Hết hạn cấm vận vũ khí với Iran: Người thở phào, kẻ âu lo

Lệnh cấm vận mua bán vũ khí của Liên Hợp quốc (LHQ) kéo dài 5 năm qua nhằm vào Iran được gỡ bỏ vào đầu ngày 18-10, phù hợp với thỏa thuận hạt nhân lịch sử năm 2015.

Theo các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân Iran ký kết với các cường quốc thế giới năm 2015, ngày 18-10 năm nay được chọn là hạn chót đối với một số nghị quyết trước đó của LHQ.

Mỹ, Israel phản ứng

Lệnh dỡ bỏ này chắc chắn đã mang lại những dòng “cảm xúc” hỗn độn cho nhiều nước bởi nhiều năm nay, Iran luôn là một vấn đề nhức nhối trong quan hệ quốc tế. Về phía Mỹ, ngày 18-10 cảnh báo, mọi hành động bán vũ khí cho Iran sẽ vi phạm các nghị quyết của LHQ và phải hứng chịu các biện pháp trừng phạt.

Ngoại trưởng Pompeo khẳng định: “Mỹ sẵn sàng sử dụng thẩm quyền trong nước để trừng phạt bất kỳ cá nhân hay thực thể nào đóng góp về vật chất nhằm cung cấp, bán hoặc vận chuyển vũ khí thông thường tới hoặc từ Iran. Tất cả các nước tìm kiếm hòa bình và ổn định tại Trung Đông cũng như ủng hộ cuộc chiến chống khủng bố cần tránh mọi động thái buôn bán vũ khí với Iran”.

Theo Ngoại trưởng Mỹ, trong vòng 10 năm qua, các nước đã tránh bán vũ khí cho Iran tuân theo nhiều biện pháp khác nhau của LHQ. Bất kỳ nước nào giờ đây thách thức lệnh cấm này rõ ràng sẽ chọn cách châm ngòi cho xung đột và căng thẳng, hơn là thúc đẩy hòa bình và an ninh.

Đồng điệu với quan điểm của Mỹ, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Benny Gantz ngày 18-10 cho hay sẽ thực hiện “mọi biện pháp cần thiết” để ngăn chặn Iran mua các loại vũ khí mới. Trong một thông báo, ông Gantz cho hay “lệnh cấm vận vũ khí với Iran hết hiệu lực ngày hôm nay, chúng ta phải mạnh mẽ hơn và quyết tâm hơn bao giờ hết. Iran không phải là vấn đề của Israel mà đầu tiên và trước hết là vấn đề khu vực và toàn cầu”.

Trái lại với “tâm trạng” tức giận của Mỹ và Israel, mượn đà, Trung Quốc đang hối thúc Nga bán hệ thống tên lửa phòng không S-400 (SAM) cho Iran. Theo Eurasian Times, việc Iran tăng cường khả năng quốc phòng là rất quan trọng đối với Bắc Kinh trong bối cảnh quan hệ hai nước đang bước sang một giai đoạn mới khi họ dự kiến sẽ ký thỏa thuận hợp tác toàn diện trong 25 năm. Với việc sở hữu hệ thống S-400 và hệ thống radar của Trung Quốc, Iran sẽ có vị thế tốt hơn nhiều để chống lại bất kỳ cuộc tấn công phối hợp nào từ Israel và Mỹ.

Nhân những diễn biến này, Bắc Kinh muốn lấn sâu hơn vào vấn đề Trung Đông bởi sự trỗi dậy của Trung Quốc ở Trung Đông ngày càng mạnh mẽ. Trung Đông cũng trở nên quan trọng hơn đối với Bắc Kinh trong những năm gần đây, không chỉ vì nhu cầu năng lượng của Trung Quốc mà còn vì tầm quan trọng của khu vực này trong Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).

Chuyên gia Didier Chaudet trên trang Asialyst nhận định, Bắc Kinh vẫn chưa đủ khả năng quân sự để nuôi dưỡng ảnh hưởng ở Trung Đông nhưng Trung Quốc lại có một sức mạnh kinh tế đáng kể. Tại Trung Đông, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện được dành cho các quốc gia quan trọng nhất đối với các mục tiêu của Trung Quốc, trong đó phải kể đến Iran.

Lệnh cấm vận vũ khí của Liên hợp Quốc với Iran được gỡ bỏ.
Lệnh cấm vận vũ khí của Liên hợp Quốc với Iran được gỡ bỏ.

Liệu Iran có thể tạo ra bước ngoặt?

Sau khi nhận được “tin vui” từ LHQ, dù Iran khẳng định chưa có kế hoạch chi tiêu mạnh tay cho vũ khí song trên lý thuyết, nước Cộng hòa Hồi giáo này có thể mua các loại vũ khí mới để tân trang và nâng cấp lực lượng và thậm chí là xuất khẩu phụ tùng sản xuất nội địa.

Tuy nhiên, trên thực tế, nền kinh tế Iran vẫn đang chịu ảnh hưởng từ các đòn trừng phạt quy mô của Mỹ và nhiều quốc gia có thể sẽ tránh xúc tiến các hợp đồng vũ khí với Tehran do lo ngại bị Mỹ tung các đòn trả đũa tài chính.

Iran hoan nghênh việc chấm dứt lệnh cấm vận là “thời khắc quan trọng của cộng đồng quốc tế... trong việc chống lại những toan tính của Mỹ”. Lệnh cấm vận hết hạn vào ngày 18-10 thực tế là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến quyết định mà Mỹ đưa ra hồi tháng trước là khôi phục các đòn trừng phạt với Iran. Mỹ khi đó không thể thuyết phục Hội đồng Bảo an LHQ gia hạn lệnh cấm vận.

Tuy nhiên, theo ý kiến một số chuyên gia và nhà phân tích, nhiều khả năng Nga, dù phản đối chiến dịch “gây áp lực tối đa” mà Mỹ nhằm vào Iran, cũng sẽ chần chừ bán vũ khí cho Iran. Oliver Meier, nhà nghiên cứu cấp cao làm việc tại văn phòng Berlin của Viện Chính sách an ninh và Nghiên cứu hòa bình, nói: “Trớ trêu là việc lệnh cấm vận vũ khí hết hạn sẽ không có nhiều tác động đến các giao dịch vũ khí truyền thống... Hầu hết các nhà cung cấp vũ khí cho Iran vẫn sẽ tiếp tục các chính sách xuất khẩu vũ khí hạn chế của mình”.

Ngoại trưởng Mỹ lên tiếng gay gắt sau khi lệnh dỡ bỏ cấm vận được tuyên bố.
Ngoại trưởng Mỹ lên tiếng gay gắt sau khi lệnh dỡ bỏ cấm vận được tuyên bố.

Henry Rome, nhà phân tích chuyên về các vấn đề Iran tại Tổ chức Á-Âu, tổ chức nghiên cứu đặt trụ sở ở Washington cho rằng Nga có thể sẽ xúc tiến đàm phán về các thương vụ bán vũ khí cho Iran song mọi chuyện sẽ không diễn ra trong ngắn hạn.

Ông nói: “Nga có thể sẽ tiến hành các cuộc đàm phán về vũ khí với Iran trong trung hạn để cân nhắc kỹ các hợp đồng và cũng là để đánh tiếng với Mỹ rằng mọi tính toán đều được căn cứ sau khi lệnh cấm vận đã hết hạn... Mọi chuyện nhiều khả năng sẽ được giữ ở trạng thái chờ cho đến khi kết quả bầu cử Mỹ ngã ngũ. Họ cũng sẽ phải tính đến những lợi ích địa chính trị của các nước Vùng Vịnh khác, những quốc gia chắc chắn sẽ không hài lòng với nguồn vũ khí ồ ạt dồn vào cho Tehran. Và, tất nhiên Iran cũng khó có thể đảm bảo nguồn tài chính cho việc mua sắm này, một rủi ro cần lưu ý đối với các nhà buôn”.

Trên thực tế, Iran từ lâu vẫn tụt hậu hơn so với các nước Vùng Vịnh được Mỹ chống lưng như Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), các nước đã mua hàng tỷ USD các loại vũ khí tân tiến của Mỹ.

Để đáp trả, Tehran chuyển hướng sang việc tự phát triển các loại tên lửa đạn đạo. Lệnh cấm vận của LHQ về cơ bản cũng không thể ngăn Iran chuyển vũ khí, từ các loại đạn dược cho tới tên lửa đạn đạo tới quân nổi dậy Houthi ở Yemen. Tehran phủ nhận việc vũ trang lực lượng Houthi song các chính phủ phương Tây và nhiều chuyên gia về vũ khí đã nhiều lần nhấn mạnh mối liên hệ này.

Theo nhà nghiên cứu Oliver Meier, sau thất bại của Mỹ tại Hội đồng Bảo an, cộng đồng quốc tế cần làm việc cùng nhau để khôi phục sự thống nhất của cơ quan này và thúc đẩy một sự đồng thuận với về hoạt động xuất khẩu vũ khí cho Iran cũng như các nước Trung Đông khác. Ông Meier nhấn mạnh: “Điều quan trọng cần làm là ngăn chặn nguy cơ leo thang những xung đột về cách diễn giải tình hình từ góc độ pháp lý sau ngày 18-10... Mâu thuẫn sẽ nảy sinh, chẳng hạn như Mỹ cấm việc vận chuyển vũ khí mà họ xem là trái phép nhưng các quốc gia khác thì không”.

Hà Phương (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.