Hành xử độc ác trên mạng xã hội bằng… bàn phím

Đa số chúng ta khi tham gia mạng xã hội đều tin rằng nó sẽ mang đến nhiều niềm vui và cả những sẻ chia lẽ sống đẹp đẽ với bạn bè, giữa con người với con người, Facebook là một ví dụ rất điển hình bởi sự phổ biến của nó.

Với hơn 20 triệu người sử dụng tại Việt Nam theo số liệu khảo sát cuối năm ngoái, đó là một phần thu nhỏ của xã hội đan xen giữa thực và ảo. Và hiển nhiên, chúng ta chắc chắn đã nhiều hơn một lần được chứng kiến sự đối xử độc ác, tàn nhẫn đủ để tin rằng hành xử điều ác với đồng loại hoàn toàn có thể thực thi bằng bàn phím. 

Thi thoảng lướt qua tin tức trên mạng xã hội Facebook, thật khó có thể hình dung nổi tại sao người ta đang dễ dãi lan truyền các đoạn clip đâu đó khắp mọi miền, tường tận tròn vành rõ chữ chửi bậy, cãi tay đôi, hỗn hào, làm nhục và cả bạo lực của một bộ phận đang là học trò với thầy cô giáo. Điều mà vài thập niên trước đây trong nhà trường không hề xảy ra.

Mọi so sánh đều khập khiễng, nhưng quả thực thời trước thì mọi hành động bất nhã ấy hình như không có cơ hội nhen nhóm xuất hiện.

Giờ đây khi các cô cậu học trò tân thời tiếp cận và biết rõ sức mạnh của truyền thông xã hội, khi trên tay lăm lăm "vũ khí" là những chiếc điện thoại di động để rình rập, cào bằng khoảng cách, ứng xử giữa thầy và trò thì dễ dẫn đến hành động vô cảm và tàn nhẫn

Mạng xã hội từng bước "đầu độc" tư duy để đám trẻ ấy dám làm tất cả những việc đó. Sức mạnh lan tỏa thông tin "lố" thời đại Internet vượt trội và cổ súy  vô hình trung tạo ra một góc xấu xí không câu chữ nào miêu tả nổi trong môi trường giáo dục. Đau xót lắm chứ.

Đáng tiếc hơn, những vết dơ học đường đó nhếch nhác tràn lan trên mạng, trên không ít trang thông tin, báo điện tử vô hình trung tạo thành một quán tính nhàm chán vô cảm với thứ văn hóa vô lễ đó, cũng chả mấy ai buồn lên án nó nữa. À cũng có đấy nhưng vô cùng yếu ớt, tôi luôn cố gắng ngoảnh nhìn về quá khứ để vớt vát tin rằng những điều tử tế chưa tuyệt chủng.

Mạng xã hội có khả năng phân chia khu vực an toàn thông tin thông qua sàng lọc việc chúng ta đang kết bạn với ai. Nếu như đám đông "bạn" ấy có một lớp lọc tốt thì nguy cơ tiếp cận những thông tin xấu giảm thiểu đáng kể, bạn sẽ không phải chứng kiến nhiều những bi kịch hoặc vô số câu chuyện độc ác trên mạng.

Tất nhiên điều đó không hoàn toàn tuyệt đối, những thứ "rác" vẫn đập vào mắt người dùng bởi nếu một câu chuyện nào đó được cho là đang vô cùng thu hút cộng đồng mạng, thuật toán cao siêu bên kia đại dương sẽ đưa điều đó đến "tận cửa", bạn sẽ phải đọc nó thụ động.

Có một cô gái mang biệt danh "Bella" luôn bị cộng đồng mạng Việt săn đuổi vài năm nay, không ai biết cô ta tên thật là gì, quê quán ở đâu. Bằng cảm quan có thể nhận thấy cô gái trẻ này đầu óc hoàn toàn không bình thường, mang thứ giọng the thé và có thói quen xấu ăn quỵt chuyên nghiệp từ taxi, nhà nghỉ cho đến cốc trà đá vỉa hè.

"Bella" là một thú vui, trò chơi đuổi bắt "thú vị" cho một đám đông cư dân mạng. Người ta đeo bám, truy đuổi, bạt tai cho vài cái, mạt sát, cà khịa… để "Bella" chửi lại bằng được - xong, đây rồi, quay clip có đầu có cuối và đẩy lên mạng xã hội. Cho đến nay số đoạn clip hạ nhục lên đến con số vài trăm, hàng vạn share (chia sẻ).

"Bella" không thể thoát dù đang đứng xin ăn bên lề đường quốc lộ xa xôi hoặc lững thững tay xách nách mang trong siêu thị tại Hà Nội. Chuyện cô ta đang mang thai cũng không khiến đám đông đó chùn tay, bởi chủ đề "Bella" luôn được tán thưởng.

Những cách cư xử tàn nhẫn trên thế giới mạng có giết được người không, câu trả lời là có. Đã có ít nhất 4 trường hợp tự sát, đều là những nạn nhân vô cùng trẻ, có thể chính vì quá trẻ đã khiến các nạn nhân tuổi đời chưa đến đôi mươi ấy đủ cứng cáp vượt qua được những màn tra tấn tinh thần bởi vô số chiến dịch làm nhục tập thể trên mạng xã hội. 

Câu chuyện gây chấn động và đau lòng về cái chết tức tưởi của một nữ sinh vừa tốt nghiệp lớp 12 ở Thạch Thất (Hà Nội) vì bị ghép "ảnh nóng" trên facebook vẫn còn chưa nguôi ngoai thì tiếp diễn một nạn nhân khác là nữ sinh sống tại thành phố Đà Nẵng suýt bỏ mạng do uống thuốc ngủ tự vẫn vì bị bôi nhọ trên Facebook.

Sự việc đã khiến phụ huynh của nữ sinh này phải gửi đơn kêu cứu đến các cơ quan chức năng và truyền thông yêu cầu làm rõ sự việc đồng thời yêu cầu ngăn chặn trang Facebook bôi nhọ vì đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý của một số nữ sinh.

Trong lá đơn của bà N.T.Ch. là phụ huynh của nữ sinh P.U.N. (cựu học sinh trường THPT T.P. - Đà Nẵng) gửi đến các phương tiện truyền thông phản ánh: Gia đình rất mong phương tiện truyền thông và các cơ quan chức năng mau chóng vào cuộc, tìm ra người lập ra trang facebook bôi nhọ, làm nhục các nữ sinh là những ai để xử lý theo pháp luật.

Bởi vì, không chỉ riêng con gái họ là nữ sinh U.N. lo sợ, thậm chí suýt mất đi tính mạng mà hiện còn rất nhiều các nữ sinh khác cũng bị trang facebook này gây ảnh hưởng đến tâm lý do bị nói xấu, lăng mạ. Việc những trang mạng công cộng mang tính tiêu cực xuất hiện làm ảnh hưởng đến tâm sinh lý các cháu mới lớn chưa ổn định, khiến các em hoang mang, ngại đến trường vì bị bạn bè trêu chọc, bàn tán...

“Một góc nào đó mạng xã hội nó thúc đẩy người ta dám làm việc ác, tàn nhẫn bởi tính ẩn danh, nó cũng là một đặc tính tồi tệ của một số người là thích vui trên nỗi đau kẻ khác. Hình thức làm nhục xưa cũ đã thay đổi bằng trận "ném đá" trên mạng, vết sẹo thương tích được thay thế bằng vết nhơ online, nhưng có một điểm không thay đổi, chúng tồn tại như một lời mời cho kỳ thị và định kiến”. Trích đoạn trong quyển sách "Thiện, ác và smart-phone" của tiến sĩ Đặng Hoàng Giang, một nạn nhân bị xỉ nhục tập thể vì một câu phỏng vấn đã bị cắt cúp.

Nhưng có một sự thật khác, chúng ta đã và đang sống với phần thế giới thực để luôn tỉnh táo rạch ròi giữa ảo và thật, người có tội phải chịu trách nhiệm với hành vi gây ra.  Những điều tốt đẹp của con người dành cho con người luôn hiện hữu như một bản năng thiện vốn có. Chắc chắn là vậy.

Trí Minh

Các tin khác

Án tích 12 năm phanh phui “giang hồ mạng”

Án tích 12 năm phanh phui “giang hồ mạng”

Một “ngôi sao mạng xã hội” ở Ấn Độ xây dựng hình ảnh giang hồ trên Instagram suốt hơn một thập kỷ, cho đến khi cảnh sát lật lại hồ sơ cũ và phát hiện phía sau lớp vỏ đó là một chuỗi tội ác kéo dài từ giết người, sử dụng vũ khí đến các cáo buộc hiếp dâm.

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa phát đi cảnh báo về làn sóng tấn công mạng gia tăng, trong đó các nhóm tin tặc bị phát hiện lợi dụng ứng dụng Telegram để phát tán mã độc trên diện rộng.