Hết hạn cấm vận vũ khí với Iran: Người thở phào, kẻ âu lo

Lệnh cấm vận mua bán vũ khí của Liên Hợp quốc (LHQ) kéo dài 5 năm qua nhằm vào Iran được gỡ bỏ vào đầu ngày 18-10, phù hợp với thỏa thuận hạt nhân lịch sử năm 2015.

Theo các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân Iran ký kết với các cường quốc thế giới năm 2015, ngày 18-10 năm nay được chọn là hạn chót đối với một số nghị quyết trước đó của LHQ.

Mỹ, Israel phản ứng

Lệnh dỡ bỏ này chắc chắn đã mang lại những dòng “cảm xúc” hỗn độn cho nhiều nước bởi nhiều năm nay, Iran luôn là một vấn đề nhức nhối trong quan hệ quốc tế. Về phía Mỹ, ngày 18-10 cảnh báo, mọi hành động bán vũ khí cho Iran sẽ vi phạm các nghị quyết của LHQ và phải hứng chịu các biện pháp trừng phạt.

Ngoại trưởng Pompeo khẳng định: “Mỹ sẵn sàng sử dụng thẩm quyền trong nước để trừng phạt bất kỳ cá nhân hay thực thể nào đóng góp về vật chất nhằm cung cấp, bán hoặc vận chuyển vũ khí thông thường tới hoặc từ Iran. Tất cả các nước tìm kiếm hòa bình và ổn định tại Trung Đông cũng như ủng hộ cuộc chiến chống khủng bố cần tránh mọi động thái buôn bán vũ khí với Iran”.

Theo Ngoại trưởng Mỹ, trong vòng 10 năm qua, các nước đã tránh bán vũ khí cho Iran tuân theo nhiều biện pháp khác nhau của LHQ. Bất kỳ nước nào giờ đây thách thức lệnh cấm này rõ ràng sẽ chọn cách châm ngòi cho xung đột và căng thẳng, hơn là thúc đẩy hòa bình và an ninh.

Đồng điệu với quan điểm của Mỹ, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Benny Gantz ngày 18-10 cho hay sẽ thực hiện “mọi biện pháp cần thiết” để ngăn chặn Iran mua các loại vũ khí mới. Trong một thông báo, ông Gantz cho hay “lệnh cấm vận vũ khí với Iran hết hiệu lực ngày hôm nay, chúng ta phải mạnh mẽ hơn và quyết tâm hơn bao giờ hết. Iran không phải là vấn đề của Israel mà đầu tiên và trước hết là vấn đề khu vực và toàn cầu”.

Trái lại với “tâm trạng” tức giận của Mỹ và Israel, mượn đà, Trung Quốc đang hối thúc Nga bán hệ thống tên lửa phòng không S-400 (SAM) cho Iran. Theo Eurasian Times, việc Iran tăng cường khả năng quốc phòng là rất quan trọng đối với Bắc Kinh trong bối cảnh quan hệ hai nước đang bước sang một giai đoạn mới khi họ dự kiến sẽ ký thỏa thuận hợp tác toàn diện trong 25 năm. Với việc sở hữu hệ thống S-400 và hệ thống radar của Trung Quốc, Iran sẽ có vị thế tốt hơn nhiều để chống lại bất kỳ cuộc tấn công phối hợp nào từ Israel và Mỹ.

Nhân những diễn biến này, Bắc Kinh muốn lấn sâu hơn vào vấn đề Trung Đông bởi sự trỗi dậy của Trung Quốc ở Trung Đông ngày càng mạnh mẽ. Trung Đông cũng trở nên quan trọng hơn đối với Bắc Kinh trong những năm gần đây, không chỉ vì nhu cầu năng lượng của Trung Quốc mà còn vì tầm quan trọng của khu vực này trong Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).

Chuyên gia Didier Chaudet trên trang Asialyst nhận định, Bắc Kinh vẫn chưa đủ khả năng quân sự để nuôi dưỡng ảnh hưởng ở Trung Đông nhưng Trung Quốc lại có một sức mạnh kinh tế đáng kể. Tại Trung Đông, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện được dành cho các quốc gia quan trọng nhất đối với các mục tiêu của Trung Quốc, trong đó phải kể đến Iran.

Lệnh cấm vận vũ khí của Liên hợp Quốc với Iran được gỡ bỏ.
Lệnh cấm vận vũ khí của Liên hợp Quốc với Iran được gỡ bỏ.

Liệu Iran có thể tạo ra bước ngoặt?

Sau khi nhận được “tin vui” từ LHQ, dù Iran khẳng định chưa có kế hoạch chi tiêu mạnh tay cho vũ khí song trên lý thuyết, nước Cộng hòa Hồi giáo này có thể mua các loại vũ khí mới để tân trang và nâng cấp lực lượng và thậm chí là xuất khẩu phụ tùng sản xuất nội địa.

Tuy nhiên, trên thực tế, nền kinh tế Iran vẫn đang chịu ảnh hưởng từ các đòn trừng phạt quy mô của Mỹ và nhiều quốc gia có thể sẽ tránh xúc tiến các hợp đồng vũ khí với Tehran do lo ngại bị Mỹ tung các đòn trả đũa tài chính.

Iran hoan nghênh việc chấm dứt lệnh cấm vận là “thời khắc quan trọng của cộng đồng quốc tế... trong việc chống lại những toan tính của Mỹ”. Lệnh cấm vận hết hạn vào ngày 18-10 thực tế là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến quyết định mà Mỹ đưa ra hồi tháng trước là khôi phục các đòn trừng phạt với Iran. Mỹ khi đó không thể thuyết phục Hội đồng Bảo an LHQ gia hạn lệnh cấm vận.

Tuy nhiên, theo ý kiến một số chuyên gia và nhà phân tích, nhiều khả năng Nga, dù phản đối chiến dịch “gây áp lực tối đa” mà Mỹ nhằm vào Iran, cũng sẽ chần chừ bán vũ khí cho Iran. Oliver Meier, nhà nghiên cứu cấp cao làm việc tại văn phòng Berlin của Viện Chính sách an ninh và Nghiên cứu hòa bình, nói: “Trớ trêu là việc lệnh cấm vận vũ khí hết hạn sẽ không có nhiều tác động đến các giao dịch vũ khí truyền thống... Hầu hết các nhà cung cấp vũ khí cho Iran vẫn sẽ tiếp tục các chính sách xuất khẩu vũ khí hạn chế của mình”.

Ngoại trưởng Mỹ lên tiếng gay gắt sau khi lệnh dỡ bỏ cấm vận được tuyên bố.
Ngoại trưởng Mỹ lên tiếng gay gắt sau khi lệnh dỡ bỏ cấm vận được tuyên bố.

Henry Rome, nhà phân tích chuyên về các vấn đề Iran tại Tổ chức Á-Âu, tổ chức nghiên cứu đặt trụ sở ở Washington cho rằng Nga có thể sẽ xúc tiến đàm phán về các thương vụ bán vũ khí cho Iran song mọi chuyện sẽ không diễn ra trong ngắn hạn.

Ông nói: “Nga có thể sẽ tiến hành các cuộc đàm phán về vũ khí với Iran trong trung hạn để cân nhắc kỹ các hợp đồng và cũng là để đánh tiếng với Mỹ rằng mọi tính toán đều được căn cứ sau khi lệnh cấm vận đã hết hạn... Mọi chuyện nhiều khả năng sẽ được giữ ở trạng thái chờ cho đến khi kết quả bầu cử Mỹ ngã ngũ. Họ cũng sẽ phải tính đến những lợi ích địa chính trị của các nước Vùng Vịnh khác, những quốc gia chắc chắn sẽ không hài lòng với nguồn vũ khí ồ ạt dồn vào cho Tehran. Và, tất nhiên Iran cũng khó có thể đảm bảo nguồn tài chính cho việc mua sắm này, một rủi ro cần lưu ý đối với các nhà buôn”.

Trên thực tế, Iran từ lâu vẫn tụt hậu hơn so với các nước Vùng Vịnh được Mỹ chống lưng như Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), các nước đã mua hàng tỷ USD các loại vũ khí tân tiến của Mỹ.

Để đáp trả, Tehran chuyển hướng sang việc tự phát triển các loại tên lửa đạn đạo. Lệnh cấm vận của LHQ về cơ bản cũng không thể ngăn Iran chuyển vũ khí, từ các loại đạn dược cho tới tên lửa đạn đạo tới quân nổi dậy Houthi ở Yemen. Tehran phủ nhận việc vũ trang lực lượng Houthi song các chính phủ phương Tây và nhiều chuyên gia về vũ khí đã nhiều lần nhấn mạnh mối liên hệ này.

Theo nhà nghiên cứu Oliver Meier, sau thất bại của Mỹ tại Hội đồng Bảo an, cộng đồng quốc tế cần làm việc cùng nhau để khôi phục sự thống nhất của cơ quan này và thúc đẩy một sự đồng thuận với về hoạt động xuất khẩu vũ khí cho Iran cũng như các nước Trung Đông khác. Ông Meier nhấn mạnh: “Điều quan trọng cần làm là ngăn chặn nguy cơ leo thang những xung đột về cách diễn giải tình hình từ góc độ pháp lý sau ngày 18-10... Mâu thuẫn sẽ nảy sinh, chẳng hạn như Mỹ cấm việc vận chuyển vũ khí mà họ xem là trái phép nhưng các quốc gia khác thì không”.

Hà Phương (Tổng hợp)

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.