Gian nan Sudan

Nước Anh vừa làm chủ nhà một hội nghị quốc tế về hòa bình cho Sudan. Đáng tiếc là hội nghị không ra được thông cáo chung như bao hội nghị quốc tế đa phương, mà chỉ có một “thông báo kết luận” do 3 nước Anh, Pháp và Đức phối hợp ban hành nhằm thể hiện “quyết tâm theo đuổi hòa bình cho Sudan” của các cường quốc châu Âu.

Hội nghị là nỗ lực chung do nước Anh đề xuất và phối hợp cùng Đức và Pháp tổ chức nhằm thành lập một nhóm liên lạc để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán ngừng bắn ở Sudan. Hội nghị diễn ra tại Lancaster House ở London, ngày 15/4, đúng dịp kỷ niệm 2 năm ngày nổ ra cuộc nội chiến dẫn đến cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn nhất thế giới nhưng vẫn liên tục bị lãng quên trong nghị sự ngoại giao toàn cầu. 

Bộ Ngoại giao Anh đã không mời các nhân vật chính của cuộc chiến hoặc thành viên nào của xã hội dân sự. Mục tiêu của hội nghị được đặt ra một cách khiêm tốn là tìm kiếm sự đồng thuận về một nhóm liên lạc quốc tế do Liên minh châu Phi lãnh đạo và các cam kết mới nhằm chấm dứt các hạn chế về viện trợ.

Hội nghị coi như đã đổ vỡ khi các quốc gia Arab từ chối ký vào bản thông cáo chung. Bộ Ngoại giao Anh cho biết họ rất buồn khi không đạt được thỏa thuận về một giải pháp chính trị tiến triển, nhưng khẳng định đã có những tiến bộ khác. 

Gian nan Sudan -0
Tướng Abdul Fattah al-Burhan (giữa).

Do không có thông cáo chung, Bộ trưởng Ngoại giao Anh David Lammy và những người đồng cấp từ Pháp, Đức, Liên minh châu Phi và EU đã đưa ra tuyên bố đồng chủ tịch chung cam kết ủng hộ “những nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình và bác bỏ mọi hoạt động, bao gồm cả sự can thiệp từ bên ngoài, làm gia tăng căng thẳng kéo dài hoặc tạo điều kiện cho giao tranh”. Tuyên bố cũng kêu gọi một giải pháp không dẫn đến việc phân chia Sudan.

Ông Lammy đã mở đầu hội nghị với nhiều hy vọng lớn. “Nhiều người đã từ bỏ Sudan. Điều đó là sai”, ông nói. “Thật sai trái về mặt đạo đức khi chúng ta chứng kiến quá nhiều thường dân bị giết, trẻ sơ sinh chỉ mới 1 tuổi đã phải chịu bạo hành, nhiều người phải đối mặt với nạn đói hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Chúng ta không thể làm ngơ. Và, khi tôi nói, thường dân và nhân viên cứu trợ tại trại tị nạn El Fasher và Zamzam đang phải đối mặt với tình trạng bạo lực không thể tưởng tượng nổi. Rào cản lớn nhất không phải là thiếu kinh phí hoặc văn bản tại Liên hợp quốc, mà là thiếu ý chí chính trị. Rất đơn giản, chúng ta phải thuyết phục các bên tham chiến bảo vệ thường dân, cho phép viện trợ vào và trên khắp đất nước và đặt hòa bình lên hàng đầu”.

Tuy nhiên, nỗ lực thuyết phục các quốc gia Arab đồng ý về một bộ nguyên tắc ngoại giao cho một nhóm liên lạc trong tương lai của ông đã không mang lại kết quả. Các quan chức đã nói rằng hội nghị không phải là nỗ lực hòa giải hoặc cam kết viện trợ, mà thay vào đó nhằm mục đích xây dựng sự gắn kết chính trị lớn hơn về tương lai của Sudan giữa nhiều quốc gia đã tuyên bố có lợi ích tại quốc gia này. 

Mục đích của việc thành lập nhóm liên lạc là thuyết phục các quốc gia Trung Đông tập trung vào ngoại giao thay vì củng cố các phe phái đang giao tranh. Nhưng, ngay từ đầu, các quan chức đã phải vật lộn để tìm ra cách diễn đạt trung lập mà Ai Cập và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất có thể chấp nhận về tương lai của Sudan. 

Cuộc tranh cãi kéo dài cả ngày giữa Ai Cập, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất về thông cáo chung đại diện phản ánh một thất bại ngoại giao lớn đối với các quốc gia đồng chủ trì những nỗ lực chấm dứt cuộc nội chiến ở Sudan. Sudan và các nước khác từ lâu đã cáo buộc UAE cung cấp vũ khí cho RSF - còn UAE thì cực lực phủ nhận - trong khi Ai Cập vẫn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với quân đội Sudan. Điều đó phản ánh việc bàn bạc, thảo luận về cái gọi là “hòa bình” hay “ngừng bắn” thực chất chỉ là những lời nói suông, không có hành động cụ thể nào để thuyết phục các bên tham chiến tin tưởng. Chính phủ Sudan đã chỉ trích những người tổ chức hội nghị vì đã không mời họ tham gia trong khi vẫn mời UAE.

Hy vọng về đàm phán để kết thúc cuộc xung đột càng trở nên mờ nhạt hơn vào tối 15/4 khi người đứng đầu tổ chức Lực lượng hỗ trợ nhanh bán quân sự (RSF) Mohamed Hamdan Dagalo, còn gọi là Hemedti, tuyên bố thành lập một “chính phủ” cạnh tranh với chính quyền hiện tại được quân đội hậu thuẫn.

Cuộc nội chiến ở Sudan nổ ra vào tháng 4/2023, bắt nguồn từ cuộc tranh giành quyền lực giữa RSF của ông Dagalo và quân đội do tướng Abdel Fattah al-Burhan chỉ huy. Nguồn gốc của cuộc chiến có thể bắt nguồn từ cuối năm 2018, khi nổ ra các cuộc biểu tình của người dân phản đối Tổng thống Bashir. Lãnh đạo quân đội Sudan, tướng Abdel Fattah al-Burhan, đã liên minh với thủ lĩnh RSF Dagalo để lật đổ ông Bashir trong một cuộc đảo chính vào tháng 4/2019.

Sau đó, họ lại liên minh với nhau vào năm 2021 để lật đổ chính phủ dân sự. Tuy nhiên, Hemedti từ lâu đã thèm muốn quyền lực tối cao cho riêng mình và mâu thuẫn giữa hai bên đã leo thang thành chiến tranh toàn diện chưa đầy 2 năm sau đó (4/2023).

Tại Darfur, hàng nghìn người đã thiệt mạng trong năm đầu tiên của cuộc chiến, trong các cuộc tấn công được ghi chép rõ ràng của RSF và các lực lượng dân quân đồng minh vào nhóm người Masalit không phải người Arab và các nhóm dân tộc khác. 

Từ 2 tuần qua, RSF đã tiến hành các cuộc tấn công trên bộ và trên không vào các trại tị nạn El Fasher, Zamzam và Abu Shouk. Một phát ngôn viên của Liên hợp quốc cho biết Văn phòng nhân quyền của Liên hợp quốc đã xác minh 148 vụ giết người và nhận được báo cáo từ "các nguồn đáng tin cậy" rằng tổng số người chết đã vượt quá 400. Hãng tin Reuters đưa tin dữ liệu từ Tổ chức Di cư Quốc tế của Liên hợp quốc cho thấy có tới 400.000 người đã phải di dời khỏi trại Zamzam.

Vào tháng 1/2025, Mỹ chính thức tuyên bố rằng RSF đã phạm tội diệt chủng, đánh dấu lần thứ hai trong vòng chưa đầy 30 năm, tội diệt chủng đã xảy ra ở Sudan.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran gây ra hiệu ứng khốc liệt với kinh tế thế giới, việc Washington và Tehran cùng chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hôm 8/4 là “khoảng thở” quý giá cho toàn cầu. Đứng sau sự kiện này không phải những cường quốc phương Tây hay các nước Vùng Vịnh giàu có, mà là Pakistan - quốc gia đã khéo léo sử dụng vị thế đặc thù để kết nối hai đối thủ.