng việc kiểm soát chất lượng hàng hóa chưa theo kịp, ai sẽ chịu trách nhiệm khi quyền lợi người tiêu dùng bị xâm hại?

Đừng để bữa ăn trở thành nỗi ám ảnh

Đừng để bữa ăn trở thành nỗi ám ảnh

Nhiều năm nay, thực phẩm bẩn trở thành mối lo, đe dọa sức khỏe cộng đồng, sinh mạng của mỗi người dân. Để phòng ngừa và ngăn chặn kịp thời tội ác tàn phá sức khỏe, kiếm lợi từ đồng tiền bất chính, các cơ quan chức năng đã chung tay quyết tâm vì sức khỏe lành mạnh, đời sống an toàn của người dân.

Khi lối sống ảo biến tướng

Khi lối sống ảo biến tướng

Trào lưu “phông bạt” không còn thuần túy là lối sống ảo, khoe mẽ, phô trương quá đà để tạo sự sang chảnh và hào nhoáng trước bàn dân thiên hạ. Trong thời đại công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, “phông bạt” đã biến tướng thành công cụ lừa đảo, lòe bịp nhằm trục lợi bằng tinh thần và vật chất cả ngoài đời lẫn mạng xã hội…

Để duy trì những việc làm tốt đẹp, Đại uý Lê Hùng Dương và đơn vị cũng nhận được nhiều sự hỗ trợ của các nhà hảo tâm

Viết tiếp truyền thống bằng những việc làm tử tế

Lớn lên trong gia đình có truyền thống nhiều thế hệ khoác áo lực lượng CAND, Đại úy Lê Hùng Dương không chỉ tiếp nối tinh thần phụng sự của người cha là thương binh - Trung tá Lê Minh Thảo, mà còn viết tiếp truyền thống ấy bằng những việc làm bình dị nhưng đầy nhân văn. Từ giải cứu hàng trăm chú chó mèo bị bỏ rơi, bị “cẩu tặc” bắt, đến mở quán cơm 0 đồng cho người nghèo, hành trình của anh đã lan tỏa hình ảnh đẹp về người chiến sĩ công an "Vì nhân dân phục vụ".